Adhyaya 41

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये अर्घ्यदानकथनं नाम चत्वारिंशो ऽध्यायः अथैकचत्वारिंशो ऽध्यायः शिलाविन्यासविधानं भगवानुवाच पादप्रतिष्ठां वक्षामि शिलाविन्यासलक्षणं अग्रतो मण्डपः कार्यः कुण्डलानान्तु चतुष्टयं

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయ పురాణంలో ‘అర్ఘ్యదానకథనం’ అనే నలభైవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు నలభై ఒకటవ అధ్యాయం—‘శిలావిన్యాసవిధానం’ ప్రారంభం. భగవానుడు పలికెను—పాదప్రతిష్ఠను మరియు శిలావిన్యాస లక్షణాలను నేను వివరిస్తాను. ముందుగా మండపం నిర్మించాలి; కుండలాల చతుష్టయాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 2

कुम्भन्यासेष्टकान्यासो द्वारस्तम्भोच्छ्रयं शुभं पादोनं पूरयेत् खातं तत्र वास्तुं यजेत् समे

కుంభన్యాసం, ఇష్టకాన్యాసం చేసిన తరువాత ద్వారస్తంభాల శుభమైన ఎత్తును స్థాపించాలి. తవ్విన గోతిని పాదోనంగా (పావు తక్కువగా) నింపి, తరువాత సమతల స్థలంలో అక్కడ వాస్తు దేవతను యజించాలి/పూజించాలి।

Verse 3

इष्टकाश् च सुपक्वाः स्युर्द्वादशाङ्गुलसम्मिताः सविस्तारत्रिभागेन वैपुल्येन समन्विताः

ఇష్టకాలు బాగా కాల్చబడినవై ఉండాలి; పొడవు ద్వాదశ అంగుళాలు. వాటి వెడల్పు ఆ పొడవులో మూడవ భాగానికి సమానంగా, తగిన మందంతో కూడి ఉండాలి।

Verse 4

करप्रमाणा श्रेष्ठा स्याच्छिलाप्यथ शिलामये नव कुम्भांस्ताम्रमयान् स्थापयेदिष्टकाघटान्

కరప్రమాణం (చేతి వ్యాప్తిపై ఆధారిత ప్రమాణం) శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది; శిల విషయంలో కూడా అలాగే. నిర్మాణం శిలామయమైతే, శిలాస్థాపనలో తొమ్మిది తామ్రమయ కుంభాలను, అలాగే ఇష్టకాఘటాలను కూడా స్థాపించాలి।

Verse 5

अद्भिः पञ्चकषायेण सर्वौषधिजलेन च गन्धतोयेन च तथा कुम्भैस्तोयसुपूरितैः

జలంతో—పంచకషాయంతో, సమస్త ఔషధజలంతో మరియు సుగంధజలంతో కూడ; అలాగే నీటితో పూర్తిగా నింపిన కలశములతో (అభిషేకం) చేయవలెను।

Verse 6

हिरण्यव्रीहिसंयुक्तैर् गन्धचन्दनचर्चितैः आपो हि ष्ठेति तिसृभिः शन्नो देवीति चाप्यथ

తదుపరి బంగారం మరియు బియ్యపు గింజలతో కలిపి, సుగంధం మరియు చందనలేపనంతో సంస్కరించిన జలంతో, “ఆపో హి ష్ఠా…” అని ప్రారంభమయ్యే మూడు మంత్రాలు మరియు “శం నో దేవీ…” మంత్రాన్ని కూడా జపిస్తూ కర్మను నిర్వహించాలి।

Verse 7

तरत् समन्दीरिति च पावमानीभिरेव च उदुत्तमं वरुणमिति कथानश् च तथैव च

అలాగే “తరత్ సమందీరి…” అనే సూక్తాన్ని పావమానీ సూక్తములతో కలిసి; అదేవిధంగా “ఉదుత్తమం వరుణం…” మరియు “కథా నః…” సూక్తాలను కూడా అదే విధంగా పఠించాలి।

