
Trailokya-mohinī Śrī-Lakṣmī-ādi-pūjā and Durgā-yoga (Protective and Siddhi Rites)
భగవాన్ అగ్ని వసిష్ఠునికి త్రైలోక్యమోహినీ శ్రీ (లక్ష్మీ) కేంద్రీకృత సమృద్ధి-కర్మలను, దుర్గాయోగంలోని రక్షణ మరియు జయసాధనలతో కలిపిన విధానాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. ఆరంభంలో లక్ష్మీ మంత్రశ్రేణి, తొమ్మిది అంగమంత్రాలతో న్యాసం, పద్మబీజ మాలతో ఒకటి నుండి మూడు లక్షల జపం విధించబడింది. తదుపరి శ్రీ/విష్ణు ఆలయాలలో ధనప్రద పూజ, ఖదిర అగ్నిలో ఘృతలేపిత అన్నం హోమం, బిల్వాధారిత ఆహుతులు, అలాగే గ్రహశాంతి మరియు రాజానుగ్రహం/వశ్యత కోసం ఆవాల నీటి అభిషేకం వంటి పరిహారక్రియలు చెప్పబడినవి. తరువాత శక్రుని నాలుగు ద్వారాల మందిర ధ్యానం, ద్వారరక్షక శ్రీదూతీలు, అష్టదళ పద్మంలో నాలుగు వ్యూహాలు (వాసుదేవ, సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ) విన్యాసం, చివరికి పద్మకర్ణికలో లక్ష్మీ రూపధ్యానం ఉంటుంది. ఆహార-కాల నియమాలు, బిల్వం, నెయ్యి, పద్మం, పాయసం మొదలైన నైవేద్యసమూహం సూచించబడింది. అనంతరం దుర్గ ‘హృదయ’ మంత్రం సాంగం, ఆకుపై ఆధారిత పూజ, ఆయుధదేవతలకు అర్పణలు, వశీకరణ, జయ, శాంతి, కామ, పుష్టి ఫలాల కోసం హోమ-ప్రత్యామ్నాయాలు; చివరగా యుద్ధభూమిలో విజయావాహన విధానం।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे त्रैलोक्यमोहनमन्त्रो नाम षष्ठाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ सप्ताधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्रैलोक्यमोहनीलक्ष्म्यादिपूजा अग्निर् उवाच वक्षः सवह्निर्यामाक्षौ दण्डीः श्रीः सर्वसिद्धिदा महाश्रिये महासिद्धे महाविद्युत्प्रभे नमः
ఇలా అగ్ని మహాపురాణంలో ‘త్రైలోక్యమోహన మంత్రం’ అనే మూడు వందల ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు మూడు వందల ఎనిమిదవ అధ్యాయం—‘త్రైలోక్యమోహినీ లక్ష్మీ మొదలైన దేవతల పూజ’—ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను: వక్షః-రూపిణి, వహ్నితో సహిత, యామాక్షి, దండీ, సర్వసిద్ధిదాయిని మహాశ్రీకి నమస్కారం; మహాసిద్ధే, మహావిద్యుత్-ప్రభే నమః.
Verse 2
श्रिये देवि विजये नमः गौरि महाबले बन्ध नमः हूं महाकाये पद्महस्ते हूं फट् श्रियै नमः श्रियै फट् श्रियै नमः श्रियै फट् श्रीं नमः श्रिये श्रीद नमः स्वाहा स्वाहा श्रीफट् अस्याङ्गानि नवोक्तानि तेष्वेकञ्च समाश्रयेत् त्रिलक्षमेकलक्षं वा जप्त्वाक्षाब्जैश् च भूतिदः
“శ్రీకి, దేవికి, విజయరూపిణికి నమః; గౌరీకి, మహాబలకి నమః—బంధ (బంధించు/నియంత్రించు)!” “హూం—మహాకాయకు నమః; పద్మహస్తకు—హూం ఫట్!” “శ్రీకి నమః; శ్రీకి ఫట్; శ్రీకి నమః; శ్రీకి ఫట్; శ్రీం—శ్రీకి నమః; శ్రీదాయినీ శ్రీకి నమః; స్వాహా, స్వాహా—శ్రీఫట్।” ఇవి తొమ్మిది అంగమంత్రాలు; ప్రతి ఒక్కదానిలో న్యాసం చేయాలి. కమలబీజాల మాలతో లెక్కించి మూడు లక్షలు లేదా ఒక లక్ష జపం చేస్తే ఐశ్వర్యం, మంగళం లభిస్తాయి.
