Adhyaya 96

Verse 1

ज शङ्खिनीत्योषधीगण इति ङ , ज , च हेमताम्रमयो रङ्गराजजञ्चेति ख पारदे इति ख , छ च गन्धकत्रिकमित्यष्टौ इति घ अथ षण्णवतितमो ऽध्यायः अधिवासनविधिः ईश्वर उवाच स्नात्वा नित्यद्वयं कृत्वा प्रणवार्घकरो गुरुः सहायैर् मूर्तिपैर् विप्रैः सह गच्छेन्मखालयं

ఇప్పుడు తొంభై ఆరవ అధ్యాయం—అధివాసన విధి. ఈశ్వరుడు పలికెను: స్నానం చేసి నిత్య ద్వయకర్మలు నిర్వహించి, గురువు ప్రణవం (ఓం)తో అర్ఘ్యాన్ని సిద్ధం చేసి, సహాయకులు, మూర్తిపులు మరియు బ్రాహ్మణ ఋత్వికులతో కలిసి యజ్ఞశాలకెళ్లవలెను।

Verse 2

क्षान्त्यादितोरणांस्तत्र पूर्ववत् पूजयेत् क्रमात् प्रदक्षिणक्रमादेषां शाखायां द्वारपालकान्

అక్కడ క్షాంతి మొదలైన తోరణాలను పూర్వవిధంగా క్రమంగా పూజించవలెను; అలాగే ప్రదక్షిణ క్రమానుసారం ఆ శాఖలలో ఉన్న ద్వారపాలకులను కూడా పూజించవలెను।

Verse 3

प्राचि नन्दिमहाकालौ याम्ये भृङ्गिविनायकौ वारुणे वृषभस्कन्दौ देवीचण्डौ ततोत्तरे

తూర్పు దిశలో నంది మరియు మహాకాల; దక్షిణ దిశలో భృంగి మరియు వినాయక; పశ్చిమ (వారుణ) దిశలో వృషభ మరియు స్కంద; మరియు దాని ఉత్తర భాగంలో దేవి మరియు చండను స్థాపించవలెను।

Verse 4

तच्छाखामूलदेशस्थौ प्रशान्तशिशिरौ घटौ पर्जन्याशोकनामानौ भूतं सञ्जीवनामृतौ

ఆ శాఖ మూలదేశంలో రెండు ప్రశాంతమైన, చల్లని ఘటాలు ఉండెను; వాటి పేర్లు పర్జన్య మరియు అశోక; అవి మృతునికీ జీవం పోయగల సంజీవనామృతంతో నిండియుండెను।

Verse 5

धनदश्रीप्रदौ द्वौ द्वौ पूजयेदनुपूर्वशः स्वनामभिश् चतुर्थ्यन्तैः प्रणवादिनमोन्तगैः

వారిని జంటలుగా, క్రమానుసారంగా పూజించాలి; వారి వారి నామాలను చతుర్థీ విభక్తిలో ఉంచి, ఆరంభంలో ‘ఓం’ మరియు చివర ‘నమః’తో మంత్రం చేయాలి.

Verse 6

लोकग्रहवसुद्वाःस्थस्रवन्तीनां द्वयं द्वयं ङ च भूतसञ्जीवनासुतौ इति छ भूतसञ्जीवनामृतौ इति ख , ज च धनदद्विपदौ इति ख धनदौ द्विपदौ इति घ धनदश्चापदौ इति ज पूजयेदथ पूर्वश इति ग लोकग्रहवसुद्वाःस्थहस्तादीनामिति ग भानुत्रयं युगं वेदो लक्ष्मीर्गणपतिस् तथा

లోకగ్రహ, వసు, ద్వాఃస్థ, స్రవంతీ మొదలైన గుంపులలో అంశాలను రెండు-రెండుగా తీసుకొని పూజించాలి; తరువాతివాటికీ అలాగే. కొన్ని పాఠాల్లో ‘భూతసంజీవనాసుతౌ’ అని, మరికొన్నింటిలో ‘భూతసంజీవనామృతౌ’ అని ఉంది. అలాగే ‘ధనదద్విపదౌ’ లేదా ‘ధనదౌ ద్విపదౌ’ లేదా ‘ధనదశ్చాపదౌ’ అనే పాఠభేదాలు కనిపిస్తాయి. ఇంకొకచోట ‘అథ పూర్వశః పూజయేత్’ అని, మరొక వ్యాఖ్యలో ‘లోకగ్రహవసుద్వాఃస్థ—హస్తాదీనాం’ అని సూచన ఉంది. జాబితాలో సూర్యత్రయం, యుగం, వేదం, లక్ష్మీ, గణపతి కూడా చేర్చబడ్డారు.

Verse 7

इति देवामखागारे तिष्ठन्ति प्रतितोरणं विघ्नसङ्घापनोदाय क्रतोः संरक्षणाय च

ఇలా దేవయజ్ఞశాలలో వారు ప్రతి తోరణం/ద్వారమున నిలిచి ఉంటారు—విఘ్నసమూహాలను తొలగించుటకును, క్రతు (యజ్ఞం)ను రక్షించుటకును.

Verse 8

वज्रं शक्तिं तथा दण्डं खड्गं पाशं ध्वजंगदां त्रिशूलं चक्रमम्भोजम्पताकास्वर्चयेत् क्रमात्

పతాకలపై/ధ్వజస్థానాలలో క్రమంగా వజ్రం, శక్తి, దండం, ఖడ్గం, పాశం, ధ్వజం, గద, త్రిశూలం, చక్రం మరియు అంభోజం (కమలం)ను పూజించాలి.

Verse 9

ॐ ह्रूं फट् नमः ॐ ह्रूं फट् द्वाःस्थशक्तये ह्रूं फट् नमः इत्य् आदिमन्त्रैः कुमुदः कुमुदाक्षश् च पुण्डरीकोथ वामनः शङ्कुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्ठितः

ఆదిమంత్రాలు—‘ఓం హ్రూం ఫట్ నమః’ మరియు ‘ఓం హ్రూం ఫట్ ద్వాఃస్థశక్తయే, హ్రూం ఫట్ నమః’—ద్వారా ద్వారపాలకులను ఆహ్వానించి స్థాపించాలి: కుముద, కుముదాక్ష, పుండరీక, తరువాత వామన, శంకుకర్ణ, సర్వనేత్ర, సుముఖ, సుప్రతిష్ఠిత.

Verse 10

ध्वजाष्टदेवताः पूज्याः पूर्वादौ भूतकोटिभिः ॐ कौं कुमुदाय नम इत्य् आदिमन्त्रैः

ధ్వజానికి సంబంధించిన అష్టదేవతలను తూర్పు మొదలైన దిశలలో క్రమంగా, అనుచర భూతకోటులతో కూడి పూజించాలి; ‘ఓం కౌం కుముదాయ నమః’ వంటి ఆదిమంత్రాలతో।

Verse 11

हेतुकं त्रिपुरघ्नञ्च शक्त्याख्यं यमजिह्वकं कालं करालिनं षष्ठमेकाङ्घ्रिम्भीममष्टकं

వారి పేర్లు—హేతుక, త్రిపురఘ్న, శక్త్యాఖ్య, యమజిహ్వక, కాల, కరాలిన (ఆరవది), ఏకాంగ్ఘ్రి, మరియు భీమ (ఎనిమిదవది)।

Verse 12

तथैव पूजयेद् दिक्षु क्षेत्रपालाननुक्रमात् ॐ हुं फट् वक्राय हुं फट् नम इति ग ॐ हुं फट् वज्राय हुं फट् नम इति ङ प्रमुख इति ज ध्वजाश् च देवता इति ग पूजादौ इति ङ , ज च बुद्धाख्यमिति ग बुद्ध्याख्यमिति ज अजजिह्वकमिति ज बलिभिः कुसुमैर् धूपैः सन्तुष्टान् परिभावयेत्

అదేవిధంగా ఎనిమిది దిశలలో క్షేత్రపాలులను క్రమంగా పూజించాలి—‘ఓం హుం ఫట్ వక్రాయ హుం ఫట్ నమః’, ‘ఓం హుం ఫట్ వజ్రాయ హుం ఫట్ నమః’ వంటి మంత్రాలను (పాఠభేదానుసారం) జపిస్తూ. తరువాత బలి, పుష్పాలు, ధూపంతో వారిని తృప్తులుగా భావించి గౌరవించాలి।

Verse 13

कम्बलास्तृतेषु वर्णेषु वंशस्थूणास्वनुक्रमात् पञ्च क्षित्यादितत्त्वानि सद्योजातादिभिर्यजेत्

పరచిన రంగురంగుల కంబళాలపై మరియు వెదురు స్తంభాలపై క్రమంగా, భూమి మొదలైన ఐదు తత్త్వాలను సద్యోజాతాది మంత్రాలతో యజించాలి/పూజించాలి।

Verse 14

सदाशिवपदव्यापि मण्डपं धाम शाङ्करं पताकाशक्तिसंयुक्तं तत्त्वदृष्ट्यावलोकयेत्

తత్త్వదృష్టితో శాంకర ధామమైన మండపాన్ని ధ్యానించాలి; అది సదాశివపదంతో వ్యాపించి, పతాకాలు మరియు శక్తి-చిహ్నంతో సంయుక్తంగా ఉంటుంది।

Verse 15

दिव्यान्तरिक्षभूमिष्ठविघ्नानुत्सार्य पूर्ववत् प्रविशेत् पश्चिमद्वारा शेषद्वाराणि दर्शयेत्

దైవ, అంతరిక్ష, భూస్థిత విఘ్నాలను తొలగించి, పూర్వవిధి ప్రకారం పశ్చిమ ద్వారం ద్వారా ప్రవేశించి, అనంతరం మిగిలిన ద్వారాలను చూపించాలి।

