Adhyaya 39

Verse 1

अवर्णनं नाम अष्टत्रिंशोध्यायः कृष्णाश्रये गता इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः प्रतिष्ठाद्यमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अथोनचत्वारिंशो ऽध्यायः भूपरिग्रहविधानं हयग्रीव उवाच विष्ण्वादीनां प्रतिष्ठादि वक्ष्ये ब्रह्मन् शृणुष्व मे प्रोक्तानि पञ्चरातराणि सप्तरात्राणि वै मया

ఇప్పుడు ముప్పై తొమ్మిదవ అధ్యాయం—భూపరిగ్రహ విధానం (భూమి స్వీకరణ విధి). హయగ్రీవుడు అన్నాడు—ఓ బ్రహ్మన్, విష్ణువు మొదలైన దేవతల ప్రతిష్ఠాది విధులను నేను వివరిస్తాను; నా మాట వినుము. ఐదు రాత్రులు, ఏడు రాత్రుల వ్రతాచరణలను నేనే ఉపదేశించాను. (పాఠభేద సూచన: 38వ అధ్యాయం ‘అవర్ణనం’; కొన్ని ప్రతుల్లో ‘కృష్ణాశ్రయే గతా’ మరియు కొన్ని ప్రతుల్లో ‘ప్రతిష్ఠాద్యం’ అని పాఠం ఉంది.)

Verse 2

व्यस्तानि मुनिभिर्लोके पञ्चविंशतिसङ्ख्यया हयशीर्षं तन्त्रमाद्यं तन्त्रं त्रैलोक्यमोहनं

లోకంలో మునులు తంత్రాలను ఇరవై ఐదు సంఖ్యగా విభజించి ప్రతిపాదించారు. వాటిలో మొదటిది హయశీర్ష తంత్రం; అది త్రిలోకాన్ని మోహింపజేసే తంత్రం.

Verse 3

वैभवं पौष्करं तन्त्रं प्रह्रादङ्गार्ग्यगालवं नारदीयञ्च सम्प्रश्नं शाण्डिल्यं वैश्वकं तथा

వైభవం, పౌష్కర తంత్రం, ప్రహ్రాదం, ఆంగార్గ్య-గాలవ గ్రంథాలు, నారదీయం, సంప్రశ్నం, శాండిల్యం మరియు వైశ్వకం—ఇవి కూడా ప్రామాణిక గ్రంథాలు.

Verse 4

सत्योक्तं शौनकं तन्त्रं वासिष्ठं ज्ञानसागरं स्वायम्भुवं कपिलञ्च तार्क्षं नारायणीयकं

సత్యోక్తం, శౌనక తంత్రం, వాసిష్ఠం, జ్ఞానసాగరం, స్వాయంభువం, కపిలం, తార్క్ష్యం మరియు నారాయణీయకం—ఇవీ ప్రామాణిక గ్రంథాలుగా గుర్తించవలెను.

Verse 5

आत्रेयं नारसिंहाख्यमानन्दाख्यं तथारुणं बौधायनं तथार्षं तु विश्वोक्तं तस्य सारतः

సారంగా సంప్రదాయం ఇలా చెప్పబడింది—ఆత్రేయం, ‘నారసింహ’ అనే గ్రంథం, ‘ఆనంద’ అనే గ్రంథం, అలాగే అరుణం; బౌధాయనం, ఆర్షం మరియు ‘విశ్వోక్త’ అనే గ్రంథం.

Verse 6

प्रतिष्ठां हि द्विजः कुर्यान्मध्यदेशादिसम्भवः नकच्छदेशसम्भूतः कावेरीकोङ्कणोद्गतः

ప్రతిష్ఠా కార్యాన్ని మధ్యదేశాది (ఆమోదిత) ప్రాంతాలలో జన్మించిన ద్విజుడే చేయాలి; కచ్ఛదేశంలో పుట్టినవాడు, అలాగే కావేరీ ప్రాంతం లేదా కోంకణం నుండి వచ్చినవాడు చేయరాదు.