Verse 3
श्रीगेहे विष्णुगेहे वा श्रियं पूज्य धनं लभेत् आज्याक्तैस्तण्डुलैर् लक्षं जुहुयात् खादिरानले
శ్రీ (లక్ష్మీ) ఆలయంలో గానీ, విష్ణు ఆలయంలో గానీ శ్రీదేవిని విధివిధానంగా పూజిస్తే ధనసంపద లభిస్తుంది. నెయ్యితో అభ్యక్తమైన బియ్యపు గింజలతో లక్ష ఆహుతులు ఖదిరకాష్ఠాగ్నిలో హోమం చేయాలి.
Verse 4
राजा वश्यो भवेद्वृद्धिः श्रीश् च स्यादुत्तरोत्तरं सर्षपाम्भोभिषेकेण नश्यन्ते सकला ग्रहाः
ఆవాల గింజలు కలిపిన నీటితో అభిషేకం చేయడం వల్ల రాజు అనుకూలుడవుతాడు, వృద్ధి/సంపద కలుగుతుంది, శ్రీ (భాగ్యం) క్రమక్రమంగా పెరుగుతుంది, మరియు సమస్త గ్రహపీడలు నశిస్తాయి.
Verse 5
बिल्वलक्षहुता लक्ष्मीर्वित्तवृद्धिश् च जायते शक्रवेश्म चतुर्द्वारं हृदये चिन्तयेदथ
బిల్వంతో లక్ష ఆహుతులు సమర్పిస్తే లక్ష్మీ ప్రసన్నమై ప్రాదుర్భవిస్తుంది, ధనవృద్ధి కలుగుతుంది. అనంతరం హృదయంలో నాలుగు ద్వారాలున్న శక్ర (ఇంద్ర) భవనాన్ని ధ్యానించాలి.
Verse 6
बलाकां वामनां श्यामां श्वेतपङ्कजधारिणीम् ऊर्ध्ववाहुद्वयं ध्यायेत्क्रीडन्तीं द्वारि पूर्ववत्
మునుపటివిధంగా ద్వారమున క్రీడిస్తూ—బలాక (కొంగ) వంటి సౌమ్యాకృతి, వామన (చిన్న కాయం), శ్యామవర్ణ, శ్వేత పద్మధారిణి, రెండు భుజాలు పైకెత్తిన—అటువంటి దేవిని ధ్యానించాలి.
Verse 7
उर्ध्वीकृतेन हस्तेन रक्तपङ्कजधारिणीं श्वेताङ्गीं दक्षिणे द्वारि चिन्तयेद्वनमालिनीम्
చేతిని పైకెత్తి, రక్త పద్మాన్ని ధరించిన, శ్వేతాంగి, వనమాలిని అయిన దేవిని దక్షిణ ద్వారమున ఉన్నదిగా భావించి ధ్యానించాలి.
Verse 8
हरितां दोर्द्वयेनोर्धमुद्वहन्तीं सिताम्बुजम् ध्यायेद्विभीषिकां नाम श्रीदूतीं द्वारि पश्चिमे
పశ్చిమ ద్వారమున శ్రీదూతి ‘విభీషికా’ను ధ్యానించాలి—ఆమె హరితవర్ణమై, రెండు భుజాలతో పైకి శ్వేత పద్మాన్ని ఎత్తి ధరిస్తుంది.
Verse 9
शाङ्करीमुक्क्तरे द्वारि तन्मध्ये ऽष्टदलपङ्कजं वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः
శాంకరీ (శైవ) ద్వారమున ముక్త-తర (ముత్యంలాంటి శ్వేత) చిహ్నం ఉంటుంది; దాని మధ్యనున్న అష్టదళ పద్మములో వాసుదేవ, సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధులను విన్యసించాలి.
Verse 10
ध्येयास्ते पद्मपत्रेषु शङ्खचक्रगदाधराः अञ्जनक्षीरकाश्मीरहेमाभास्ते सुवाससः
వారిని పద్మపత్రాలపై నిలిచి శంఖ-చక్ర-గదాలను ధరించినవారిగా ధ్యానించాలి; వారి కాంతి అంజన-శ్యామ, క్షీర-శ్వేత, కాశ్మీర (కుంకుమ)-వర్ణ, హేమ-దీప్తి వలె ఉండి, వారు సుందర వస్త్రధారులు.
Verse 11
आग्नेयादिषु पत्रेषु गुग्गुलुश् च कुरुण्टकः दमकः सलिलश्चेति हस्तिनी रजतप्रभाः
ఆగ్నేయా మొదలైన పత్రసమూహంలో గుగ్గులు, కురుణ్టక, దమక, సలిల అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి; ఇవే ‘హస్తినీ’ మరియు ‘రజతప్రభా’ అని కూడా ప్రసిద్ధం.