Verse 16

प्रदक्षिणक्रमाद्गत्वा निविष्टोवेदिदक्षिणे उत्तराभिमुखः कुर्याद् भूतशुद्धिं यथा पुरा

ప్రదక్షిణ క్రమంగా వెళ్లి, వేదిక దక్షిణ భాగంలో కూర్చొని, ఉత్తరాభిముఖుడై, పూర్వవిధి ప్రకారం భూతశుద్ధిని చేయాలి।

Verse 17

अन्तर्यागं विशेषार्घ्यं मन्त्रद्रव्यादिशोधनं कुर्वीत आत्मनः पूजां पञ्चगव्यादि पूर्ववत्

అంతర్యాగం, విశేషార్ఘ్యం, మంత్ర-ద్రవ్యాది శోధనను చేయాలి; అలాగే పంచగవ్యాది ద్వారా పూర్వవిధి ప్రకారం ఆత్మపూజను కూడా నిర్వహించాలి।

Verse 18

साधारङ्कलसन्तस्मिन् विन्यसेत्तदनन्तरं विशेषाच्छिवतत्त्वाय तत्त्वत्रयमनुक्रमात्

ఆ సాధార కలశంపై తదనంతరం విన్యాసం చేయాలి; ప్రత్యేకంగా శివతత్త్వార్థం తత్త్వత్రయాన్ని క్రమంగా స్థాపించాలి।

Verse 19

ललाटस्कन्धपादान्तं शिवविद्यात्मकं परं रुद्रनारायणब्रह्मदैवतं निजसञ्चरैः

లలాటం నుండి స్కంధాల వరకు, అలాగే పాదాంతం వరకు, శివవిద్యాత్మక పరతత్త్వాన్ని ధ్యానించి/విన్యసించాలి; దానికి అధిదేవతలు రుద్ర, నారాయణ, బ్రహ్మ—అని భావించి, తన నియత సంచార (న్యాసక్రమ) ద్వారా స్థాపించాలి।

Verse 20

अ तत्तु दृष्ट्यावलोकयेदिति ख , छ च शेषद्वाराणि चङ्क्रमेदिति ख , छ च शेषद्वाराणि पूजयेदिति छ स्वात्मन इति ख , घ , छ , ज च निजसंवरैर् इति ग , ङ च निजसञ्चयैर् इति घ ॐ हं हां मूर्तीस्तदीश्वरांस्तत्र पूर्ववद्विनिवेशयेत् तद्व्यापकं शिवं साङ्गं शिवहस्तञ्च मूर्धनि

అనంతరం ఏకాగ్ర దృష్టితో ఆ తత్త్వాన్ని దర్శించాలి. మిగిలిన ‘ద్వారాలు’ (దేహస్థానాలు) చుట్టి వచ్చి వాటిని పూజించాలి. ఇవన్నీ స్వాత్మలోనే, తన నియమసంయమాలతోను, సঞ্চిత పుణ్య/శక్తితోను చేయాలి. “ఓం హం హాం” జపిస్తూ, పూర్వవిధంగా అక్కడ మూర్తులను మరియు వారి అధిష్ఠాతృ దేవతలను స్థాపించాలి; అలాగే సాంగమైన సర్వవ్యాపక శివుని స్థాపించి, శివహస్తాన్ని శిరస్సుపై న్యసించాలి.

Verse 21

ब्रह्मरन्ध्रप्रविष्टेन तेजसा वाह्यसान्तरं तमःपटलमाधूय प्रद्योतितदिगन्तरं

బ్రహ్మరంధ్రంలో ప్రవేశించిన తేజస్సుతో బాహ్యమూ అంతర్ముఖమూ అయిన అంధకారపు తెర తొలగిపోతుంది; దిక్కుల అంతమువరకు ప్రకాశం వ్యాపిస్తుంది.

Verse 22

आत्मानं मूर्तिपैः सार्धं स्रग्वस्त्रकुसुमादिभिः भूषयित्वा शिवोस्मीति ध्यात्वा बोघासिमुद्धरेत्

మూర్తుల సహచర దేవతలతో కలిసి తనను మాలలు, వస్త్రాలు, పుష్పాలు మొదలైనవాటితో అలంకరించి, “నేనే శివుడను” అని ధ్యానించి, అనంతరం బోధాసి (జ్ఞానఖడ్గం)ను వెలికి తీయాలి.

Verse 23

चतुष्पदान्तसंस्कारैः संस्कुर्यान्मखमण्डपं विक्षिप्य विकिरादीनि कुशकूर्चोपसंहरेत्

‘చతుష్పద’ వరకు మరియు అంత్య సంస్కారాలతో మఖమండపాన్ని సంస్కరించాలి. తరువాత వికిర మొదలైన వాటిని చల్లివేసి, కుశకూర్చ (కుశ-చీపురు)తో చివరికి వాటిని సమీకరించాలి.

Verse 24

आसनीकृत्य वर्धन्यां वास्त्वादीन् पूर्ववद्यजेत् शिवकुम्भास्त्रवर्धन्यौ पूजयेच्च स्थिरासने

ఆసనం గ్రహించి వర్ధనీ పాత్రలో వాస్తు మొదలైన దేవతలను పూర్వవిధంగా యజించాలి. అలాగే స్థిరాసనంపై కూర్చొని శివకుంభం, అస్త్రం (మంత్రం) మరియు వర్ధనీని కూడా పూజించాలి.

Verse 25

स्वदिक्षु कलशारूढांल्लोकपालाननुक्रमात् वाहायुधादिसंयुक्तान् पूजयेद्विधिना यथा

తమ తమ దిక్కులలో కలశాలపై అధిష్ఠితులైన లోకపాలులను, వారి వాహనాలు, ఆయుధాలు మొదలైన చిహ్నాలతో కూడి, క్రమంగా విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 26

ऐरावतगजारूढं स्वर्णवर्णं किरीटिनं सहस्रनयनं शक्रं वज्रपाणिं विभावयेत्

ఐరావత గజంపై ఆరూఢుడై, స్వర్ణవర్ణుడై, కిరీటధారిగా, సహస్రనయనుడై, వజ్రపాణిగా ఉన్న శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అని ధ్యానించాలి।

Verse 27

सप्तार्चिषं च विभ्राणमक्षमालां कमण्डलुं ज्वालामालाकुलं रक्तं शक्तिहस्तमजासनं

సప్తార్చిష్మంతుడై, అక్షమాలా కమండలువులను ధరించి, జ్వాలామాలాతో ఆవరితుడై, రక్తవర్ణుడై, చేతిలో శక్తిని పట్టుకొని, అజాసనంపై ఆసీనుడైన (దేవత)ను ధ్యానించాలి।

Verse 28

भास्त्रवर्धन्यां पूजयेदस्थिरासने इति घ , ज च वर्णवस्त्रमिति ग स्वर्णवस्त्रमिति ख , ज , च कालं मालाकुलं रक्तमिति ख , ग , ङ , छ च कालं मालाकुलं, व्यक्तमिति ग ज्वालामालाकुलं सक्तमिति घ महिषस्थं दण्डहस्तं यमं कालानलं स्मरेत् रक्तनेत्रं स्वरारूढं खड्गहस्तञ्च नैरृतं

భాస్త్రవర్ధనీలో (కొన్ని పాఠాల ప్రకారం) అస్తిరాసనంపై ఉన్నవాడిగా పూజించాలి. పాఠభేదానుసారం అతడు వర్ణవస్త్రము లేదా స్వర్ణవస్త్రము ధరించినవాడిగా చెప్పబడతాడు. యముని ‘కాల’ రూపంగా స్మరించాలి—మాలాతో యుక్తుడు, రక్తవర్ణుడు (లేదా స్పష్టంగా ప్రకాశించువాడు), జ్వాలామాలాతో ఆవరితుడు, మహిషారూఢుడు, దండహస్తుడు, ‘కాలానల’ స్వరూపుడు. అలాగే నైరృతుని స్మరించాలి—రక్తనేత్రుడు, అశ్వారూఢుడు, ఖడ్గహస్తుడు।

Verse 29

वरुणं मकरे श्वेतं नागपाशधरं स्मरेत् वायुं च हरिणे नीलं कुवेरं मेघसंस्थितं

వరుణుని మకరారూఢుడై, శ్వేతవర్ణుడై, నాగపాశధారిగా స్మరించాలి; వాయువును హరిణారూఢుడై నీలవర్ణుడిగా; కుబేరుని మేఘంపై ఆసీనుడిగా స్మరించాలి।

Verse 30

त्रिशूलिनं वृषे चेशं कूर्मेनन्तन्तु चक्रिणं ब्राह्माणं हंसगं ध्यायेच्चतुर्वक्त्रं चतुर्भुजं

త్రిశూలధారి వృషభారూఢుడైన ఈశుడు (శివుడు)ను, కూర్మరూపంలోను అనంతరూపంలోను చక్రధారి విష్ణువును, అలాగే హంసవాహనుడైన చతుర్ముఖ చతుర్భుజ బ్రహ్మను ధ్యానించాలి।

Verse 31

स्तम्भमूलेषु कुम्भेषु वेद्यां धर्मादिकान् यजेत् दिक्षु कुम्भेष्वनन्तादीन् पूजयन्त्यपि केचन

స్తంభమూలాలలో స్థాపించిన కలశాలలోను, వేదికపై ధర్మాది దేవతలను యజించాలి; దిక్కులలో ఉంచిన కలశాలలో కొందరు అనంతాది దేవతలనూ పూజిస్తారు।

Verse 32

शिवाज्ञां श्रावयेत् कुम्भं भ्रामयेदात्मपृष्ठगं पूर्ववत् स्थापयेदादौ कुम्भं तदनु वर्धनीं