Verse 7

कामरूपकलिङ्गोप्त्यः काञ्चीकाश्मीरकोशलः आकाशवायुतेजोम्बु भूरेताः पञ्च रात्रयः

కామరూప, కలింగ, ఉత్కల, కాంచీ, కాశ్మీర, కోశల; అలాగే ఐదు ‘రాత్రులు’—ఆకాశం, వాయువు, తేజస్సు, జలం, భూమి—రేతస్‌ (బీజ/సారం) సహితంగా చెప్పబడినవి।

Verse 8

अचैतन्यास्तमोद्रिक्ताः पञ्चरात्रविवर्जितं ब्रह्माहं विष्णुरमल इति विद्यात्स देशिकः

ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం లేని, తమోగుణం అధికమైన, పాంచరాత్ర సంప్రదాయం లేని వాడు—‘నేనే బ్రహ్మ; నేనే నిర్మల విష్ణువు’ అని చెప్పితే—అటువంటి వాడిని అలా ‘దేశికుడు’గా గుర్తించాలి।

Verse 9

सर्वलक्षणहीणोपि स गुरुस्तन्त्रपारगः चैश्वरं तथेति ग, ङ, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः तथाष्टाङ्गमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः काश्मीरके स्थित इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नगराभिमुखाः स्थाप्या देवा न च पराङ्मुखाः

బాహ్య లక్షణాలన్నీ లేకపోయినా, తంత్రంలో పారంగతుడైతే అతడే గురువు. దేవతలను నగరాభిముఖంగా (వసతి వైపు) స్థాపించాలి; పరాంగ్ముఖంగా కాదు।

Verse 10

कुरुक्षेत्रे गयादौ च नदीनान्तु समीपतः ब्रह्मा मध्ये तु नगरे पूर्वे शक्रस्य शोभनं

కురుక్షేత్రం, గయ మొదలైన పుణ్యస్థలాల్లో, అలాగే నదీ తీర సమీపంలో; నగర మధ్యలో బ్రహ్మ (స్థానం), తూర్పున శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క శోభన (స్థానం) ఉంటుంది।

Verse 11

अग्नावग्नेश् च मातॄणां भूतानाञ्च यमस्य च दक्षिणे चण्डिकायाश् च पितृदैत्यादिकस्य च

అగ్ని (వేదిక)లో అగ్ని, అగ్నేశుడికి, అలాగే మాతృకలకు, భూతాలకు, యమునికి (భాగాలు/ఆహుతులు) ఉంటాయి. దక్షిణ భాగంలో చండికకు, పితృులకు, దైత్యాదులకు (భాగాలు/ఆహుతులు) ఉంటాయి।

Verse 12

वैरृते मन्दिरं कुर्यात् वरुणाददेश् च वारुणे वायोर् नागस्य वायव्ये सौम्ये यक्षगुहस्य च

నైరృత (దక్షిణ‑పడమర) దిశలో మందిరం నిర్మించాలి. పశ్చిమ (వారుణ) దిశలో వరుణుడిని మరియు ఆ దిశాధిదేవతలను, వాయవ్య (వాయవ్య/ఉత్తర‑పడమర) దిశలో వాయువును మరియు నాగాన్ని, ఉత్తర (సౌమ్య) దిశలో యక్షుడు (కుబేరుడు) మరియు గుహుడు (కార్త్తికేయుడు)లను స్థాపించాలి.

Verse 13

चण्डीशस्य महेशस्य ऐशे विष्णोश् च सर्वशः पूर्वदेवकुलं पीड्य प्रासादं स्वल्पकं त्वथ

ఈశాన (ఉత్తర‑తూర్పు) భాగంలో చండీశుడు, మహేశుడు కోసం, అలాగే అన్ని విధాలా విష్ణువు కోసం—మునుపటి దేవకులాన్ని (పూర్వదేవకులం) అవసరానుసారం సర్దుబాటు చేసి—తదనంతరం తక్కువ పరిమాణమైన ప్రాసాదాన్ని (మందిరాన్ని) నిర్మించాలి.

