Adhyaya 246

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे रत्नपरीक्षा नाम पञ्चचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षट्चत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः वास्तुलक्षणं अग्निर् उवाच वास्तुलक्ष्म प्रवक्ष्यामि विप्रादीनां च भूरिह श्वेता रक्ता तथा पीता कृष्णा चैव यथाक्रमम्

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘రత్నపరీక్ష’ అనే 245వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 246వ అధ్యాయం ‘వాస్తులక్షణం’ ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—బ్రాహ్మణాది వర్ణాల కోసం వాస్తు-భూమి లక్షణాలను ఇక్కడ విస్తారంగా చెప్పుదును; క్రమంగా భూమి వర్ణాలు శ్వేత, రక్త, పీత, కృష్ణమని నిర్దేశించబడినవి.

Verse 2

घृतरक्तान्नमद्यानां गन्धाढ्या वसतश् च भूः मधुरा च कषाया च अम्लाद्युपरसा क्रमात्

నెయ్యి, రక్తం, వండిన అన్నం, మద్యము—ఇవి సుగంధసంపన్నములు; భూమి కూడా స్వభావతః గంధవతియే. ఉపరసములు (గౌణ రుచులు) పులుపు మొదలుకొని క్రమంగా ప్రవహించును; మధురము మరియు కషాయము అనే రసములూ ఉన్నాయి.

Verse 3

कुशैः शरैस् तथाकाशैर् दूर्वाभिर्या च संश्रिता प्रार्च्य विप्रांश् च शिःशल्पां खातपूर्वन्तु कल्पयेत्

కుశగడ్డి, శరములు, ఆకాశ-వృక్షము, దూర్వాగడ్డి మొదలైన విధివిహిత ద్రవ్యాలతో యథావిధిగా పూజ చేసి, అనంతరం బ్రాహ్మణులను సత్కరించాలి; తరువాత తవ్వకంతో ప్రారంభమయ్యే ‘శిఃశల్ప’ కర్మను నిర్వహించాలి.

Verse 4

चतुःषष्टिपदं कृत्वा मध्ये ब्रह्मा चतुष्पदः प्राक् तेषां वै गृहस्वामी कथितस्तु तथार्यमा

అరవై నాలుగు పదముల (వాస్తు) మండలాన్ని నిర్మించి, మధ్యలో బ్రహ్మను నాలుగు పదముల అధిష్ఠాతగా స్థాపించాలి. వాటి తూర్పు భాగంలో గృహస్వామిగా ఆర్యమనే దేవుడు చెప్పబడెను.

Verse 5

दक्षिणेन विवस्वांश् च मित्रः पश्चिमतस् तथा उदङ्महीधरश् चैव आपवत्सौ च वह्निगे

దక్షిణ దిశలో వివస్వాన్, అలాగే పశ్చిమ దిశలో మిత్రుడు ఉంటాడు. ఉత్తర దిశలో మహీధరుడు; మరియు అగ్ని-కోణంలో, ఓ అగ్నీ, ఆపవత్సుడును నియమించబడెను.

Verse 6

सावित्रश् चैव सविता जयेन्द्रौ नैरृते ऽम्बुधौ भ्राजते स्थितमिति छ , ज च भवेदिति ग , घ च रुद्रव्याधी च वायव्ये पूर्वादौ कोणगाद्वहिः

నైరృత (దక్షిణ-పడమర) దిశలో సావిత్ర, సవితా, అలాగే జయ మరియు ఇంద్రుడు స్థాపింపబడతారు; అక్కడే అంబుధి (సముద్రం) మరియు భ్రాజతే కూడా ఉన్నారు—అని చెప్పబడింది. పాఠభేదాలలో ఎక్కడో ‘జ’, మరెక్కడో ‘గ/ఘ’ అని చదువుతారు. వాయవ్య (ఉత్తర-పడమర) దిశలో రుద్రుడు మరియు వ్యాధి (రోగం) ఉంటారు. తూర్పు నుండి ప్రారంభించి కోణక్రమంలో ఈ దేవతలను స్థాపించాలి।

Verse 7

महेन्द्रश् च रविः सत्यो भृशः पूर्वे ऽथ दक्षिणे गृहक्षतो ऽर्यमधृती गन्धर्वाश्चाथ वारुणे

తూర్పు దిశలో మహేంద్రుడు, రవి (సూర్యుడు), సత్యుడు మరియు భృశుడు ఉంటారు. తరువాత దక్షిణ దిశలో గృహక్షత, ఆర్యమన్ మరియు ధృతి ఉంటారు. వారుణ (పడమర) దిశలో గంధర్వులు కూడా స్థితులై ఉంటారు।