కలశానికి శివాజ్ఞా (మంత్రం) వినిపింపజేసి, దానిని తన వెనుకపై ఉంచి తిప్పాలి; తరువాత పూర్వవిధంగా ముందుగా కలశాన్ని స్థాపించి, ఆపై వర్ధనీ పాత్రను స్థాపించాలి।

Verse 33

शिवं स्थिरासनं कुम्भे शस्त्रार्थञ्च ध्रुवासनं पूजयित्वा यथापूर्वं स्पृशेदुद्भवमुद्रया

కలశంలో శివుని ‘స్థిరాసనం’ను, ఆయుధార్థమైన ‘ధ్రువాసనం’ను పూర్వవిధంగా పూజించి, అనంతరం ఉద్భవముద్రతో (ఆ ఆసనం/కలశాన్ని) స్పర్శించాలి।

Verse 34

निजयागं जगन्नाथ रक्ष भक्तानुकम्पया एभिः संश्राव्य रक्षार्थं कुम्भे खड्गं निवेशयेत्

“హే జగన్నాథా! భక్తానుకంపతో నా యాగాన్ని రక్షించుము.” అని రక్షామంత్రాలను శ్రావ్యంగా చేయించి, రక్షార్థం కలశంలో ఖడ్గం (ఖడ్గము/కత్తి)ను నివేశించాలి।

Verse 35

दीक्षास्थापनयोः कुम्भे स्थण्डिले मण्डले ऽथवा मण्डलेभ्यर्च्य देवेशं व्रजेद्वै कुण्डसन्निधौ

దీక్షా మరియు స్థాపన కర్మలలో కుంభములో గానీ, స్థండిలములో గానీ, లేదా మండలములో గానీ పూజ చేయవలెను. మండలముల ద్వారా దేవేశుని అర్చించి తరువాత కుండ సమీపమునకు నిశ్చయంగా వెళ్లవలెను.

Verse 36

कुण्डनाभिं पुरस्कृत्य निनिष्ठा मूर्तिधारिणः गुरोरादेशतः कुर्युर् निजकुण्डेषु संस्कृतिं

కుండ నాభిని (మధ్యకేంద్రాన్ని) ముందుగా ఉంచి, దీక్షితులు—మూర్తిధారిణులు—గురువాజ్ఞ ప్రకారం తమ తమ కుండలలో సంస్కృతి (శుద్ధి-సంస్కారం) చేయవలెను.

Verse 37

ष्ठगमिति घ स्थिरासने इति ख , घ च शस्त्राणुञ्चेति ख , ग , छ च इमं यागमिति ङ शङ्खन्निवेदयेदिति ग खड्गन्निवेदयेदिति घ , ङ च कुर्युर् निजकुम्भेष्विति ख , घ , छ , ज च जपेयुर्जापिनः सङ्ख्यं मन्त्रमन्ये तु संहितां पठेयुर्ब्राह्मणाः शान्तिं स्वशाखावेदपारगाः

కొన్ని పాఠాలలో ‘ష్ఠగమ్’, మరికొన్నింటిలో ‘స్థిరాసనమున’, ఇంకొన్నింటిలో ‘శస్త్రాలకు లేపనం/సంస్కారం’ మరియు ‘ఈ యాగము’ అని భేదం ఉంది. కొందరు ‘శంఖం నివేదించాలి’ అంటారు, మరికొందరు ‘ఖడ్గం నివేదించాలి’ అంటారు; అలాగే ‘తమ తమ కుంభములలో చేయాలి’ అనే పాఠమూ ఉంది. జపకులు నిర్ణీత సంఖ్యతో మంత్రజపం చేయాలి; ఇతర బ్రాహ్మణులు తమ శాఖావేదంలో పారంగతులై శాంతి కోసం సంహితా పఠనం చేయాలి.

Verse 38

श्रीसूक्तं पावमानीश् च मैत्रकञ्च वृषाकपिं ऋग्वेदी सर्वदिग्भागे सर्वमेतत् समुच्चरेत्

ఋగ్వేదీ పురోహితుడు శ్రీసూక్తం, పావమానీ స్తోత్రాలు, మైత్రకము, వృషాకపి—ఇవన్నీ అన్ని దిక్కుల వైపునకు ఉచ్చరించవలెను.

Verse 39

देवव्रतन्तु भारुण्डं ज्येष्ठसाम रथन्तरं पुरुषं गीतिमेतानि सामवेदी तु दक्षिणे

‘దేవవ్రత’, ‘భారుణ్డ’, ‘జ్యేష్ఠసామ’, ‘రథంతర’, ‘పురుష’, ‘గీతి’—ఇవి సామగానములు; సామవేదీ పురోహితుడు దక్షిణ దిశలో నియమితుడై ఉండవలెను.

Verse 40

रुद्रं पुरुषसूक्तञ्च श्लोकाध्यायं विशेषतः ब्राह्मणञ्च यजुर्वेदी पश्चिमायां समुच्चरेत्

యజుర్వేదిని పశ్చిమ దిశలో నిలిచి రుద్రపాఠం, పురుషసూక్తం, ప్రత్యేకంగా విధించిన శ్లోకాధ్యాయాన్ని బ్రాహ్మణ భాగాలతో కలిసి సముచ్చరించాలి।

Verse 41

नीलरुद्रं तथाथर्वी सूक्ष्मासूक्ष्मन्तथैव च उत्तरे ऽथर्वशीर्षञ्च तत्परस्तु समुद्धरेत्

అతడు నీలరుద్రం, అథర్వీ, అలాగే సూక్ష్మం మరియు అసూక్ష్మం కూడా పఠించాలి; అనంతరం ఏకాగ్రచిత్తంతో ఉపసంహారంగా అథర్వశీర్షాన్ని సమ్యక్‌గా పఠించాలి।

Verse 42

आचार्यश्चाग्निमुत्पाद्य प्रतिकुण्डं प्रदापयेत् वह्नेः पूर्वादिकान् भागान् पूर्वकुण्डादितः क्रमात्

ఆచార్యుడు అగ్నిని ఉత్పత్తి చేసి ప్రతికుండంలో కూడా దానిని ప్రజ్వలింపజేయాలి; మరియు తూర్పు కుండం నుండి ప్రారంభించి క్రమంగా తూర్పు మొదలైన దిశల ప్రకారం అగ్ని భాగాలను విన్యసించాలి।

Verse 43

धूपदीपचरूणाञ्च ददीताग्निं समुद्धरेत् पूर्ववच्छिवमभ्यर्च्य शिवाग्नौ मन्त्रतर्पणं

ధూపం, దీపం, చరువును అర్పించిన తరువాత అగ్నిని సముద్ధరించాలి; మరియు మునుపటిలాగే శివుని ఆరాధించి శివాగ్నిలో మంత్రతర్పణం చేయాలి।

Verse 44

देशकालादिसम्पत्तौ दुर् निमित्तप्रशान्तये प्रदीपयेदिति घ पूर्वादिदिग्भागादिति ज पूर्वादिकाद्भागादिति घ सर्वकुण्डादित इति ख , छ , च आचार्यश्चाग्निमुत्पाद्येत्यादिः ददीताग्निं समुद्धरेदित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति देशकालादिसङ्ख्याप्तौ इति घ होमङ्कृत्वा तु मन्त्रज्ञः पूर्णां दत्त्वा शुभावहां

దేశం, కాలం మొదలైనవి అనుకూలంగా లభించినప్పుడు దుర్నిమిత్త శాంతి కోసం అగ్నిని ప్రజ్వలింపవలెనని చెప్పబడింది. పాఠభేదాలు: ‘పూర్వాదిదిగ్భాగాత్’ లేదా ‘పూర్వాదికాద్భాగాత్’; అలాగే ‘సర్వకుండాదితః’. ‘గ’ ప్రతిలో ‘ఆచార్యశ్చాగ్నిముత్పాద్య…’ నుండి ‘దదీతాగ్నిం సముద్ధరేత్’ వరకు పాఠం లేదు. దేశ-కాలాది సంఖ్య పూర్తైనప్పుడు మంత్రజ్ఞుడు హోమం చేసి శుభప్రదమైన పూర్ణాహుతిని సమర్పించాలి।

Verse 45

पूर्ववच्चरुकं कृत्वा प्रतिकुण्डं निवेदयेत् यजमानालङ्कृतास्तु व्रजेयुः स्नानमण्डपं

మునుపటివలె చరు (వండిన హవిసు) సిద్ధం చేసి ప్రతికుండంలో నివేదించాలి. అనంతరం అలంకృత యజమానులు స్నానమండపానికి వెళ్లాలి.

Verse 46

भद्रपीठे निधायेशं ताडयित्वावगुण्ठयेत् स्नापयेत् पूजयित्वा तु मृदा काषायवारिणा

భద్రపీಠంపై ఈశ్వరమూర్తిని స్థాపించి విధిగా తాడనం/స్పర్శ చేసి ఆపై ఆవగుంఠనం (ఆవరణం) చేయాలి. తరువాత పూజ చేసి మృదా మరియు కషాయజలంతో స్నానమాచరించాలి.

Verse 47

गोमूत्रैर् गोमयेनापि वारिणा चान्तरान्तरा भस्मना गन्धतोयेन फडन्तास्त्रेण वारिणा

గోమూత్రంతో, గోమయంతో కూడా, మధ్యమధ్యలో నీటిని చల్లుతూ; భస్మంతో, సుగంధజలంతో, అలాగే ‘ఫడ్’ అంత్య అస్త్రమంత్రంతో అభిమంత్రిత జలంతో (శుద్ధి/రక్ష) చేయాలి.