Verse 14

समं वाप्यधिकं वापि न कर्तव्यं विजानता उभयोर्द्विगुणां सीमां त्यक्त्वा चोच्छ्रयसम्मितां

జ్ఞానమున్న నిర్మాణకర్త కొలతను పూర్తిగా సమానంగా కూడా చేయకూడదు, అతిగా కూడా చేయకూడదు. రెండు వైపులా ద్విగుణ సరిహద్దు‑పరిమితిని విడిచి, నిర్దిష్ట ఎత్తుకు తగిన అనుపాతాన్ని స్వీకరించాలి.

Verse 15

प्रासादं कारयेदन्यं नोभयं पीडयेद्बुधः भूमौ तु शोधितायां तु कुर्याद्भुमिपरिग्रहं

బుద్ధిమంతుడు మరో (కొత్త) ప్రాసాదాన్ని నిర్మింపజేయాలి; రెండు పక్షాలకూ బాధ కలిగించకూడదు. భూమి శుద్ధి అయిన తరువాతనే భూమి‑పరిగ్రహం (ఆధికారిక స్వీకరణ) చేయాలి.

Verse 16

प्राकारसीमापर्यन्तं ततो भुतबलिं हरेत् माषं हरिद्राचूर्णन्तु सलाजं दधिसक्तुभिः

తర్వాత ప్రాకార‑సీమ వరకు భూతబలి (భూతాది శక్తులకు అర్పణ) చేయాలి. అందులో మాషం (ఉద్దిపప్పు), హరిద్రా చూర్ణం, లాజం (వేయించిన బియ్యం) మరియు దధి, సక్తు (సత్తు)లతో కలిసి సమర్పించాలి.

Verse 17

अष्टाक्षरेण सक्तूंश् च पातायित्वाष्टदिक्षु च राक्षसाश् च पिशाचाश् च येस्मिंस्तिष्ठन्ति भूतले

అష్టాక్షరీ మంత్రాన్ని జపిస్తూ ఎనిమిది దిక్కులలో సక్తు (వేపిన ధాన్యం) చల్లినచో, ఆ స్థల భూతలంపై నివసించే రాక్షసులు, పిశాచులు మొదలైనవారు అంతా తొలగిపోతారు।

Verse 18

सर्वे ते व्यपगच्छन्तु स्थानं कुर्यामहं हरेः हलेन वाहयित्वा गां गोभिश् चैवावदारयेत्

“అన్ని విఘ్నాలు, అపవిత్రతలు తొలగిపోవుగాక; నేను హరి స్థలాన్ని సిద్ధం చేస్తాను।” ఎద్దును జూకించి నాగలితో నేలను దున్ని, ఆపై ఆవులతో తొక్కించి/శుభ్రపరచాలి।

Verse 19

प्रमाण्वष्टकेनैव त्रसरेणुः प्रकीर्त्यते

ఎనిమిది ప్రమాణాల సమూహమే ‘త్రసరేణు’ అని ప్రకటించబడింది।

Verse 20

तैर् अष्टभिस्तु बालाग्रं लिख्या तैर् अष्टभिर्मता ताभिर्यूकाष्टभिः ख्याता ताश्चाष्टौ यवमध्यमः

వాటిలో ఎనిమిది కలిస్తే వెంట్రుక చివర (బాలాగ్రం); అలాంటి ఎనిమిది కలిస్తే జూక (యూకా); అటువంటి ఎనిమిది యూకాలు కలిస్తే మధ్యమ యవం (యవమధ్యమ) అని చెప్పబడింది।

Verse 21

नद्यद्रिषु इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः यवाष्टकैर् अङ्गुलं स्याच्चतुर्विंशाङ्गुलः करः चतुरङ्गुलसंयुक्तः स हस्तः पद्महस्तकः

ఖ, గ, ఙ అని గుర్తించిన మూడు ప్రతులలో పాఠం “నద్యద్రిషు” అని ఉంది। ఎనిమిది యవాలు కలిస్తే ఒక అంగుళం; ఇరవై నాలుగు అంగుళాలు ఒక కర; దానికి నాలుగు అంగుళాలు కలిపితే అది హస్తం, ప్రత్యేకంగా ‘పద్మహస్తం’ అని పిలుస్తారు।