Verse 8

पुष्पदन्तो ऽसुराश् चैव वरुणो यक्ष एव च सौम्ये भल्लाटसोमौ च अदितिर्धनदस् तथा

పుష్పదంతుడు, అసురులు, వరుణుడు మరియు యక్షుడు; అలాగే సౌమ్య దిశలో సౌమ్యుడు, భల్లాటుడు మరియు సోముడు; ఇదే విధంగా అదితి మరియు ధనదుడు (కుబేరుడు) కూడా (స్థాపింపబడతారు)।

Verse 9

नागः करग्रहश् चैशे अष्टौ दिशि दिशि स्मृताः आद्यन्तौ तु तयोर्देवौ प्रोक्तावत्र गृहेश्वरौ

ఈ వాస్తు-విన్యాసంలో నాగుడు మరియు కరగ్రహుడు—ఇవి ఎనిమిది అని, ప్రతి దిశలో ఒక్కొక్కటి అని స్మరించబడతాయి. ఇక్కడ వారి ఆది మరియు అంతంలో ఉన్న రెండు దేవతలు గృహేశ్వరులు (గృహాధిపతులు) అని ప్రకటించబడ్డారు।

Verse 10

पर्जन्यः प्रथमो देवो द्वितीयश् च करग्रहः महेन्द्ररविसत्याश् च भृशो ऽथ गगनन्तथा

పర్జన్యుడు మొదటి దేవుడు; రెండవది కరగ్రహుడు. అలాగే మహేంద్రుడు, రవి (సూర్యుడు), సత్యుడు, తరువాత భృశుడు, మరియు గగనం (ఆకాశం) కూడా (ఆహ్వానించి/స్థాపించాలి)।

Verse 11

पवनः पूर्वतश् चैव अन्तरीक्षधनेश्वरौ आग्नेये चाथ नैरृत्ये मृगसुग्रीवकौ सुरौ

తూర్పు దిశలో పవనుడు (వాయుదేవుడు) స్థితుడై ఉంటాడు; మధ్య దిశల్లో అంతరిక్షుడు మరియు ధనేశ్వరుడు (కుబేరుడు) ఉంటారు; ఆగ్నేయం, నైరృత్యంలో మృగుడు మరియు సుగ్రీవుడు అనే రెండు దేవతలు ఉంటారు।

Verse 12

रोगो मुख्यश् च वायव्ये दक्षिणे पुष्पवित्तदौ गृहक्षतो यमभृशौ गन्धर्वो नागपैतृकः

వాయవ్య (వాయు-కోణం/వాయవ్య దిశ)లో రోగం మరియు ముఖ్యుడు; దక్షిణంలో పుష్పుడు మరియు విట్టదుడు. అలాగే గృహక్షతుడు, యమభృశుడు; ఇంకా గంధర్వుడు, నాగుడు, పైతృకుడు—ఇవి దిశా-వ్యవస్థలో పేర్కొనబడిన సన్నిధులు।

Verse 13

आप्ये दौवारिकसुग्रीवौ पुष्पदन्तो ऽसुरो जलं यक्ष्मा रोगश् च शोषश् च उत्तरे नागराजकः

ఆప్య (జల-సంబంధ) దిశలో ద్వారపాలకులు దౌవారికుడు మరియు సుగ్రీవుడు స్థితులై ఉంటారు. అక్కడ పుష్పదంతుడు అనే అసురుడు, అలాగే జలం (జలతత్త్వం) కూడా ఉంది. అక్కడే యక్ష్మా, రోగం, శోషం ఉన్నాయి. ఉత్తర దిశలో నాగరాజకుడు (సర్పరాజు) ఉంటాడు।

Verse 14

मुख्यो भल्लाटशशिनौ अदितिश् च कुवेरकः नागो हुताशः श्रेष्ठो वै शक्रसूर्यौ च पूर्वतः

తూర్పు ముఖంగా ముఖ్యుడు, భల్లాటుడు, శశి (చంద్రుడు), అలాగే అదితి మరియు కుబేరుడు స్మరణీయులు/స్థాపనీయులు. అలాగే నాగుడు, హుతాశుడు (అగ్ని), శ్రేష్ఠుడు, ఇంకా తూర్పునే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మరియు సూర్యుడు కూడా పేర్కొనబడ్డారు।