Verse 48

देशिको मूर्तिपैः सार्धं कृत्वा कारणशोधनं धर्मजप्तेन सञ्छाट्य पीतवर्णेन वाससा

దేశిక ఆచార్యుడు మూర్తికారులతో కలిసి కారణశోధన చేసి, ధర్మమంత్రజపంతో పవిత్రమైన పసుపు రంగు వస్త్రంతో తుడిచి శుద్ధి చేయాలి.

Verse 49

सम्पूज्य सितपुष्पैश् च नयेदुत्तरवेदिकां तत्र दत्तासनायाञ्च शय्यायां सन्निवेश्य च

తెల్ల పుష్పాలతో సమ్యక్ పూజ చేసి అతనిని/ఆ మూర్తిని ఉత్తరవేదికకు తీసుకెళ్లాలి. అక్కడ ఆసనం సమర్పించి శయ్యపై కూడా స్థిరపరచాలి.

Verse 50

कुङ्कुमालिप्तसूत्रेण विभज्य गुरुरालिखेत् शलाकया सुवर्णस्य अक्षिणी शस्त्रकर्मणा

కుంకుమలేపిత సూత్రంతో ముందుగా రేఖలు/భాగాలను విభజించి వైద్య-గురువు శస్త్రరేఖను గీయాలి; తరువాత స్వర్ణ శలాకాతో నేత్రాలపై శాస్త్రోక్త శస్త్రకర్మ చేయాలి।

Verse 51

अञ्जयेल्लक्ष्मकृत् पश्चाच्छास्त्रदृष्टेन कर्मणा कृतकर्मा च शस्त्रेण लक्ष्मी शिल्पी समुत्क्षिपेत्

తర్వాత లక్ష్మచిహ్నం చేసే వాడు శాస్త్రదృష్ట విధానానుసారం ఆ స్థలాన్ని అంజనం/లేపనం చేయాలి; విధి పూర్తయిన తరువాత శిల్పి తగిన సాధనంతో లక్ష్మీచిహ్నం/ప్రతిమను ఎత్తి స్థాపించాలి।

Verse 52

त्र्यंशादर्धोथ पादार्धादर्धाया इति छ शास्त्रकर्मणेति ख , ग , छ , ज च शास्त्रवर्मणेति घ शास्त्रकर्मणि इति ड समुत्किरेत् इति घ , ज च त्र्यंशादप्यथेति घ त्र्यंशादधोथेति ज अर्धतो ऽपिवेति ग अर्धतो वरमिति ज सर्वकामप्रसिद्ध्यर्थं शुभं लक्ष्मावतारणं

మూడో వంతు నుండి సగం వరకు—లేదా పాదం యొక్క సగం (అంటే ఎనిమిదో వంతు) నుండి సగం వరకు—శాస్త్రీయ నియమానుసారం విధిగా ఎత్తి/స్థాపించాలి। ‘లక్ష్మీ-అవతరణ’ అనే ఈ శుభక్రియ అన్ని కోరికల సిద్ధికి చేయబడుతుంది।

Verse 53

लिङ्गदीर्घविकारांशे त्रिभक्तं भागवर्णनात् विस्तारो लक्ष्म देहस्य भवेल्लिङ्गस्य सर्वतः

లింగం యొక్క దీర్ఘ-మాపిత భాగాన్ని మూడు భాగాలుగా విభజించి చెప్పిన ప్రమాణం ప్రకారం, లింగదేహపు విస్తారం/పరిమాణం అన్ని వైపులా సమంగా నిర్ణయించబడుతుంది।

Verse 54

यवस्य नवभक्तस्य भागैर् अष्टाभिरावृता हस्तिके लक्ष्मरेखा च गाम्भीर्याद् विस्तरादपि

ఏనుగులో లక్ష్మరేఖ యవం యొక్క తొమ్మిది భాగాలలో ఎనిమిది భాగాలతో ఆవరించబడినదిగా చెప్పబడింది; దానిని గాంభీర్యం (లోతు) మరియు విస్తారం (వెడల్పు) రెండింటి ద్వారా పరిశీలించాలి।

Verse 55

एवमष्टांशवृद्ध्या तु लिङ्गे सार्धकरादिके भवेदष्टयवा पृथ्वी गम्भीरात्र च हास्तिके

ఇలా ప్రమాణాన్ని అష్టాంశం పెంచినప్పుడు, సార్ధకరాది ప్రమాణాల లింగంలో పృథ్వీ/పీಠం ఎనిమిది యవాల పరిమాణంగా ఉండాలి; హాస్తిక (ఒక హస్త) రకంలో గంభీరా (లోతు) కూడా తదనుగుణంగా నిర్ణయించాలి।

Verse 56

एवमष्टांश वृद्ध्या तु लिङ्गे सार्धकरादिके भवेदष्टयवा पृथ्वी गम्भीरान्नवहास्तिके

ఇలా అష్టాంశం పెంచినప్పుడు, సార్ధకరాది లింగంలో పృథ్వీ (పీಠం) ఎనిమిది యవాలుగా ఉండాలి; నవహస్త (తొమ్మిది హస్త) లింగంలో గంభీరా (లోతు) ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 57

शाम्भवेषु च लिङ्गेषु पादवृद्धेषु सर्वतः लक्ष्म देहस्य विष्कम्भो भवेद्वै यववर्धनात्

శాంభవ (శివసంబంధ) లింగాలలో, అన్ని వైపులా పాదం (ఆధారం/పాదచిహ్నం) బాగా పెరిగి ఉంటే అది శుభలక్షణం; యవ-చిహ్నాల వృద్ధివల్ల దేహపు విష్కంభం (విస్తీర్ణం) నిజంగా పెరుగుతుంది।

Verse 58

गम्भीरत्वष्टयुवाभ्यां रेखापि त्र्यंशवृद्धितः सर्वेषु च भवेत् सूक्ष्मां लिङ्गमस्तकमस्तकं

గంభీరత్వం మరియు నిర్దిష్ట ప్రమాణాల విషయంలో, రేఖ (చెక్కిన గుర్తు) కూడా త్ర్యంశం (మూడో వంతు) పెంచాలి; అన్ని లింగాలలో మస్తకభాగం (పై శిరస్సు) వద్ద దానిని సూక్ష్మంగా చేయాలి।

Verse 59

गम्भीरा नवहस्तके इति ज सोत्तरेषु इति ज यवस्य नवभक्तस्येत्यादिः पादवृद्धेषु सर्वत इत्य् अन्तः पाठो ङ पुस्तके नास्ति द्व्यंशवृंहितेति ख , घ , छ च त्र्यंशवृंहितेति ङ द्व्यंशवृद्धित इति ज लक्ष्मक्षेत्रेष्टधाभक्ते मूर्ध्निभागद्वये शुभे षड्भागपरिवर्तनमुक्त्वा भागद्वयन्त्वधः

‘గంభీరా నవహస్తకే’ (జ పాఠం) అలాగే ‘సోత్తరేషు’ (జ) వంటి పాఠభేదాలు ఉన్నాయి. ‘యవస్య నవభక్తస్య…’ అని ప్రారంభమయ్యే వాక్యఖండం సూచించబడింది. ‘పాదవృద్ధేషు సర్వతః’ అనే అంతఃపాఠం ఙ ప్రతిలో లేదు. ఖ, ఘ, ఛ లలో ‘ద్వ్యంశవృద్ధితే’, ఙ లో ‘త్ర్యంశవృద్ధితే’, జ లో ‘ద్వ్యంశవృద్ధిత’ పాఠం. లక్ష్మ-క్షేత్రాన్ని ఎనిమిది భాగాలుగా విభజిస్తే, మూర్ధ్ని (శిరస్సు) వద్ద రెండు భాగాలు శుభం; ఆరు భాగాల పరివర్తనాన్ని చెప్పి, రెండు భాగాలను క్రింద స్థాపించాలి।

Verse 60

रेखात्रयेण सम्बद्धं कारयेत् पृष्टदेशगं रत्नजे लक्षणोद्धारो यवौ हेमसमुद्भवे

మూడు రేఖలతో సంయుక్తమైన శుభలక్షణాన్ని వెన్నుభాగంలో చేయించాలి. రత్నజమైన వస్తువులో లక్షణోద్ధారాన్ని నిర్ణయించాలి; స్వర్ణసముద్భవమైనదానికి ‘యవ’ అనే లక్షణం విధించబడింది.

Verse 61

स्वरूपं लक्षणन्तेषां प्रभा रत्नेषु निर्मला नयनोन्मीलनं वक्त्रे सान्निध्याय च लक्ष्म तत्

వాటి స్వరూప-లక్షణం ఇది: రత్నాలలో నిర్మలమైన, మబ్బులేని ప్రభ ఉంటుంది. ఆ ప్రభ తన సాన్నిధ్యంతో కన్నులు తెరిపించి ముఖాన్ని ప్రకాశింపజేస్తే, అదే ‘లక్ష్మ’ అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 62

लक्ष्मणोद्धाररेखाञ्च घृतेन मधुना तथा मृत्युञ्जयेन सम्पूज्य शिल्पिदोषनिवृत्तये

శిల్పదోష నివృత్తి కోసం లక్ష్మణోద్ధార రేఖలను నెయ్యి, తేనెతో విధివిధానంగా పూజించి, మృత్యుంజయ (మంత్ర/క్రియ)తో కూడా పూజించాలి.

Verse 63

अर्चयेच्च ततो लिङ्गं स्नापयित्वा मृदादिभिः शिल्पिनन्तोषयित्वा तु दद्याद्गां गुरवे ततः

ఆ తరువాత లింగాన్ని అర్చించాలి. మట్టి మొదలైన వాటితో స్నాపనం చేసి, శిల్పిని సంతృప్తిపరచి, తరువాత గురువుకు దక్షిణగా ఒక ఆవును దానం చేయాలి.