Verse 8

सुविस्तारं विभागेन नैपुण्यनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिला स्यान्न शिलामये इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भवतत्समन्दीरितीति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वरुणस्येति मन्त्रेण हंसः शुचिषदित्यपि श्रीसूक्तेन तथा शिलाः संस्थाप्य संघटाः

వివరమైన విభజనతో నైపుణ్యపూర్వక విధానానుసారం (చిహ్నిత ప్రతుల పాఠముల ప్రకారం), శిలలను స్థాపించి బలంగా సంధించాలి; “వరుణస్య…” మంత్రంతో, అలాగే “హంసః…”, “శుచిషద్…” మంత్రాలతో మరియు శ్రీసూక్తంతో కూడ (ఈ కార్యం) చేయాలి।

Verse 9

शय्यायां मण्डपे प्राच्यां मण्डले हरिमर्चयेत् जुहुयाज्जनयित्वाग्निं समिधो द्वादशीस्ततः

మండపంలో తూర్పు వైపున, మండలముపై మరియు శయ్యా (ఆసనం/వేదిక) పై హరి (విష్ణువు)ని అర్చించాలి। తరువాత అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి హోమం చేయాలి; అనంతరం పన్నెండు సమిధలను సమర్పించాలి।

Verse 10

आघारावाज्यभागौ तु प्रणवेनैव कारयेत् अष्टाहुतीस् तथाष्टान्तैर् आज्यं व्याहृतिभिः क्रमात्

రెండు ఆఘార ఆహుతులు మరియు రెండు ఆజ్య-భాగాలను కేవలం ప్రణవం ‘ఓం’తోనే నిర్వహించాలి. తరువాత క్రమంగా వ్యాహృతులతో నెయ్యి ఎనిమిది ఆహుతులు సమర్పించి, చివరికి అంత్య వ్యాహృతి-సహిత సమాపన ఆహుతులనూ అర్పించాలి.

Verse 11

लोकेशानामग्नये वै सोमायावग्रहेषु च पुरुषोत्तमायेति च व्याहृतीर्जुहुयात्ततः

తదనంతరం వ్యాహృతులను ఉచ్చరించి అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించాలి—‘అగ్నయే వై’, ‘సోమాయ’, ‘అవగ్రహేషు’, మరియు ‘పురుషోత్తమాయ’ అని.

Verse 12

प्रायश्चित्तं ततः पूर्णां मूर्तिमांसघृतांस्तिलान् वेदाद्यैर् द्वादशान्तेन कुम्भेषु च पृथक् पृथक्

తదుపరి ప్రాయశ్చిత్తార్థం కోసం వేర్వేరు కుంభాలను పూర్తిగా నింపి ఉంచాలి—మూర్తి/ప్రతినిధి-రూపం, మాంసం, నెయ్యి, నువ్వులు. వేదాది పఠనంతో ప్రారంభించి ద్వాదశాంత (ద్వాదశాక్షర సమాపన) వరకు వైదిక జపంతో క్రియను నిర్వహించాలి; ప్రతి ద్రవ్యము తన తన పాత్రలో వేరుగా ఉండాలి.

Verse 13

प्राङ्मुखस्तु गुरुः कुर्यादष्टदिक्षु विलिप्य च मध्ये चैकां शिलां कुम्भं न्यसेदेतान् सुरान् क्रमात्

గురు తూర్పుముఖంగా ఉండి కర్మవిన్యాసాన్ని చేయాలి. ఎనిమిది దిక్కులలో లేపనం/చిహ్నీకరణ చేసి, మధ్యలో ఒక శిలా మరియు కుంభాన్ని స్థాపించాలి; తరువాత ఈ దేవతలను క్రమంగా ప్రతిష్ఠించాలి.

