Adhyaya 4

Verse 1

रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

(కొన్ని గుర్తించిన ప్రతుల్లో పాఠాంతరాలు ఉన్నాయి—“రసా అక్కడికి వెళ్లింది”, “మోహినీని పొందిన బుద్ధిమంతుడు స్త్రీలను జుట్టుతో పట్టుకున్నాడు”, మరియు “ఇక్కడక్కడ మహాతీర్థాలు; క్షేత్రాలలో ఇది అత్యుత్తమం” అని.) ఇప్పుడు నాలుగవ అధ్యాయం ప్రారంభం—వరాహాది అవతారవర్ణనం. అగ్ని అన్నాడు—“పాపనాశకమైన వరాహావతారాన్ని నేను వివరిస్తాను. హిరణ్యాక్షుడు అసురాధిపతిగా అయ్యాడు; దేవులను జయించి స్వర్గంలో స్థిరపడ్డాడు.”

Verse 2

देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

దేవులు సమీపించి స్తుతించగా విష్ణువు యజ్ఞస్వరూపుడైన వరాహుడయ్యాడు. ఆ దానవుణ్ని సంహరించి, దైత్యులతో పాటు ఆ ‘కంటక’—అడ్డంకిరూప భయాన్ని—కూడా నిర్మూలించాడు.

Verse 3

धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा

ధర్మం మరియు దేవతల రక్షణను స్థిరపరచి హరి ఆపై అంతర్ధానమయ్యాడు. హిరణ్యాక్షుని సోదరుడు నిజంగా హిరణ్యకశిపుడే.

Verse 4

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

అతడు దేవయజ్ఞభాగాలను అపహరించి సమస్త దేవతల అధికారాన్ని హరించెను; అప్పుడు విష్ణువు నరసింహవపువును ధరించి దేవులతో కలిసి అతనిని సంహరించెను।

Verse 5

स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

దేవులు స్తుతించిన నరసింహుడు దేవులను వారి స్వస్థానాలలో మళ్లీ స్థాపించెను. పూర్వం దేవాసురయుద్ధంలో బలి మొదలైనవారిచే దేవులు అణచివేయబడ్డారు।

Verse 6

जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च

పరాజితులై స్వర్గం నుండి పడగొట్టబడిన వారు నిజంగా హరిని శరణు పొందిరి; అదితి మరియు కశ్యపుడు దేవులకు అభయాన్ని ప్రసాదించిరి।

Verse 7

स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं

ఇలా స్తుతింపబడిన ఆయన వామనుడై, అదితితో కలిసి శ్రీయజమానుడైన బలియొక్క యజ్ఞక్రతువుకు వెళ్లెను; రాజద్వారమున వేదశ్రుతి మంత్రాన్ని ఉచ్చరించెను।

Verse 8

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि

వామనుడు దేవులను ఆహ్వానిస్తూ పఠించుట వినిన వరదాత (బలి) ఇలా అన్నాడు—“శుక్రుడు అడ్డుకున్నా సరే, ఓ బలి, నీకు ఏది కావాలో చెప్పు।”

Verse 9

तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

బలి అన్నాడు—“అది నేను నిశ్చయంగా నీకు ఇస్తాను।” అప్పుడు వామనుడు బలిని ఉద్దేశించి—“గంభీర ప్రయోజనార్థం మూడు అడుగుల భూమిని దయచేయి” అన్నాడు. బలి—“ఇస్తాను” అన్నాడు.

Verse 10

तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं

దానం స్థిరపరచుటకు అతని చేతిలో జలం పడగానే వామనుడు వామనుడుగా లేక విరాటుడయ్యాడు; మూడు అడుగులతో భూర్లోకం, భువర్లోకం, స్వర్లోకాన్ని ఆవరించాడు.

Verse 11

चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्

హరి బలిని సుతలలో నిలిపి, ఆ రాజ్యాన్ని శక్రుడైన ఇంద్రునికి ఇచ్చాడు. తరువాత శక్రుడు దేవులతో కలిసి హరిని స్తుతించి, లోకాలాధిపతిగా సుఖించాడు.

Verse 12

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः

ఇప్పుడు పరశురామ అవతారాన్ని వివరిస్తాను—ఓ ద్విజా, విను. క్షత్రియులు అహంకారులయ్యారని భావించి, భూభారాన్ని తొలగించుటకు ఆయన అవతరించాడు.

Verse 13

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

శాంతి స్థాపనార్థం హరి భార్గవుడైన పరశురాముడిగా అవతరించాడు—దేవులు, బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారికి రక్షకుడు. జమదగ్ని-రేణుకలకు జన్మించి, శస్త్రవిద్యలో పరిపూర్ణ నిపుణుడు.

Verse 14

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः

దత్తాత్రేయుని ప్రసాదముచేత కార్త్తవీర్య రాజు (సహస్రబాహు) సమస్త భూమికి అధిపతిగా నిలిచి, మృగయకు బయలుదేరెను।

Verse 15

श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः

శ్రాంతుడైన రాజు తన బలముతో కూడి అరణ్యంలో ముని జమదగ్నిచే ఆహ్వానింపబడి, కామధేనువు ప్రభావముచేత భోజనము పొందెను।

Verse 16

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः

అతడు కామధేనువును కోరెను; ఇవ్వనందున ఆమెను హరించెను. అనంతరం రాముడు శిరఃఛేదము చేసి అతనిని పడగొట్టెను।

Verse 17

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः

యుద్ధములో పరశు (పరశురాముడు) చేత రాజు హతుడయ్యెను; ధేనువు తన ఆశ్రమమునకు చేరెను. కాని కార్త్తవీర్యుని కుమారులు జమదగ్నిని హతముచేసిరి।

Verse 18

रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

రాముడు వనమునకు వెళ్లిన తరువాత వైరం చేత రాముడు తిరిగి వచ్చెను; తండ్రి హతుడైనదిని చూచి పితృనాశ దుఃఖముచేత అతడు కలత చెందెను।

Verse 19

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्

ఇరవై ఒక్కసార్లు ఆ మహాబలుడు భూమిని క్షత్రియరహితంగా చేశాడు. తరువాత కురుక్షేత్రంలో ఐదు కుండాలు నిర్మించి హవిస్సులతో పితృదేవతలను తర్పణం చేసి తృప్తిపరిచాడు.

Verse 20

मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

‘నా గురువరి ప్రయోజనార్థం’—అని ఒక గుర్తించిన ప్రతిలో పాఠం; ‘భ్రాంతుడు’—అని ఒక గుర్తించిన ప్రతిలో; ‘అతడు హోమధేనువును కోరాడు’—అని రెండు గుర్తించిన ప్రతుల్లో; ‘ధేనుతో కూడి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు’—అని మూడు గుర్తించిన ప్రతుల్లో పాఠం. కాశ్యపునకు భూమిని దానమిచ్చి మహేంద్ర పర్వతంలో నిలిచినవాడు; కూర్మ, వరాహ, నృసింహ, వామన, రామ అవతారాలను శ్రవణం చేసే మనిషి స్వర్గానికి చేరుతాడు.