Verse 64

लिङ्गं धूपादिभिः प्राच्यं गायेयुर्भर्तृगास्त्रयः सव्येन चापसव्येन सूत्रेणाथ कुशेन वा

తూర్పు ముఖంగా లింగానికి ధూపం మొదలైన ఉపచారాలు సమర్పించాలి. తరువాత ముగ్గురు భర్తృగులు (సేవక-గాయకులు) స్తోత్రాలు పాడాలి. దారంతో గానీ కుశతో గానీ సవ్యంగా మరియు అపసవ్యంగా చుట్టివేయవచ్చు/ప్రదక్షిణ చేయవచ్చు.

Verse 65

स्मृत्वा च रोचनं दत्वा कुर्यान्निर्मञ्जनादिकं गुडलवणधान्याकदानेन विसृजेच्च ताः

దేవత/మంత్రాన్ని స్మరించి రోచనను అర్పించి స్నానం, ప్రక్షాళనం, మార్జనం మొదలైన శుద్ధిక్రియలు చేయాలి. బెల్లం, ఉప్పు, ధనియాల విత్తనాలను దానంగా ఇచ్చి ఆ అశుచిదోషాలను విసర్జించాలి.

Verse 66

गुरुमूर्तिधरैः सार्धं हृदा वा प्रणवेन वा मृत्स्नागोमयगोमूत्रभस्मभिः सलिलान्तरं

గురు-మూర్తిని ధరించినవారితో కలిసి, హృదయంలో ధ్యానంగా గానీ లేదా ప్రణవం ‘ఓం’ ద్వారా గానీ, మట్టి, ఆవుపేడ, ఆవుమూత్రం, భస్మం కలిపిన జలంతో అంతఃశుద్ధి సాధించాలి.

Verse 67

स्नापयेत् पञ्चगव्येन पञ्चामृतपुरःसरं च पुष्पावरोधनं दत्वा कुर्यान्निर्मन्थनादिकमिति ज स्पृष्ट्वा च रोचनां दत्वा कुर्यान्निर्मञ्जनादिकमिति ङ गुरुमूर्तिर्यवैर् इति ख , ङ , ज च ततो मृण्मयगोमूत्रभस्मभिरिति ग स्नापयेदित्यर्धश्लोको छ पुस्तके नास्ति विरूक्षणं कषायैश् च सर्वौषधिजलेन वा

ముందుగా పంచామృతంతో, తరువాత పంచగవ్యంతో (దేవత/విధివస్తువును) స్నాపనం చేయాలి. పుష్పావరణం/పుష్పపరివేష్టనం అర్పించి నిర్మంథనాది క్రియలు చేయాలి. తరువాత స్పర్శ చేసి రోచనను పూసి నిర్మంజనాది శుద్ధిక్రియలు చేయాలి. ఆపై మట్టి, గోమూత్రం, భస్మంతో, అలాగే కషాయాలతో లేదా సర్వౌషధిజలంతో విరూక్షణం (చల్లడం/శోషణ) చేయవచ్చు. (పాఠభేదాలు ఉన్నాయి; ఒక ప్రతిలో అర్ధశ్లోకం లేదు.)

Verse 68

शुभ्रपुष्पफलस्वर्णरत्नशृङ्गयवोदकैः तथा धारासहस्रेण दिव्यौषधिजलेन च

తెల్లని పుష్ప-ఫలాలు, స్వర్ణ-రత్నాలు, శృంగం మరియు యవోదకం కలిపిన జలంతో; అలాగే వెయ్యి ధారలతో; దివ్య ఔషధిజలంతో కూడా (స్నాపనం) చేయాలి.

Verse 69

तीर्थोदकेन गाङ्गेन चन्दनेन च वारिणा क्षीरार्णवादिभिः कुम्भैः शिवकुम्भजलेन च

తీర్థజలం, గంగాజలం, చందనమిశ్రిత జలం; అలాగే క్షీరార్ణవాది కుంభజలంతో, శివకుంభజలంతో కూడా (స్నాపనం) చేయాలి.

Verse 70

विरूक्षणं विलेपञ्च सुगन्धैश् चन्दनादिभिः सम्पूज्य ब्रह्मभिः पुष्पैर् वर्मणा रक्तचीवरैः

చందనాది సుగంధ ద్రవ్యాలతో విరూక్షణం, విలేపనం చేసి, బ్రహ్మమంత్రాలతో పవిత్ర పుష్పములచే సంపూర్ణ పూజ చేయాలి; రక్షావర్మంగా రక్తచీవరములు (ఎర్ర వస్త్రాలు) సమర్పించాలి।

Verse 71

रक्तरूपेण नीराज्य रक्षातिलकपूर्वकं घृतौषधैर् जलदुग्धैश् च कुशाद्यैर् अर्घ्यसूचितैः

ఎర్ర రూపంలో నీరాజనం చేసి, రక్షాతిలకాన్ని ముందుగా ధరించి, ఔషధమిశ్రిత ఘృతం, జలం, దుగ్ధం మరియు అర్ఘ్యవిధానంలో సూచించిన కుశాది ఉపకరణాలతో ఈ కర్మను నిర్వహించాలి।

Verse 72

द्रव्यैः स्तुत्यादिभिस्तुष्टमर्चयेत् पुरुषाणुना समाचम्य हृदा देवं ब्रूयादुत्थीयतां प्रभो

ద్రవ్యార్పణలు, స్తుతులు మొదలైనవాటితో దేవుని తృప్తిపరచి అర్చన చేయాలి. తరువాత పురుషమంత్రంతో ఆచమనం చేసి, హృదయంలో దేవుని సంబోధించి—“ప్రభో, ఉత్తీయతాం” అని పలకాలి।

Verse 73

देवं ब्रह्मरथेनैव क्षिप्रं द्रव्याणि तन्नयेत् मण्डपे पश्चिमद्वारे शय्यायां विनिवेशयेत्

దేవుని బ్రహ్మరథం ద్వారా అవసరమైన ద్రవ్యాలతో సహా త్వరగా తీసుకువెళ్లాలి. మంటపంలో పశ్చిమ ద్వారమున శయ్యపై ఆయనను స్థాపించాలి।

Verse 74

शक्त्यादिशक्तिपर्यन्ते विन्यसेदासने शुभे बहुरूपेण इति ग , घ , ज च स्तुत्यादिभिस्तुत्यमर्घयेदिति ख , छ च पुरुषात्मनेति ख , ग , घ , छ च समाचर्येति ग तर्पयेदिति ख , छ च शक्त्यादिमूर्तिपर्यन्ते इति ख , घ , ज च पश्चिमे पिण्डिकान्तस्य न्यसेद्ब्रह्मशलान्तदा

శుభాసనంపై ‘శక్తి’ మొదలుకొని నిర్దిష్ట ‘శక్తి-పర్యంతం’ వరకు న్యాసం చేయాలి. ‘బహురూపేణ…’ మంత్రంతో, స్తుతులు మొదలైనవాటితో స్తుత్యుడైన దేవునికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. ‘పురుషాత్మనే…’ మంత్రంతో విధిపూర్వకంగా ఆచరించి తర్పణం చేయాలి. ‘శక్త్యాది-మూర్తి-పర్యంతే…’ మంత్రంతో పశ్చిమ భాగంలో పిండికాంతం వరకు, బ్రహ్మశాలా పరిమితి వరకు న్యాసాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 75

शस्त्रमस्त्र शतालब्धनिद्राकुम्भध्रुवासनं प्रकल्प्य शिवकोणे च दत्वार्घ्यं हृदयेन तु

శస్త్రాస్త్రాలు, ఆసనం, కుంభం మొదలైన స్థిర ఉపకరణాలను యథాస్థానంగా అమర్చి శివ‑కోణంలో స్థాపించి; హృదయ‑మంత్రం జపిస్తూ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 76

उत्थाप्योक्तासने लिङ्गं शिरसा पूर्वमस्तकं समारोप्य न्यसेत्तस्मिन् सृष्ट्या धर्मादिवन्दनं

లింగాన్ని ఎత్తి నియత ఆసనంపై ఉంచి, దాని శిరస్సును తూర్పు ముఖంగా చేసి అక్కడ విధివిధానంగా స్థాపించాలి; అనంతరం సృష్టి‑క్రమానుసారం ధర్మాది తత్త్వాలకు వందనం చేయాలి।

Verse 77

दद्याद्धूपञ्च सम्पूज्य तथा वासांसि वर्मणा गृहोपकृतिनैवेद्यं हृदा दद्यात् स्वशक्तितः

విధివిధానంగా పూజ చేసి ధూపాన్ని సమర్పించాలి; అలాగే వస్త్రాలు మరియు వర్మం (రక్షణోపకరణం) అర్పించాలి। ఇంట్లో సిద్ధం చేసిన నైవేద్యాన్ని తన శక్తి మేరకు హృదయపూర్వకంగా సమర్పించాలి।

Verse 78

घृतक्षौद्रयुतं पात्रमभ्यङ्गाय पदान्तिके देशिकश् च स्थितस्तत्र षट्त्रिंशत्तत्त्वसञ्चयं

నెయ్యి‑తేనె కలిపిన పాత్రను పాదాల సమీపంలో అభ్యంగానికి ఉంచాలి; దేశికుడు (ఆచార్యుడు) అక్కడ నిలిచి షట్త్రింశత్ తత్త్వసంచయాన్ని ఉపదేశించాలి।

Verse 79

शक्त्यादिभूमिपर्यन्तं स्वतत्त्वाधिपसंयुतं विन्यस्य पुष्पमालाभिस्त्रिखण्डं परिकल्पयेत्

శక్తి మొదలుకొని భూమి వరకు, తన తత్త్వాధిపతులతో కూడిన న్యాసాన్ని చేసి; పుష్పమాలలతో త్రిఖండం (మూడు విభాగాలు) ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 80

मायापदेशशक्त्यन्तन्तुर्याशाष्टांशवर्तुलं तत्रात्मतत्त्वविद्याख्यं शिवं सृष्टिक्रमण तु

మాయా అని ఉపదేశించబడిన శక్తి యొక్క పరాకాష్ఠలో తురీయ యొక్క షోడశాంశముతో ఏర్పడిన ‘వృత్తం’ ఉంటుంది; అక్కడ ఆత్మతత్త్వవిద్యగా ప్రసిద్ధుడైన శివుని సృష్టిక్రమానుసారం గ్రహించాలి.

