Adhyaya 297

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुरणे विषहृन्मन्त्रौषधं नाम षन्नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गोनसादिचिकित्सा अग्निरुचाच गोनसादिचिकित्साञ्च वशिष्ठ शृणु वच्मि ते ह्रीं ह्रीं अमलपक्षि स्वाहा ताम्बूलखादनान्मन्त्री हरेन्मण्डलिनो विषं

ఇలా ఆగ్నేయ మహాపురాణంలో “విషహృన్ మంత్రౌషధం” అనే 297వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 298వ అధ్యాయం—“గోనసాది చికిత్స” ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—ఓ వశిష్ఠా, వినుము; గోనస మొదలైన సర్పదంశనాలకు చికిత్సను చెప్పుచున్నాను. ‘హ్రీం హ్రీం అమలపక్షి స్వాహా’ మంత్రం జపించి తాంబూలం తినితే మండలిన సర్పవిషం తొలగును.

Verse 2

लशुनं रामठफलं कुष्ठाग्निव्योषकं विषे स्नुहीक्षीरं गव्यघृतं पक्षं पीत्वाहिजे विषे

విషబాధలో లశునం, రామఠఫలం, కుష్ఠం, అగ్ని (చిత్రక) మరియు త్ర్యోషం (శుంఠి-మరిచ-పిప్పలి) ఇవ్వవలెను. సర్పవిషంలో స్నుహీక్షీరాన్ని గోవ్యఘృతంతో కలిపి పక్షకాలం త్రాగితే విషం శమిస్తుంది.

Verse 3

अथ राजिलदष्टे च पेया कृष्णा समैन्धवा आज्यक्षौद्रशकृत्तोयं पुरीतत्या विषापहं

ఇప్పుడు రాజిలా సర్పదంశంలో కృష్ణా (మిరియాలు) మరియు సైంధవలవణంతో చేసిన పలుచని పేయాన్ని ఇవ్వాలి. అలాగే నెయ్యి, తేనె, గోమయజలం, పురీతత్యా కలిపిన మిశ్రమం కూడా విషహరం.

Verse 4

सकृष्णाखण्डदुग्धाज्यं पातव्यन्तेन माक्षिकं व्योषं पिच्छं विडालास्थि नकुलाङ्गरुहैः समैः

కృష్ణాఖండం (నల్ల చక్కెర), పాలు, నెయ్యి కలిపి దానితో పాటు తేనెను పానము చేయాలి. అలాగే త్రికటు/వ్యోషం (శుంఠి-మరిచ-పిప్పలి), పిచ్ఛం (పక్షిరోమం), పిల్లి ఎముక, ముంగిస శరీర రోమాలు—ఇవన్నీ సమప్రమాణంలో కలిపి ప్రయోగించాలి.

Verse 5

चूर्णितैर् मेषदुग्धाक्तैर् धूपः सर्वविषापहः रोमनिर्गुण्डिकाकोकवर्णैर् वा लशुनं समं

గొర్రె పాలతో తడిపిన పొడి ద్రవ్యాలతో చేసిన ధూపం అన్ని రకాల విషాలను నివారిస్తుంది. లేదా రోమా, నిర్గుండికా, కోకవర్ణాలను సమభాగాలుగా తీసుకొని సమాన పరిమాణంలో వెల్లుల్లి కలిపి ధూపం చేయాలి.

Verse 6

मुनिपत्रैः कृतस्वेदं दष्टं काञ्चिकपाचितैः मूषिकाः षोडश प्रोक्ता रसङ्कार्पासजम्पिवेत्

ముని-ఆకులతో స్వేదనం చేసి కాటు పడిన స్థలాన్ని చికిత్స చేయాలి; కాంచికా (పుల్లని మాండు/కిణ్వ ద్రవం)లో వండిన ఔషధ సిద్ధాన్ని ఇవ్వాలి. మూషికాల పదహారు రకాలు చెప్పబడ్డాయి; అలాగే కార్పాసం మరియు జంబూ కలిసిన రసం త్రాగించాలి.