Verse 14

पद्मं चैव महापद्मं मकरं कच्छपं तथा कुमुदञ्च तथा नन्दं पद्मं शङ्खञ्च पद्मिनीं

అలాగే పద్మం, మహాపద్మం, మకరం, కచ్ఛపం; అలాగే కుముదం, నందం; మరల పద్మం, శంఖం, పద్మినీ—ఇవన్నీ కూడా విన్యాసం/ఆలేఖనం చేయాలి.

Verse 15

कुम्भान्न चालयेत्तेषु इष्टकानान्तु देवताः ईशानान्ताश् च पूर्वादाविष्टकां प्रथमं न्यसेत्

కుంభాలను కదిలించకూడదు. ఆ విన్యాసాలలో దేవతలను ఇష్టకాలపై (వేదిక ఇటుకలపై) ప్రతిష్ఠించాలి—ఈశానాది దేవతలను వారి వారి దిక్స్థానాలలో; తూర్పు నుండి ప్రారంభించి మొదటి ఇష్టకను ఉంచాలి।

Verse 16

शक्तयो विमलाद्यास्तु इष्टकानान्तु देवताः न्यसनीया यथा योगं मध्ये न्यस्या त्वनुग्रहा

విమలాది శక్తులు మరియు ఇష్టకాల దేవతలను యథాయోగ్యంగా, యథాక్రమంగా న్యాసం ద్వారా ప్రతిష్ఠించాలి; మధ్యలో అనుగ్రహా (కృపాశక్తి)ని న్యసించాలి।

Verse 17

अव्यङ्गे चाक्षत पूर्णं मुनेरङ्गिरसः सुते इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहं

అవ్యంగమైన (నిర్దోషమైన) అంగంపై అక్షత (అఖండ బియ్యం)తో నింపి ఉంచాలి. ఓ అంగిరస ముని పుత్రా—ఓ ఇష్టకా—ఇష్టఫలాన్ని ప్రసాదించు; నేను నీ ప్రతిష్ఠను చేయించుదును।

Verse 18

मन्त्रेणानेन विन्यस्य इष्टका देशक्रमोत्तमः सम्युता इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टाहुतीप्लथा पूर्णैर् आज्यमिति ग, घ, ङ, इति पुस्तकत्रयपाठः सोमाय च ग्रहाय चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वादशार्णेन इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गर्भाधानं ततः कुर्यान्मध्यस्थाने समाहितः

ఈ మంత్రంతో ఇష్టకాలను విన్యసించి, స్థానక్రమానుసారం ఉత్తమంగా యథాస్థానంగా సమ్యక్‌గా సంయోజించాలి; అనంతరం సమాహితచిత్తంతో మధ్యస్థానంలో ‘గర్భాధాన’ అనే కర్మను చేయాలి। (పాఠాంతరంలో పూర్తి అష్టాహుతులతో ఆజ్యాహుతి, ‘సోమాయ చ గ్రహాయ చ’ అనే ఆహ్వానం, అలాగే ద్వాదశాక్షర మంత్రప్రయోగం కూడా పేర్కొనబడింది.)

Verse 19

कुम्भोपरिष्ठादेवेशं पद्मिनीं न्यस्य देवतां मृत्तिकाश् चैव पुष्पाणि धातवो रत्नमेव च

కుంభం పైభాగంలో దేవేశ్వరుని మరియు పద్మినీ (లక్ష్మీ) దేవతను న్యసించాలి. అక్కడే మృత్తికలు, పుష్పాలు, ధాతువులు మరియు ఒక రత్నాన్ని కూడా ఉంచాలి।

Verse 20

लौहानि दिक्पतेरस्त्रं यजेद्वै गर्भभाजने द्वादशाङ्गुलविस्तारे चतुरङ्गुलकोच्छ्रये

దిక్పతి (దిశల అధిపతి) యొక్క ఇనుప ఆయుధాన్ని విధివిధానంగా సంస్కరించి, గర్భ-భాజనంలో స్థాపించి పూజించాలి. ఆ పాత్ర పన్నెండు అంగుళాల వెడల్పుతో, నాలుగు అంగుళాల ఎత్తుతో ఉండాలి.