Verse 81

एकशः प्रतिभागेषु ब्रह्मविष्णुहराधिपान् विन्यस्य मूर्तिमूर्तीशान् पूर्वादिक्रमतो यथा

పూర్వాది క్రమానుసారం విధిగా, విభాగాలలో ఒక్కొక్కటిగా బ్రహ్మ, విష్ణు, హర అనే అధిపతులను, వారి మూర్తులతో మరియు మూర్తీశ్వరునితో కూడి స్థాపించాలి.

Verse 82

क्ष्मावह्निर्यजमानार्कजलवायुनिशाकरान् ति षड्लिङ्गतनुसञ्चयमिति ज षड्विंशतत्त्वसञ्चयमिति घ त्रिशृङ्गमिति ग मायाशादशशक्त्यन्ततूर्या ग्राह्या प्रवर्तनमिति ज मायापदेशेति अर्धश्लोको घ पुस्तके नास्ति तत्रानुतत्त्वविध्याख्यमिति ज सृष्टिक्रमेण चेति ग आकाशमूर्तिरूपांस्तान् न्यसेत्तदधिनायकान्

సృష్టిక్రమానుసారం భూమి, అగ్ని, యజమానుడు, సూర్యుడు, జలం, వాయువు, చంద్రుడు—ఇవన్నీ ఆకాశమూర్తి రూపాలుగా భావించి, వాటి అధినాయకులతో కూడి న్యాసం చేయాలి.

Verse 83

सर्वं पशुपतिं चोग्रं रुद्रं भवमखेश्वरं महादेवञ्च भीमञ्च मन्त्रास्तद्वाचका इमे

ఈ మంత్రాలు (శివుని) ‘సర్వ’, ‘పశుపతి’, ‘ఉగ్ర’, ‘రుద్ర’, ‘భవ’, ‘అఖేశ్వర’, ‘మహాదేవ’, ‘భీమ’ అనే నామాలకు వాచకాలు.

Verse 84

लवशषचयसाश् च हकारश् च त्रिमात्रिकः प्रणवो हृदयार्णुर्वा मूलमन्त्रो ऽथवा क्वचित्

ల–వ, ష, చ, య, సా వర్గాలకు చెందిన అక్షరాలు మరియు ‘హ’ అక్షరం, అలాగే త్రిమాత్రిక ప్రణవం (ఓం)—ఇవి ‘హృదయ-బీజం’గా బోధించబడ్డాయి; కొన్ని సందర్భాలలో ఇవే మూలమంత్రంగా కూడా గ్రహించబడతాయి.

Verse 85

पञ्चकुण्डात्मके यागे मूर्तीः पञ्चाथवा न्यसेत् पृथिवीजलतेजांसि वायुमाकाशमेव च

పంచకుండాత్మక యాగంలో ఐదు మూర్తులను స్థాపించాలి—పృథివి, జలం, తేజస్సు (అగ్ని), వాయువు, ఆకాశం।

Verse 86

क्रमात्तदधिपान् पञ्च ब्रह्माणं धरणोधरं रुद्रमीशं सदाख्यञ्च सृष्टिन्यायेन मन्त्रवित्

సృష్టిక్రమాన్ని తెలిసిన మంత్రవిత్ క్రమంగా ఐదు అధిపతులను పేర్కొనాలి—బ్రహ్మ, ధరణీధర, రుద్ర, ఈశ, మరియు ‘సదాఖ్య’ అని పిలువబడినవాడు।

Verse 87

मुमुक्षोर्वा निवृत्ताद्याः अजाताद्यास्तदीश्वराः त्रितत्त्वं वाथ सर्वत्र न्यसेद्व्याप्त्यात्मकारणं

మోక్షార్థికి నివృత్తి మొదలైన శక్తులను, అలాగే అజాత మొదలైన శక్తులను వారి ఈశ్వరులతో సహా న్యాసం చేయాలి; లేదా సర్వత్ర వ్యాప్తమైన ఆత్మరూప కారణమైన త్రితత్త్వాన్ని న్యసించాలి।

Verse 88

शुद्धे चात्मनि विद्येशा अशुद्धे लोकनायकाः द्रष्टव्या मूर्तिपाश् चैव भोगिनी मन्त्रनायकाः

ఆత్మ శుద్ధమైతే విద్యేశులను సేవించాలి/దర్శించాలి; అశుద్ధమైతే లోకనాయకులను దర్శించాలి. అలాగే మూర్తిపాశులు, భోగినీలు, మంత్రనాయకులు కూడా యథాయోగ్యంగా గ్రహించాలి।

Verse 89

पञ्चविंशत्तथैवाष्टपञ्चत्रीणि यथाक्रमं एषान्तत्त्वं तदीशानामिन्द्रादीनां ततो यथा

ఇరవై ఐదు, అలాగే ఎనిమిది, ఐదు, మూడు—యథాక్రమం. ఇక వీటి తత్త్వం మరియు వీటి అధీశ్వరులు—ఇంద్రాది—గురించి తరువాత క్రమంగా చెప్పబడుతుంది।

Verse 90

ह , ज च शब्दतत्त्वाधिपतये इति ख , घ , छ च शूक्ष्ममूर्तये इति घ शिवाय नम इत्य् आदि ॐ हां पृथिवीमूर्तये नमः ॐ हां मूर्त्यधिपाय ब्रह्मणे नम इत्य् आदि ॐ हां शिवतत्त्वाधिपाय रुद्राय नम इत्य् आदि नाभिकन्दात्समुच्चार्य घण्टानादविसर्पणं ब्रह्मादिकारणत्यागाद् द्वादशान्तसमाश्रितं

‘హ’ మరియు ‘జ’ అక్షరాలను ‘శబ్దతత్త్వాధిపతయే’ అనే భావంతో జపించాలి; అలాగే ‘ఖ’, ‘ఘ’, ‘ఛ’ అక్షరాలను ‘సూక్ష్మమూర్తయే’ అనే భావంతో జపించాలి. తరువాత ‘ఘ—శివాయ నమః’ మొదలైనవి. ఇదే విధంగా ‘ఓం హాం—పృథివీమూర్తయే నమః’, ‘ఓం హాం—మూర్త్యధిపతి బ్రహ్మణే నమః’ మొదలైనవి; ‘ఓం హాం—శివతత్త్వాధిపతి రుద్రాయ నమః’ మొదలైనవి. నాభికందం నుండి ఉచ్చరించి గంటానాదంలా నాదాన్ని వ్యాపింపజేయాలి; బ్రహ్మాది కారణాశ్రయాలను విడిచి ‘ద్వాదశాంత’ంలో స్థిరపడాలి।

Verse 91

मन्त्रञ्च मनसा भिन्नं प्राप्तानन्दरसोपमं द्वादशान्तात्समानीय निष्कलं व्यापकं शिवं

మంత్రాన్ని మనస్సు నుండి వేరుచేసి, దానిని పొందిన ఆనందరసానికి సమానమైన స్థితికి చేర్చి, ‘ద్వాదశాంత’ నుండి అంతరంలోకి సమానించి, భాగరహితమైన (నిష్కల) సర్వవ్యాపక శివుని ధ్యానించాలి।

Verse 92

अष्टत्रिंशत्कलोपेतं सहस्रकिरणोज्ज्वलं सर्वशक्तिमयं साङ्गं ध्यात्वा लिङ्गे निवेशयेत्

ముప్పై ఎనిమిది కళలతో యుక్తమైనది, వెయ్యి కిరణాలతో ప్రకాశించేది, సమస్త శక్తులతో నిండినది, సాంగంగా (అంగోపాంగాలతో) ఉన్న ఆ రూపాన్ని ధ్యానించి, దానిని లింగంలో ప్రతిష్ఠించాలి।

Verse 93

जीवन्यासो भवेदेवं लिङ्गे सर्वार्थसाधकः पिण्डिकादिषु तु न्यासः प्रोच्यते साम्प्रतं यथा

ఈ విధంగా లింగంపై చేయబడిన ‘జీవన్యాసం’ సమస్తార్థసాధకమవుతుంది. ఇప్పుడు పిండికా మొదలైన భాగాలపై చేయవలసిన న్యాసం ఏ విధంగా ఉంటుందో క్రమంగా చెప్పబడుతోంది।

Verse 94

पिण्डिकाञ्च कृतस्नानां विलिप्ताञ्चन्दनादिभिः सद्वस्त्रैश् च समाच्छाद्य रन्ध्रे च भगलक्षणे

పిండికాను విధివిధానంగా స్నానం చేయించి, చందనం మొదలైన ద్రవ్యాలతో లేపనం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలతో కప్పి, ‘భగలక్షణ’ంగా గుర్తించబడిన రంధ్రంలో (ముఖంలో) స్థాపించాలి।

Verse 95

पञ्चरत्नादिसंयुक्तां लिङ्गस्योत्तरतः स्थितां लिङ्गवत्कृतविन्यासां विधिवत्सम्प्रपूजयेत्

పంచరత్నాది ద్రవ్యాలతో యుక్తమై, లింగానికి ఉత్తరదిశలో స్థాపితమై, లింగంలాగు విన్యాసముగా ఏర్పాటైన దానిని విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 96

