
Abhiṣeka-vidhāna (The Procedure for Consecratory Bathing)
ఈ అధ్యాయంలో దీక్షా-వివరణ అనంతరం నారదుడు అభిషేక-విధానాన్ని విశదీకరిస్తాడు. అభిషేకం ఆచార్యునికీ సాధక-శిష్యునికీ సిద్ధిని ప్రసాదించేది, అలాగే రోగశమనానికి చికిత్సాత్మక కర్మగా చెప్పబడింది. రత్నాలతో అలంకరించిన, ప్రతిమలతో కూడిన కుంభాలను మధ్య నుంచి ప్రారంభించి తూర్పు మొదలైన దిశాక్రమంలో సక్రమంగా స్థాపిస్తారు—ఇది విశ్వవిన్యాసాన్ని సూచిస్తుంది. విధిని సహస్రావృతిగా, లేదా సామర్థ్యానుసారం శతావృతిగా చేయడం ద్వారా తీవ్రత పెరుగుతుంది. మండప-మండలంలో విష్ణువును పీఠంపై తూర్పు మరియు ఈశాన్యాభిముఖంగా ప్రతిష్ఠించి వాస్తు-తర్కాన్ని అనుసంధానిస్తారు. ఆచార్యులు, పుత్రకుని శుద్ధి-సిద్ధత, అభిషేకానికే పూజ, గీత/పాఠ వంటి మంగళధ్వనులతో కర్మ సాగుతుంది. చివరికి యోగపీಠ సంబంధిత ఉపకరణాల ప్రదానం, గురువు సమయవ్రతాల ప్రకటన, గోప్యతా-నియమశాసనం ద్వారా శిష్యుడు సంప్రదాయపు సంపూర్ణాధికారానికి అర్హుడవుతాడు.
Verse 1
ए इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये सर्वदीक्षाकथनं नाम सप्तविंशोध्यायः पशूनिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः तत् पुनरिति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः अथ अष्टाविंशोध्यायः अभिषेकविधानं नारद उवाच अभिषेकं प्रवक्ष्यामि यथाचार्यस्तु पुत्रकः सिद्धिभाक् साधको येन रोगी रोगाद्विमुच्यते
ఆగ్నేయ ఆదిమహాపురాణంలో ఇరవైఏడవ అధ్యాయం “సర్వదీక్షాకథనం” అని ప్రసిద్ధం (చిహ్నిత ప్రతుల్లో పాఠభేదాలు సూచించబడ్డాయి). ఇప్పుడు ఇరవైఎనిమిదవ అధ్యాయం “అభిషేకవిధానం” ప్రారంభమవుతుంది. నారదుడు అన్నాడు—నేను అభిషేకాన్ని ఉపదేశిస్తాను; దానివల్ల ఆచార్యుడు మరియు పుత్రక-సాధకుడు సిద్ధిని పొందుతారు, రోగి రోగమునుండి విముక్తి పొందుతాడు।
Verse 2
राज्यं राजा सुतं स्त्रीञ्च प्राप्नुयान्मलनाशनं मूर्तिकुम्भान् सुरत्नाढ्यान्मध्यपूर्वादितो न्यसेत्
ఈ మలనాశక విధానంతో రాజు రాజ్యాన్ని పొందుతాడు; కుమారుడిని, భార్యను కూడా పొందుతాడు. ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించిన మూర్తి-యుక్త కలశాలను ముందుగా మధ్యలో, తరువాత తూర్పు దిశ నుండి క్రమంగా స్థాపించాలి।
Verse 3
सहस्रावर्तितान् कुर्यादथवा शतवर्तितान् मण्डपे मण्डले विष्णुं प्राच्यैशान्याञ्च पीठिके
వెయ్యిసార్లు పునరావృతం చేసినట్లుగా, లేదా వందసార్లు పునరావృతం చేసినట్లుగా (విధిని) చేయాలి. మండపంలోని మండలంలో తూర్పు మరియు ఈశాన్య దిశల పీఠికపై విష్ణువును స్థాపించాలి।
Verse 4
निवेश्य शकलीकृत्य पुत्रकं साधकादिकं अभिषेकं समभ्यर्च्य कुर्याद्गीतादिपूर्वकं
అమరిక చేసి ‘పుత్రక’ను ముక్కలుగా చేసి సిద్ధం చేసి, సాధకాది ఋత్వికులతో కలిసి అభిషేకాన్ని సమ్యక్గా ఆరాధించాలి; తరువాత గీతములు మొదలైన మంగళపాఠాలతో ముందుగా చేసి విధిని నిర్వహించాలి।
Verse 5
दद्याच्च योगपीठादींस्त्वनुग्राह्यास्त्वया नराः गुरुश् च समयान् ब्रूयाद्गुप्तः शिष्योथ सर्वभाक्
యోగపీఠం మొదలైన ఉపకరణాలను దానం చేయాలి; నీవు అనుగ్రహించవలసిన వారు (ఇలా) ప్రసాదాన్ని పొందుతారు. గురువు ‘సమయ’ములు అంటే నియమ-వ్రతాలను కూడా ప్రకటించాలి. శిష్యుడు వాటిని గోప్యంగా ఉంచి తరువాత సమస్తాధికారాన్ని పొందుతాడు।
It is described as impurity-destroying, granting sovereignty to a king, enabling attainment of son and wife, producing siddhi for guru and sādhaka, and releasing a sick person from disease.
The procedural details (mandala layout, repetition counts, installation, music/recitation) culminate in samaya vows and secrecy, showing that efficacy depends on disciplined conduct and controlled transmission, not merely external performance.