Verse 21

पद्माकारे ताम्रमये भाजने पृथिवीं यजेत् एकान्ते सर्वभूतेशे पर्वतासनमण्डिते

పద్మాకారమైన తామ్ర పాత్రలో పృథివీ-తత్త్వాన్ని పూజించాలి. ఇది ఏకాంత స్థలంలో, సర్వభూతేశ (సర్వ జీవుల అధిపతి) సమక్షంలో, పర్వత-ఆసనంతో అలంకరించబడి చేయాలి.

Verse 22

समुद्रपरिवारे त्वं देवि गर्भं समाश्रय नन्दे नन्दय वासिष्ठे वसुभिः प्रजया सह

హే దేవీ! సముద్ర-పరివారంతో పరివేష్టితమైన నీవు గర్భాన్ని ఆశ్రయించి దానిని రక్షించు. హే నందా! వసువులతో కూడి, సంతానంతో సహా వాసిష్ఠ వంశాన్ని ఆనందింపజేసి అనుగ్రహించు.

Verse 23

जये भार्गवदायादे प्रजानां विजयावहे पूर्णेङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुष्व मां

హే జయా! భృగు వంశ వారసురాలివి, ప్రజలకు విజయాన్ని ప్రసాదించేదానివి; హే పూర్ణా! అంగిరస వంశ వారసురాలివి—నన్ను పూర్ణకాముడిగా, సమస్త కోరికలు సిద్ధించునట్లు చేయుము.

Verse 24

भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम सर्ववीजसमायुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते

హే భద్రే! కాశ్యప వంశ దాయాదవు, నా మతిని భద్రముగా—కల్యాణమయంగా చేయుము. హే సర్వబీజమంత్రాలతో యుక్తమైనదానా, సర్వ రత్నాలు మరియు ఔషధులతో ఆవరితమైన దేవీ!

Verse 25

जये सुरुचिरे नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि

హే జయదాయిని, హే సురుచిరే, హే నందా, హే వాసిష్ఠీ—ఇక్కడ ప్రసన్నమై రమ్యంగా విరాజిల్లుము. హే ప్రజాపతి కుమార్తె దేవి, హే చతురస్రే, హే మహీయసీ, అనుగ్రహించుము.

Verse 26

सुभगे सुप्रभे भद्रे गृहे काश्यपि रम्यतां पूजिते परमाश् चर्ये गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते

హే సుభగే, హే సుప్రభే, హే భద్రే (గృహదేవి), హే కాశ్యపీ—ఈ గృహంలో రమ్యంగా నివసించుము. పూజింపబడిన, పరమ ఆశ్చర్యకరమైన, సుగంధమాల్యాలతో అలంకృతమైన (ఈ గృహంలో) ప్రసన్నమై ఉండుము.

Verse 27

भवभूतिकरी देवि गृहे भार्गवि रम्यतां देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे

హే దేవి భార్గవీ, భవభూతి (సౌభాగ్య-సమృద్ధి) ప్రసాదించునది, ఈ గృహంలో రమ్యంగా నివసించుము. దేశస్వామి, పురస్వామి, గృహస్వామి అధికార పరిధిలో (ఇక్కడ) ప్రసన్నమై ఉండుము.

Verse 28

मनुष्यादिकतुष्ट्यर्थं पशुवृद्धिकरी भव एवमुक्त्वा ततः खातं गोमूत्रेण तु सेचयेत्

“మనుష్యాది తృప్తి కొరకు, పశువృద్ధి కలిగించునదిగా అవు”—అని చెప్పి, తరువాత తవ్విన గోతిని గోమూత్రంతో సేచించవలెను.

Verse 29

कृत्वा निधापयेद्गर्भं गर्भाधानं भवेन्निशि गोवस्त्रादि प्रदद्याच्च गुरवेन्येषु भोजनं

విధిని నిర్వహించి గర్భనిధాన (సంకల్ప)ాన్ని స్థాపించవలెను; గర్భాధాన సంస్కారం రాత్రియందు చేయవలెను. గోవు, వస్త్రాది దానమిచ్చి, గురువుకును ఇతరులకును భోజనం పెట్టవలెను.