Verse 15

दक्षे गृहक्षतः पुष्प आप्ये सुग्रीव उत्तमः पुष्पदन्तो ह्य् उदग्द्वारि भल्लाटः पुष्पदन्तकः

కుడి వైపున గృహక్షతుడు; ఆప్య (జల) దిశలో పుష్పుడు; ఆగ్నేయ దిశలో సుగ్రీవుడు; ఊర్ధ్వ భాగంలో ఉత్తముడు; ఉత్తర ద్వారంలో పుష్పదంతుడు; అలాగే భల్లాటుడు మరియు పుష్పదంతకుడు కూడా అనుబంధ సన్నిధులుగా పేర్కొనబడ్డారు।

Verse 16

शिलेष्टकादिविन्यासं मन्त्रैः प्रार्च्य सुरांश् चरेत् नन्दे नन्दय वासिष्ठे वसुभिः प्रजया सह

శిలేష్టకాది విన్యాసాన్ని ఏర్పాటు చేసి, మంత్రాలతో ముందుగా దేవతలను ఆరాధించి, ఆపై పూజాక్రమంలో ప్రవేశించాలి. నందా విధిలో, ఓ వాసిష్ఠ, ‘నందయ’ అని ఆహ్వానించి, వసువులతో కూడి సంతానసమృద్ధి నిమిత్తం చేయాలి.

Verse 17

भृगुरिति ज नागो हुताशनः श्रेष्ठ इति ख , छ च जये भार्गववदायादे प्रजानाञ्जयमाहवे पूर्णे ऽङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुध्व मां

‘భృగు’, ‘నాగ’, ‘హుతాశన’, ‘శ్రేష్ఠ’—ఇవి అతని నామాలు. ఓ భార్గవ వంశజా, విజయంలో; సంతానోత్పత్తి మరియు సంతానజయంలో; యుద్ధంలో జయార్థం; అలాగే ఆంగిరస వంశపు పరిపూర్ణతలో—నన్ను సంపూర్ణకాముడిగా చేయుము.

Verse 18

भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम सर्ववीजसमायुक्ते सर्वरत्नौषधैर् वृते

ఓ భద్రా, కాశ్యప వంశ వారసురాలా, నా సంకల్పాన్ని శుభముగా చేయుము. ఓ సమస్త బీజమంత్రసమేతా, సమస్త రత్నాలు మరియు ఔషధులతో ఆవరితా దేవీ!

Verse 19

रुचिरे नन्दने नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीमये

ఓ రుచిరా, నందనవనంలోని నందా, ఓ వాసిష్ఠీ, ఇక్కడ రమ్యంగా నివసించుము. ఓ దేవీ, ప్రజాపతి కుమార్తె, భూమిమయీ, ఈ చతురస్ర (చతురస్రాకార) పవిత్రభూమిలో స్థిరపడుము.

Verse 20

सुभगे सुव्रते भद्रे गृहे कश्यपि रम्यतां पूजिते परमाचार्यैर् गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते

ఓ సుభగే, సువ్రతే, భద్రే—ఈ గృహంలో కాశ్యపీ రమ్యంగా నివసించుగాక. ఇది పరమాచార్యులచే పూజిత-ప్రతిష్ఠితమై, సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు మాలలతో అలంకృతమై ఉంది.

Verse 21

भवभूतिकरे देवि गृहे भार्गवि रम्यतां अव्यङ्ग्ये चाक्षते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते

హే భవభూతికర దేవి, హే భార్గవీ, ఈ గృహంలో సంతోషంగా నివసించుము. హే అంగిరస ముని కుమార్తె, ఈ అవిభక్తమైన సంపూర్ణ అక్షతం సర్వమంగళ సూచకంగా అర్పితమగుగాక.

Verse 22

इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्टाङ्कारयम्यहं देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे

హే ఇష్టకా (ప్రతిష్ఠ ఇటుక), నీవు ఇష్టఫలాన్ని ప్రసాదించుము; దేశస్వామి, పురస్వామి, గృహస్వామి వారి అధికారం-పరిరక్షణలో నేను నీ ప్రతిష్ఠను నిర్వహిస్తున్నాను.

Verse 23

मनुष्यधनहस्त्यश्वपशुवृद्धिकरी भव गृहप्रवेशे ऽपि तथा शिलान्यासं समाचरेत्

ఇది మనుష్యులు (ఆశ్రితులు), ధనం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, పశువులు పెరుగుదలకు కారణమగుగాక. అలాగే నూతన గృహప్రవేశ సమయంలో శిలాన్యాస కర్మను కూడా విధివిధానంగా ఆచరించాలి.