Verse 7

सतैलं मूषिकार्तिघ्नं फलिनीकुसुमन्तथा सनागरगुडम्भक्ष्यं तद्विषारोचकापहं

నూనెతో కలిసి సేవిస్తే ఇది మూషికా-జనిత బాధను తగ్గిస్తుంది. అలాగే ఫలినీ పుష్పాన్ని శుంఠి (నాగర) మరియు బెల్లంతో కలిసి తింటే ఆ విషం వల్ల కలిగిన అరుచి (ఆకలి తగ్గడం) తొలగుతుంది.

Verse 8

चिकित्सा विंषतिर्भूता लूताविषहरो गणः पद्मकं पाटली कुष्ठं नतमूशीरचन्दनं

ఇది ఇరవై విధాల చికిత్సా విధానం. లూతా-విషాన్ని హరించే ఔషధగణం—పద్మకం, పాటలీ, కుష్ఠం, నతం, ఉశీరము, చందనం—ఇవే.

Verse 9

निर्गुण्डी शारिवा शेलु लूतार्तं सेचयेज्जलैः गुञ्जानिर्गुण्डिकङ्कोलपर्णं शुण्ठी निशाद्वयं

లూతా దంశంతో బాధపడినవారికి నిర్గుండీ, శారివా, శేలు కలిపి సిద్ధం చేసిన నీటితో స్నానం/సేచనం చేయాలి. అలాగే గుంజా, నిర్గుండికా, కంకోల-ఆకు, శుంఠి, నిశాద్వయం (పసుపు మరియు దారుహరిద్ర) కలిసిన యోగాన్ని ప్రయోగించాలి.

Verse 10

करञ्जास्थि च तत्पङ्कैः वृश्चिकार्तिहरं शृणु मञ्जिष्ठा चन्दनं व्योषपुष्पं शिरीषकौमुदं

ఇప్పుడు వృశ్చికదంశజనిత బాధను తొలగించే ఉపాయం వినుము—కరంజ బీజం/అస్థి మరియు దాని లేపనం; అలాగే మంజిష్ఠా, చందనం, వ్యోష పుష్పం, శిరీష, కౌముదం।

Verse 11

संयोज्याश् चतुरो योगा लेपादौ वृश्चिकापहाः ॐ नमो भगवते रुद्राय चिवि छिन्द किरि भिन्द खड्गे न छेदय शूलेन भेदय चक्रेण दारय ॐ ह्रूं फट् मन्त्रेण मन्त्रितो देयो गर्धभादीन्निकृन्तति

నాలుగు యోగాలను కలిపి లేపం మొదలైన రూపాలలో ప్రయోగిస్తే వృశ్చికవిషం తొలగుతుంది. మంత్రం—“ఓం నమో భగవతే రుద్రాయ; చివి, ఛింద, కిరి, భింద; ఖడ్గేన ఛేదయ, శూలేన భేదయ, చక్రేణ దారయ—ఓం హ్రూం ఫట్।” ఈ మంత్రంతో అభిమంత్రిత ఔషధం ఇచ్చినచో వృశ్చికాది జనిత బాధ ఛేదింపబడుతుంది.

Verse 12

त्रिफलोशीरमुस्ताम्बुमांसीपद्मकचन्दनं अजाक्षीरेण पानादेर्गर्धभादेर्विषं हरेत्

త్రిఫల, ఉశీర, ముస్తా, అంబు (శీతల జల సిద్ధం), మాంసీ, పద్మక, చందనం—ఇవన్నీ మేకపాలతో పానాదిగా ఇచ్చినచో గర్ధభాది జంతువుల కాటు/దంశజనిత విషం తొలగుతుంది.

Verse 13

हरेत् शिरीषपञ्चाङ्गं व्योषं शतपदीविषं सकन्धरं शिरीषास्थि हरेदुन्दूरजं विषं

శిరీష పంచాంగం, వ్యోషం, శతపది విషహర ఔషధాన్ని ప్రయోగించాలి; అలాగే సకంధరము మరియు శిరీష అಸ್ಥి/బీజమును ఇవ్వాలి—ఇవి ఎలుక/మూషిక జనిత విషాన్ని తొలగిస్తాయి.