कृतस्नानादिकान्तत्र लिङ्गमूले शिलां न्यसेत् कृतस्नानादिसंस्कारं शक्त्यन्तं वृषभं तथा

అక్కడ స్నానాది పూర్వకర్మలు పూర్తిచేసి, లింగమూలంలో శిలాపట్టాన్ని స్థాపించాలి. శక్తికి (నిర్దిష్ట పరిమితి వరకు) మరియు వృషభం (నందీ)కూ స్నానాది సంస్కారాలు చేయాలి।

Verse 97

च सहस्रैः साहमासाद्येति ज यवरत्नादिसंयुक्तामिति घ , ज च लिङ्गवत्कृतविन्यासमिति ख , छ च कृतस्नानादिकामिति तद्वल्लिङ्गमूले शिलामिति ख , घ , ङ च कृतस्नानादिकं तद्वल्लिङ्गमूले शिवामिति ज प्रणवपूर्वं हुं पूं ह्रीं मध्यादन्यतमेन च क्रियाशक्तियुतां पिण्डीं शिलामाधररूपिणीं

ప్రణవం ‘ఓం’ను ముందుగా ఉంచి, మధ్యలో ‘హుం’, ‘పూం’ లేదా ‘హ్రీం’ బీజాలలో ఏదో ఒకదాన్ని చేర్చి, క్రియాశక్తితో యుక్తమై లింగం క్రింద శిలా-ఆధారరూపిణిగా ఉన్న పిండీని ఆహ్వానించి విధివిధానంగా స్థాపించాలి; అలాగే లింగమూలంలో స్నానాది శుద్ధి-సంస్కారాలు చేయాలి।

Verse 98

भस्मदर्भतिलैः कुर्यात् प्राकारत्रितयन्ततः रक्षायै लोकपालांश् च सायुधान्याजयेद्वहिः

తదుపరి రక్షార్థం భస్మం, దర్భగడ్డి, నువ్వులతో మూడు పొరల ప్రాకారాన్ని నిర్మించాలి; మరియు బాహ్యంగా ఆయుధధారులైన లోకపాలకులను ఆహ్వానించాలి।

Verse 99

ॐ हूं ह्रं क्रियाशक्तये नमः ॐ हूं ह्रां हः महागौरी रुद्रदयिते स्वाहेति च पिण्डिकायां ॐ हां आधारशक्तये नमः ॐ हां वृषभाय नमः धारिकां दीप्तिमत्युग्रा ज्योत्स्ना चैता बलोत्कटाः तथा धात्री विधात्री च न्यसेद्वा पञ्चनायिकाः

“ఓం హుం హ్రం—క్రియాశక్తయే నమః। ఓం హుం హ్రాం హః—మహాగౌరీ, రుద్రదయితే, స్వాహా”—ఇలా పిండికాయందు న్యాసం చేయాలి. “ఓం హాం—ఆధారశక్తయే నమః। ఓం హాం—వృషభాయ నమః।” అనంతరం ధారికా, దీప్తిమతీ, ఉగ్రా, జ్యోత్స్నా, చైతా అనే పంచనాయికల (మరియు బలోత్కటా, ధాత్రీ, విధాత్రీ) న్యాసాన్ని విధిగా చేయాలి।

Verse 100

वामा ज्येष्ठा क्रिया ज्ञाना बेधा तिस्रीथवा न्यसेत् क्रियाज्ञाना तथेच्छा च पूर्ववच्छान्तिमूर्तिषु

వామా, జ్యేష్ఠా, క్రియా, జ్ఞానా అనే శక్తులను త్రివిధ భేదంగా న్యాసంలో స్థాపించాలి; లేదా శాంతి-మూర్తుల్లో పూర్వవిధంగా క్రియా, జ్ఞాన, ఇచ్ఛలను విన్యసించాలి।

Verse 101

तमो मोहा क्षमी निष्ठा मृत्युर्मायाभवज्वराः पञ्च चाथ महामोहा घोरा च त्रितयज्वरा

తమః, మోహా, క్షమీ, నిష్ఠా, మృత్యు, మాయాభవ-జ్వరము—ఇవి ఐదు పేరుగల జ్వరాలు; ఇంకా మహామోహా, ఘోరా మరియు త్రితయ-జ్వరములు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 102

च स्वाहेति ख , ग , ङ , छ च ॐ ह्रीं इति ख , ग , ङ , छ च क्रिया मेधेति ङ तथैवैच्छेति ङ तमा मोहा क्षमा निष्ठा मृत्युर्माय भया ज्वरेति ख उमा मोहा क्षमा नित्या मृत्युर्मायाभयाज्वरा इति ज तिस्रोथवा क्रियाज्ञाना तथा बाधाधिनायिका आत्मादित्रिषु तत्त्वेषु तीव्रमूर्तिषु विन्यसेत्

‘స్వాహా’ మంత్రాన్ని ఖ, గ, ఙ, ఛ, చ అక్షరాలపై న్యసించాలి; అలాగే ‘ఓం హ్రీం’నూ ఖ, గ, ఙ, ఛ, చలపై. ‘క్రియా’ మరియు ‘మేధా’ను ఙపై, అలాగే ‘ఇచ్ఛా’నూ ఙపై ఉంచాలి. ‘తమా, మోహా, క్షమా, నిష్ఠా, మృత్యు, మాయా, భయా, జ్వరా’ అనే క్రమాన్ని ఖపై; లేదా ‘ఉమా, మోహా, క్షమా, నిత్యా, మృత్యు, మాయా, అభయా, జ్వరా’ను జపై. లేదా క్రియా-జ్ఞానాది త్రయం, బాఘాధినాయికతో కలిసి, ఆత్మాది మూడు తత్త్వాలపై, తీవ్రమూర్తుల్లో విన్యసించాలి।

Verse 103

अत्रापि पिण्डिका ब्रह्मशिलादिषु यथाविधि गौर्यादिसंवरैर् एव पूर्ववत् सर्वमाचरेत्

ఇక్కడ కూడా బ్రహ్మశిల మొదలైన వాటిపై విధివిధానంగా పిండికా (పిండార్పణ) చేయాలి; గౌరీ మొదలైన సంవర/నియమాలతో కూడి పూర్వవిధంగా సమస్తాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 104

एवं विधाय विन्यासं गत्वा कुण्डान्तिकं ततः कुण्डमध्ये महेशानं मेखलासु महेश्वरं

ఇలా విన్యాసం చేసి తరువాత కుండ సమీపానికి వెళ్లాలి; కుండ మధ్యలో మహేశానుడిని, మేఖలాలపై (పరిధి-రేఖలపై) మహేశ్వరుడిని స్థాపించాలి।

Verse 105

क्रियाशक्तिं तथान्यासु नादमोष्ठे च विन्यसेत् घटं स्थण्डिलवह्नीशैः नाडीसन्धानकन्ततः

ఇతర స్థానాలలో క్రియాశక్తిని న్యాసం చేసి, పెదవులపై నాదాన్ని విన్యసించాలి. కంఠం నుండి ప్రారంభించి నాడీ-సంధానంతో స్థండిలం, అగ్ని, ఈశుడు (శివుడు) సహితంగా ‘ఘట’ాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 106

पद्मतन्तुसमां शक्तिमुद्वातेन समुद्यतां विशन्ती सूर्यमार्गेण निःसरन्तीं समुद्गतां

పద్మతంతువంత సన్నని శక్తిని ఉద్వాతం (ఊర్ధ్వగామి వాయువు) చేత పైకి లేపబడుతూ, సూర్యమార్గం ద్వారా ప్రవేశిస్తూ, మళ్లీ పైకి లేచి వెలుపలికి నిష్క్రమిస్తూ ఉన్నట్లు ధ్యానించాలి.

Verse 107

पुनश् च शून्यमार्गेण विशतीं स्वस्य चिन्तयेत् एवं सर्वत्र सन्धेयं मूर्तिपैश् च परस्परं

మళ్లీ శూన్యమార్గం (శూన్య-నాడి) ద్వారా తన శక్తి/చైతన్యం ప్రవేశిస్తున్నట్లు ధ్యానించాలి. ఈ విధంగా అన్ని చోట్ల సంధానం చేయాలి, తద్వారా మూర్తులు పరస్పరం అనుసంధానమవుతాయి.