Verse 24

उत्तरेण शुभः प्लक्षो वटः प्राक् स्याद् गृहादितः उदुम्वरश् च याम्येन पश्चिमे ऽश्वत्थ उत्तमः

ఉత్తర దిశలో ప్లక్ష వృక్షం శుభకరం; గృహానికి తూర్పున వటవృక్షం ఉండాలి; దక్షిణాన ఉదుంబరము; పశ్చిమాన ఉత్తమమైన అశ్వత్థము (రావి) ఉండాలి.

Verse 25

वामभागे तथोद्यानं कुर्याद्वासं गृहे शुभं सायं प्रातस्तु घर्माप्तौ शीतकाले दिनान्तरे

గృహం ఎడమ భాగంలో ఉద్యానాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేయాలి. గృహవాసం శుభకరం—వేసవిలో సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలంలో అక్కడ ఉండాలి; శీతకాలంలో దినమధ్యంలో ఉండాలి.

Verse 26

वर्षारात्रे भुयः शोषे सेक्तव्या रोपितद्रुमाः विडङ्गघृटसंयुक्तान् सेचयेच्छीतवारिणा

వర్షరాత్రులలోను, మళ్లీ తీవ్రమైన ఎండదెబ్బ (శుష్కత) వచ్చినప్పుడు కూడా నాటిన కొత్త చెట్లకు నీరు పోయాలి. విడంగము మరియు నెయ్యి కలిపిన చల్లని నీటితో సేద్యం చేయాలి.

Verse 27

फलनाशे कुलत्थैश् च माषैर् मुद्गैस्तिलैर् यवैः विप्राणां जयमावहेति ख गन्धमाल्यैर् अलङ्कृतैर् इति ग , छ च घृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय दर्वदा

ఫలాలు నశించుచున్నప్పుడు (లేదా రాలిపోతున్నప్పుడు) కులత్థము, మాషము, ముద్గము, నువ్వులు, యవము ఉపయోగించి, ‘విప్రాణాం జయమావహే’ అని జపిస్తూ సుగంధ ద్రవ్యాలు, మాలలతో అలంకరించి కర్మాచరణ చేయాలి. ఫలపుష్పార్థం నెయ్యి మరియు చల్లార్చిన పాలతో సేకం పునఃపునః చేయాలి.

Verse 28

मत्स्याम्भसा तु सेकेन वृद्धिर्भवति शाखिनः आविकाजसकृच्चूर्णं यवचूर्णं तिलानि च

చేపలను ఉంచిన నీటితో సేద్యం చేస్తే చెట్ల వృద్ధి కలుగుతుంది. అలాగే గొర్రె/మేక పేడ పొడి, యవ పిండి, నువ్వులు కూడా వేయాలి.

Verse 29

गोमांसमुदकञ्चेति सप्तरात्रं निधापयेत् उत्सेकं सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदं

గోమాంసం మరియు నీటి మిశ్రమాన్ని ఏడు రాత్రులు నిల్వ ఉంచాలి. ఆ ద్రవాన్ని అన్ని చెట్లకు పోసి (ఉత్సేకం) వాడితే ఫలాలు, పుష్పాలు మొదలైనవి వృద్ధి చెందుతాయి.

Verse 30

मत्स्योदकेन शीतेन आम्राणां सेक इष्यते प्रशस्तं चाप्यशोकानां कामिनीपादताडनं

మామిడి చెట్లకు చల్లని ‘మత్స్యోదకం’ (చేపలు ఉంచిన నీరు) తో సేద్యం చేయడం ఇష్టమని చెప్పబడింది. అలాగే అశోక చెట్లకు ప్రియమైన స్త్రీ పాదప్రహారం కూడా శుభప్రదమని భావించబడింది.

Verse 31

खर्जूरनारिकेलादेर्लवणाद्भिर्विवर्धनं विडङ्गमत्स्यमांसाद्भिः सर्वेषु दोहदं शुभं

అన్ని విధాల దోహద (ఆకాంక్షా-పూర్తి) సందర్భాలలో ఖర్జూరం, కొబ్బరి మొదలైనవి ఉప్పు మరియు జలమయ ఆహారాలతో కలిస్తే పోషణవృద్ధి కలుగుతుంది. అలాగే విడంగ, చేప, మాంసాలతో దోహద తృప్తి శుభకరమని చెప్పబడింది।