Verse 30

रसमेव चेति ग घ ङ चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रिययेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गर्भं न्यस्येष्टका न्यस्य ततो गर्भं प्रपूरयेत् पीठबन्धमतः कुर्यान्मितप्रासादमानतः

గర్భాన్ని (ఆధార-గుహను) స్థాపించి ఇష్టకలను అమర్చిన తరువాత, ఆ గర్భాన్ని పూర్తిగా నింపవలెను. అనంతరం కొలిచిన ప్రాసాద-మానానికి అనుగుణంగా పీఠబంధాన్ని నిర్మించవలెను.

Verse 31

पीठोत्तमञ्चोच्छ्रयेण प्रासादस्यार्धविस्तरात् पदहीनं मध्यमं स्यात् कनिष्ठं चोत्तमार्धतः

పీఠం మరియు ఉత్తమంచ యొక్క ఎత్తు ప్రమాణాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని ప్రాసాద విస్తారం ప్రమాణంగా అర్ధంగా నిర్ణయించబడుతుంది. ఒక పాదం తగ్గితే అది ‘మధ్యమ’; ‘కనిష్ఠ’ము ‘ఉత్తమ’ యొక్క అర్ధంగా గణించబడుతుంది.

Verse 32

पीठबन्धोपरिष्ठात्तु वास्तुयागं पुनर्यजेत् पादप्रतिष्ठाकारी तु निष्पापो दिवि मोदते

పీఠబంధం పూర్తైన తరువాత మళ్లీ వాస్తు-యాగాన్ని చేయవలెను. పాద-ప్రతిష్ఠను నిర్వహించినవాడు పాపరహితుడై స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు.

Verse 33

देवागारं करोमीति मनसा यस्तु चिन्तयेत् तस्य कायगतं पापं तदह्ना हि प्रणश्यति

ఎవడు మనసులో మాత్రమే—“నేను దేవాలయాన్ని నిర్మిస్తాను” అని సంకల్పిస్తాడో, అతని దేహంలో కూడిన పాపం ఆ రోజే నశిస్తుంది.

Verse 34

कृते तु किं पुनस्तस्य प्रासादे विधिनैव तु अष्टेष्टकसमायुक्तं यः कुर्याद्देवतालयं

కృతయుగంలో అయితే దాని ఫలం మరింత అధికం—విధి ప్రకారం ఆ ప్రాసాదంలో అష్టేష్టక (ఎనిమిది ఇష్టకలు) సమాయుక్తమైన దేవతాలయాన్ని ఎవడు నిర్మిస్తాడో.

Verse 35

न तस्य फलसम्पत्तिर्वक्तुं शक्येत केनचित् अनेनैवानुमेयं हि फलं प्रासादविस्तरात्

దాని ఫలసంపత్తిని పూర్తిగా ఎవ్వరూ వర్ణించలేరు. ఈ ప్రాసాదపు విస్తారాన్ని బట్టి మాత్రమే ఆ పుణ్యఫలం అనుమానించవలెను.

Verse 36

ग्राममध्ये च पूर्वे च प्रत्यग्द्वारं प्रकल्पयेत् विदिशासु च सर्वासु ग्रामे प्रत्यङ्मुखो भवेत् दक्षिणे चोत्तरे चैव पश्चिमे प्राङ्मुखो भवेत्

గ్రామమధ్యంలోను, తూర్పు భాగంలోను పశ్చిమాభిముఖ ద్వారాన్ని నిర్మించాలి. అన్ని విదిశలలోనూ గ్రామద్వారం పశ్చిమాభిముఖంగా ఉండాలి. అయితే దక్షిణ, ఉత్తర మరియు పశ్చిమ వైపులలో తూర్పాభిముఖంగా ఉండాలి.