Verse 14

व्योषं ससर्पिः पिण्डीतमूलमस्य विषं हरेत् तत्पक्षैर् इति ज , ञ , ट च चिरि इति ज क्षारव्योषवचाडिङ्गुविडङ्गं सैन्धवन्नतं

నెయ్యితో కూడిన వ్యోషం మరియు నూరిన మూలాన్ని ఇచ్చినచో ఈ విషం తొలగుతుంది. ఈ విషానికి ‘జ, ఞ, ట’ అనే గణ-సంకేతం, అలాగే ‘చిరి’ అనే సూచన చెప్పబడింది. క్షార సిద్ధంలో వ్యోషం, వచా, డింగు/హింగు, విడంగ, సైంధవ (రాతి ఉప్పు) మరియు న్నత ఔషధాన్ని కలిపి ప్రతివిషంగా విధిస్తారు.

Verse 15

अम्बष्ठातिबलाकुष्ठं सर्वकीटविषं हरेत् यष्टिव्योषगुडक्षीरयोगः शूनो विषापहः

అంబష్ఠా, అతిబలా, కుష్ఠముల సంయోగము సమస్త కీటవిషమును హరిస్తుంది. యష్టి, త్రికటు, బెల్లము, పాలు కలిపిన యోగము శోథమునకును విషమునకును ప్రతివిషము.

Verse 16

ॐ सुभद्रायै नमः ॐ सुप्रभायै नमः यान्यौषधानि गृह्यन्ते विधानेन विना जनैः

ॐ సుభద్రాయై నమః; ॐ సుప్రభాయై నమః। ప్రజలు విధానము లేకుండా ఏ ఔషధములను సేకరిస్తారో—

Verse 17

तेषां वीजन्त्व्या ग्राह्यमिति ब्रह्माब्रवीच्च ताम् ताम्प्रणम्यौषधीम्पश्चात् यवान् प्रक्षिप्य मुष्टिना

బ్రహ్మా ఇలా పలికెను—“వాటిని వీజనము చేస్తూ గ్రహించవలెను.” అనంతరం ప్రతి ఔషధికి నమస్కరించి, తరువాత ముష్టితో యవములను అర్పించవలెను.

Verse 18

दश जप्त्वा मन्त्रमिदं नमस्कुर्यात्तदौषधं त्वामुद्धराम्यूर्ध्वनेत्रामनेनैव च भक्षयेत्

ఈ మంత్రమును పది సార్లు జపించి నమస్కరించాలి. తరువాత ఆ ఔషధిని ఉద్దేశించి—“ఓ ఊర్ధ్వనేత్రా ఔషధీ, నిన్ను నేను ఉద్ధరిస్తున్నాను (తీసుకుంటున్నాను),” అని చెప్పి, అదే మంత్రక్రియతో భక్షించాలి.

Verse 19

नमः पुरुषसिंहाय नमो गोपालकाय च आत्मनैवाभिजानाति रणे कृष्णपराजयं

పురుషసింహుడైన నృసింహునికి నమస్కారం; గోపాలకునికీ నమస్కారం. అతడు తనంతట తానే యుద్ధములో కృష్ణుని పరాజయమును తెలుసుకొనును.

Verse 20

एतेन सत्यवाक्येन अगदो मे ऽस्तु सिध्यतु नमो वैदूर्यमाते तन्न रक्ष मां सर्वविषेभ्यो गौरि गान्धारि चाण्डालि मातङ्गिनि स्वाहा हरिमाये औषधादौ प्रयोक्तव्यो मन्त्रो ऽयं स्थावरे विषे

ఈ సత్యవాక్యబలంతో నా అగదము (విషనాశకము) సిద్ధించుగాక. హే వైదూర్యమాతా, నీకు నమస్కారం; సమస్త విషముల నుండి నన్ను రక్షించుము. హే గౌరీ, గాంధారీ, చాండాళీ, మాతంగినీ—స్వాహా! హే హరిమాయా—స్థావర (నిర్జీవ) విషమునకు ఔషధాదులలో ఈ మంత్రం ప్రయోగయోగ్యము.

Verse 21

भुक्तमात्रे स्थिते ज्वाले पद्मं शीताम्बुसेवितं पाययेत्सघृतं क्षौद्रं विषञ्चेत्तदनन्तरं

భక్షణమైన వెంటనే దాహము మొదలైనప్పుడు, చల్లని నీటిలో ప్రాసెసు చేసిన పద్మాన్ని నెయ్యి మరియు తేనెతో కలిపి త్రాగించాలి; అనంతరం విధివిధానంగా విషచికిత్స చేయాలి.