Verse 12
हेमकुम्भधराश् चैते कर्णिकायां श्रियं स्मरेत् चतुर्भुजां सुवर्णाभां सपद्मोर्ध्वभुजद्वयां
ఇవారు స్వర్ణకుంభాలను ధరించిన పరిచారకులు. పద్మకర్ణికలో శ్రీ (లక్ష్మీ)ను స్మరించాలి—చతుర్భుజ, స్వర్ణప్రభ, మరియు పై రెండు భుజాలలో పద్మాలను ధరించినది.
Verse 13
दक्षिणाभयहस्ताभां वामहस्तवरप्रदां श्वेतगन्धांशुकामेकरौम्यमालास्त्रधारिणीं
ఆమె కుడి చేతులతో అభయముద్రను చూపుతుంది; ఎడమ చేతితో వరప్రదానము చేస్తుంది. శ్వేత సుగంధ వస్త్రాలు ధరించి, ఒక శుభమాల మరియు ఆయుధాలను ధరిస్తుంది।
Verse 14
ध्यात्वा सपरिवारान्तामभ्यर्च्य सकलं लभेत् द्रोणाब्जपुष्पश्रीवृक्षपर्णं मूर्ध्नि न धारयेत्
దేవిని ఆమె పరివారంతో కూడి ధ్యానించి, విధివిధానంగా ఆరాధిస్తే సంపూర్ణ ఫలసిద్ధి లభిస్తుంది. అయితే ద్రోణ-పద్మపుష్పమో లేదా శ్రీవృక్షం (బిల్వ) ఆకునో తలపై ధరించకూడదు.
Verse 15
लवणामलकं वर्ज्यं नागादित्यतिथौ क्रमात् पायसाशी जपेत् सूक्तं श्रियस्तेनाभिषेचयेत्
నాగ, ఆదిత్య తిథుల క్రమంలో ఉప్పు మరియు ఆమలకాన్ని వర్జించాలి. పాయసం భుజించి సూక్తాన్ని జపించి, ఆ జపంతో శ్రీ (లక్ష్మీ)కి అభిషేకం చేయాలి.
Verse 16
आवाहादिविसर्गान्तां मूर्ध्नि ध्यात्वार्चयेत् श्रियम् विल्वाज्याब्जपायसेन पृथक् योगः श्रिये भवेत्
ఆవాహనము నుండి విసర్గము వరకు, శిరస్సుపై శ్రీ (లక్ష్మీ)ని ధ్యానించి ఆరాధించాలి. బిల్వపత్రం, నెయ్యి, పద్మార్పణం, పాయసం—ఇవన్నీ వేర్వేరుగా సమర్పిస్తే శ్రీకి సంబంధించిన ప్రత్యేక యోగం సిద్ధిస్తుంది.
Verse 17
विषं महिषकान्ताग्निरुद्रिज्योतिर्वकद्वयम् ॐ ह्रीं महामहिषमर्दिनि ठ ठ मूलमन्त्रं भहिषहिंसके नमः महिषशत्रुं भ्रामय हूं फट् ठ ठ महिषं हेषय हूं महिषं हन२ देवि हूं महिषनिसूदनि फट् दुर्गाहृदयमित्युक्तं साङ्गं सर्वार्थसाधकम्
“విషం; మహిషకాంతాగ్ని; ఉద్రి-జ్యోతి (పైకి లేచే కాంతి); మరియు బీజాక్షర ద్వయం”—ఇవి పూర్వాంగాలు. “ఓం హ్రీం మహామహిషమర్దిని ఠ ఠ”—ఇది మూలమంత్రం; అలాగే “మహిషహింసకే నమః”. ప్రయోగానికి—“మహిషశత్రుం భ్రామయ హూం ఫట్ ఠ ఠ”; “మహిషం హేషయ హూం”; “మహిషం హన హన దేవి హూం”; “మహిషనిసూదని ఫట్”. దీనినే ‘దుర్గాహృదయం’ అంటారు; అంగాలతో కూడి సర్వార్థసాధకం.
Verse 18
यजेद्यथोक्तं तां देवीं पीठञ्चैवाङ्गमध्यगम् ॐ ह्रीं दुर्गे रक्षणि स्वाहा चेति दुर्गायै नमः वरवर्ण्यै नमः आर्यायै कनकप्रभायै कृत्तिकायै अभयप्रदायै कन्यकायै सुरूपायै पत्रस्थाः पूजयेदेता मूर्तीराद्यैः स्वरैः क्रमात्
శాస్త్రోక్త విధానమున ఆ దేవిని యజించి, అంగమధ్యమున స్థితమైన పీఠమును కూడా (న్యాసముచే దేహమున స్థాపించి) పూజించవలెను. “ఓం హ్రీం దుర్గే రక్షిణి స్వాహా” అని జపించి—“దుర్గాయై నమః, వరవర్ణ్యై నమః, కనకప్రభాయై ఆర్యాయై నమః, కృత్తికాయై నమః, అభయప్రదాయై నమః, కన్యకాయై నమః, సురూపాయై నమః” అని నమస్కరించవలెను. ఆకులపై స్థాపితమైన ఈ మూర్తులను ‘అ’ మొదలైన స్వరక్రమమున పూజించవలెను.