Verse 108

सम्पूज्य धारिकां शक्तिं कुण्डे सन्तर्प्य च क्रमात् तत्त्वतत्त्वेश्वरा मुर्तीर्मूर्तीर्शांश् च घृतादिभिः

ధారికా శక్తిని సమ్యక్‌గా పూజించి, అనంతరం క్రమంగా కుండంలో ఆమెకు తర్పణం చేయాలి. తరువాత తత్త్వాధీశ్వర మూర్తులకు మరియు ఆ మూర్తుల అంసాలకు ఘృతాది ద్రవ్యాలతో ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 109

सम्पूज्य तर्पयित्वा तु सन्निधौ संहिताणुभिः समुद्यतामिति ङ समुद्गमानिति ज सूर्यमार्गेणेति छ मूर्ति मूर्तीशांश्चेति ज घटस्थण्डिलेत्यादिः, घृतादिभिरत्यन्तः पाठो घ पुस्तके नास्ति संहितात्मभिरिति ख सहितात्मभिरिति छ संघटाणुभिरिति ज शतं सहस्रमर्धं वा पूर्णया सह होमयेत्

సమ్యక్ పూజ చేసి తర్పణం చేసిన తరువాత, దేవత సన్నిధిలో సంహితా-మంత్రాంశాలతో (సంహితాణు) హోమం చేయాలి. పూర్తి విధితో శతం, సహస్రం లేదా అర్ధసంఖ్య ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 110

तत्त्वतत्त्वेश्वरा मूर्तिर्मूर्तीशांश् च करेणुकान् तथा सन्तर्प्य सान्निध्ये जुहुयुर्मूर्तिपा अपि

తత్త్వాధీశ్వర మూర్తిని, మూర్తీశ్వరులను మరియు సహచర ‘కరేణుకా’ శక్తులను విధివిధానంగా సంతర్పించి, సాన్నిధ్యస్థితిలో మూర్తిపాలకులు కూడా అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 111

ततो ब्रह्मभिरङ्गैश् च द्रव्यकालानुरोधतः सन्तर्प्य शक्तिं कुम्भाम्भःप्रोक्षिते कुशमूलतः

ఆపై బ్రహ్మమంత్రాలు మరియు అంగక్రియలతో, ద్రవ్య-కాల నియమానికి అనుగుణంగా, శక్తిని విధివిధానంగా సంతర్పించి/సశక్తం చేసి; తరువాత కుంభజలంతో ప్రోక్షితమైన కుశ మూలదేశంలో కర్మను స్థాపించాలి।

Verse 112

लिङ्गमूलं च संस्पृश्य जपेयुर्होमसङ्ख्यया सन्निधानं हृदा कुर्युर्वर्मणा चावगुण्ठनं

లింగ మూలాన్ని స్పర్శించి, హోమ సంఖ్యకు సమానంగా జపం చేయాలి; హృదయంలో సాన్నిధ్యాన్ని స్థాపించి, వర్మమంత్రంతో ఆవగుణ్ఠనం (రక్షావరణం) నిర్వహించాలి।

Verse 113

एवं संशोध्य ब्रह्मादि विष्ण्वन्तादि विशुद्धये विधाय पूर्ववत्सर्वं होमसङ्ख्याजपादिकम्

ఇలా బ్రహ్మాది నుండి విష్ణ్వంతం వరకు శుద్ధి కోసం సంశోధన చేసి, సంపూర్ణ విశుద్ధి నిమిత్తం, ముందుగా చెప్పినట్లే అన్నిటిని చేయాలి—హోమ సంఖ్య, జపం మొదలైనవి।

Verse 114

कुशमध्याग्रयोगेन लिङ्गमध्याग्रकं स्पृशेत् यथा यथा च सन्धानं तदिदानीमिहोच्यते

కుశ గడ్డి మధ్యభాగం మరియు అగ్రభాగాన్ని ఉపయోగించి లింగం మధ్యభాగం మరియు పైభాగాన్ని స్పర్శించాలి. ఇప్పుడు ‘సంధాన’ (సంయోజన/స్థాపన) విధానం ఇక్కడ క్రమంగా చెప్పబడుతుంది।

Verse 115

, छ च ॐ हां ॐ हां ॐ ॐ वां ॐ भूं हां वां क्ष्मामूर्तये नम इति ज घ पुस्तके भूं भूं वां इति विशेषः ॐ हां हां ॐ ॐ वां ॐ ॐ हूं हूं वाह्यमूर्तये नम इति ङ ओ हां वां आं ॐ आं षां ॐ भूं भूं वा वह्निमूर्तये नमः एवञ्च यजमानादिमूर्तिभिरभिसन्धेयं पञ्चमूर्त्यात्मकेप्येवं सन्धानं हृदयादिभिः

‘ఛ’ మరియు ‘చ’ అక్షరాల కోసం—“ఓం హాం ఓం హాం ఓం ఓం వాం ఓం భూం హాం వాం—క్ష్మా-మూర్తయే నమః” అని జపించాలి. ‘జ’ ‘ఘ’ విషయంలో పాఠప్రతుల సంప్రదాయంలో “భూం భూం వాం” అనే ప్రత్యేక పాఠం ఉంది. తదుపరి—“ఓం హాం హాం ఓం ఓం వాం ఓం ఓం హూం హూం—వాహ్య-మూర్తయే నమః।” మరల—“ఓం హాం వాం ఆం ఓం ఆం షాం ఓం భూం భూం వా—వహ్ని-మూర్తయే నమః।” ఈ విధంగా యజమానాది రూపాలతో మనస్సులో సन्धान/న్యాసం చేయాలి; అగ్నిని పంచమూర్త్యాత్మకంగా భావించినా హృదయాది న్యాసస్థానాలలో ఇదే సन्धानము చేయవలెను।

Verse 116

मूलेन स्वीयवीजैर् वा ज्ञेयन्तत्त्वत्रयात्मके शिलापिण्डो वृषेष्वेवं पूर्णाछिन्नं सुसंवरैः

మూలమంత్రం ద్వారా గానీ, స్వీయ బీజాక్షరాల ద్వారా గానీ, ఇది తత్త్వత్రయాత్మకమని గ్రహించాలి. ఈ విధంగా వృషరూపంగా చేయవలసిన శిలాపిండం సంపూర్ణంగా, పగుళ్లు లేకుండా, బాగా బంధించి/సంవరించి సురక్షితంగా తయారు చేయాలి।

Verse 117

भागाभागविशुद्ध्यर्थं होमं कुर्याच्छतादिकं न्यूनादिदोषमोषाय शिवेनाष्टाधिकं शतं

భాగాభాగ (సరైన భాగనిర్ణయం మరియు భాగం లేకపోవడం) సంబంధిత దోషశుద్ధి కోసం వందతో ప్రారంభించి హోమం చేయాలి. న్యూనత మొదలైన దోషాల నివారణకు శివమంత్రంతో నూట ఎనిమిది ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 118

हुत्वाथ यत् कृतं कर्म शिवश्रोत्रे निवेदयेत् एतत्समन्वितं कर्म त्वच्छक्तौ च मया प्रभो

ఆహుతులు సమర్పించిన తరువాత చేసిన కర్మ ఏదైనా శివుని శ్రవణంలో నివేదించి అర్పించాలి. ప్రభో, ఈ కర్మ—ఇలా సమన్వితమై—మీ శక్తిచేతనే నావలన కూడా నిర్వహింపబడింది।

Verse 119

ॐ नमः भगवते रुद्राय रुद्र नमोस्तु ते विधिपूर्णमपूर्णं वा स्वशक्त्यापूर्य गृह्यतां

ఓం—భగవాన్ రుద్రాయ నమః. ఓ రుద్రా, నీకు నమస్కారం. ఈ కర్మ విధిపూర్ణమైనదైనా అపూర్ణమైనదైనా, నీ స్వశక్తితో దానిని పూర్ణం చేసి దయచేసి స్వీకరించుము।

Verse 120

ॐ ह्रीं शाङ्करि पूरय स्वाहा इति पिण्डिकायां अथ लिङ्गे न्यसेज् ज्ञानी क्रियाख्यं पीठविग्रहे

“ఓం హ్రీం శాంకరి పూరయ స్వాహా” అనే మంత్రాన్ని జపిస్తూ జ్ఞాని సాధకుడు ముందుగా పిండిక (ఆధార పీఠం) పై, తరువాత లింగంపై న్యాసం చేయాలి; అలా పీఠవిగ్రహంలో ‘క్రియా’ తత్త్వాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 121

आधाररूपिणीं शक्तिं न्यसेद् ब्रह्मशिलोपरि निबध्य सप्तरात्रं वा पञ्चरात्रं त्रिरात्रकं

ఆధారరూపిణీ శక్తిని బ్రహ్మశిల (పవిత్ర ఆధారశిల) పై న్యాసం చేయాలి; ఆపై విధిగా బంధించి ఏడు రాత్రులు లేదా ఐదు రాత్రులు లేదా మూడు రాత్రులు ఆచరించాలి.

Verse 122

शिवाग्रे तदिति ङ समर्पितमिति ख , घ , ज च रुद्राय रुद्रो रुद्र नमोस्तु ते इति ङ , ज च स्वशक्त्यापूज्येति ख , छ च ॐ ह्रूं इति घ पूजयेति ख , छ , ङ च निरुध्येति ख , ज , ङ च एकरात्रमथो वापि यद्वा सद्योधिवासनं विनाधिवासनं यागः कृतो ऽपि फलप्रदः

శివుని ముందర ‘తత్’ లేదా ‘సమర్పితం’ అని పలకాలి; లేదా ‘రుద్రాయ—రుద్రో రుద్ర నమోస్తు తే’ అని జపించాలి. కొన్ని పాఠాల్లో ‘స్వశక్త్యా పూజ్య’ లేదా ‘ఓం హ్రూం’, అలాగే ‘పూజయే’/‘నిరుధ్య’ అనే భేదాలు ఉన్నాయి. ఒక రాత్రి గానీ, అదే రోజున గానీ అధివాసన చేసినా, అధివాసన లేకుండా చేసిన యాగమూ ఫలప్రదమే.

Verse 123

स्वमन्त्रैः प्रत्यहं देयमाहुतीनां शतं शतं शिवकुम्भादिपूजाञ्च दिग्बिलञ्च निवेदयेत्

తనకు నియతమైన మంత్రాలతో ప్రతిరోజూ వంద మరియు మరొక వంద ఆహుతులు సమర్పించాలి; అలాగే శివకుంభం మొదలైన పాత్రల పూజ చేసి, ‘దిగ్బిల’ అనే నైవేద్యాన్ని నివేదించాలి.

Verse 124

गुर्वादिसहितो वासो रात्रौ नियमपूर्वकम् अधिवासः स वसतेवधेर्भावः समीरितः

గురువు మొదలైనవారితో కలిసి రాత్రివేళ నియమపూర్వకంగా నివసించడమే ‘అధివాసం’; ఇది వసతి-వధ (సిద్ధత నివాస/వ్రత) ముగింపు వరకు ఉద్దేశించిన ఆచరణగా చెప్పబడింది.