Verse 19
चक्राय शङ्खाय गदायै खड्गाय धनुषे वाणाय अष्टम्याद्यैर् इमां दुर्गां लोकेशान्तां यजेदिति दुर्गायोगः समायुःश्रीस्वामिरक्ताजयादिकृत्
చక్రమునకు, శంఖమునకు, గదకు, ఖడ్గమునకు, ధనుస్సుకు, బాణమునకు నమస్కరించి; అష్టమి మొదలైన నిర్దిష్ట తిథులలో లోకశాంతిని కలిగించే ఈ దుర్గను పూజించవలెను. ఇదే దుర్గాయోగము (అనుష్ఠాన విధి); ఇది ఆయుష్షు, శ్రీ, స్వామిత్వము, శత్రుజయము/వశీకరణము, విజయము మొదలైన ఫలితములను ప్రసాదిస్తుంది.
Verse 20
समाध्येशानमन्त्रेण तिलहोमो वशीकरः जयः पद्मैस्तु दुर्वाभिः शान्तिः कामः पलाशजैः
సమాధి-ఈశాన మంత్రంతో నువ్వుల హోమము వశీకరణ ఫలమును ఇస్తుంది. పద్మపుష్పాలతో హోమం చేస్తే జయం, దుర్వా గడ్డితో శాంతి, పలాశ పుష్పాలతో హోమం చేస్తే కామసిద్ధి కలుగుతుంది.
Verse 21
पुष्टिः स्यात् काकपक्षेण मृतिद्वेषादिकं भवेत् ब्रह्मक्षुद्रभयापत्तिं सर्वमेव मनुर्हरेत्
కాకపక్ష చిహ్నానికి సంబంధించిన మంత్రక్రియచేత పుష్టి, పోషణ కలుగుతుంది; (విపరీతమైతే) మృతి, ద్వేషము మొదలైనవి కూడా సంభవించవచ్చు. అయితే మంత్రం బ్రహ్మబలముల వల్ల, క్షుద్ర/దుష్ట సత్త్వముల వల్ల, భయము మరియు ఆపత్తుల వల్ల కలిగే సమస్త దోషాలను పూర్తిగా తొలగిస్తుంది.
Verse 22
ॐ दुर्गे दुर्गे रक्षणि स्वाहा रक्षाकरीयमुदिता जयदुर्गाङ्गसंयुता श्यामां त्रिलिचनां देवीं ध्यात्वात्मानं चतुर्भुजम्
“ఓం దుర్గే దుర్గే రక్షిణి స్వాహా” —ఇది రక్షాకర్మమని ప్రకటించబడింది. జయదుర్గా అంగశక్తితో సంయుక్తమైన శ్యామవర్ణ, త్రినేత్ర దేవిని ధ్యానించి, అనంతరం తనను తాను చతుర్భుజుడిగా భావించవలెను.
Verse 23
शङ्खचक्राब्जशूलादित्रिशूलां रौद्ररूपिणीं युद्धादौ सञ्जयेदेतां यजेत् खड्गादिके जये
యుద్ధారంభంలో శంఖం, చక్రం, పద్మం, శూలం మొదలైన ఆయుధాలు మరియు త్రిశూలం ధరించిన రౌద్రరూపిణీ దేవిని మనసులో ఆహ్వానించి శక్తిపరచాలి. ఖడ్గాది ఆయుధవిజయార్థం ఆమెను విధివిధానంగా పూజించాలి.
Precise ritual engineering: navāṅga (nine limb-mantras) with nyāsa, fixed japa targets (1–3 lakhs) using lotus-seed counting, and outcome-specific homa materials (khadira fire, ghee-rice, bilva, sesame, lotus, durvā, palāśa).
It frames prosperity and protection as dharmic stabilizers—through disciplined mantra, homa, and visualization—so the practitioner gains order (śānti), capacity (siddhi), and ethical sovereignty over fear and adversity, supporting higher sādhana.
Śrī (Lakṣmī) in the lotus pericarp, with a mandala-like structure: four gates, attendant Śrī-dūtīs at doorways, and an eight-petalled lotus assigned to the four Vyūhas—Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, and Aniruddha.
Longevity and prosperity, mastery/authority, subjugation of enemies, victory, peace, and protective removal of dangers including fear and calamity.