Adhyaya 27

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मुद्राप्रदर्शनं नाम षड्विंशो ऽध्यायः अथ सप्तविंशो ऽध्यायः दीक्षाविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये दीक्षां सर्वदाञ्च मण्डलेब्जे हरिं यजेत् दशम्यामुपसंहृत्य यागद्रव्यं समस्तकं

ఇలా ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయ పురాణంలో ‘ముద్రాప్రదర్శనం’ అనే ఇరవై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ఇరవై ఏడవ అధ్యాయం—‘దీక్షావిధి కథనం’. నారదుడు పలికెను: నేను దీక్షను వివరిస్తాను; కమలాకార మండలంపై ఎల్లప్పుడూ హరిని పూజించాలి. దశమినాడు కర్మను ముగించి, సమస్త యాగసామగ్రిని సమీకరించాలి.

Verse 2

विन्यस्य नारसिंहेन सम्मन्त्र्य शतवारकं सर्षपांस्तु फडन्तेन रक्षोघ्नान् सर्वतः क्षिपेत्

నరసింహ మంత్రంతో రక్షా-న్యాసం చేసి, మంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపించి ఆవాలు గింజలను అభిమంత్రించాలి; తరువాత “ఫట్” అని ఉచ్చరిస్తూ ఆ రాక్షసనాశక గింజలను అన్ని దిశలలో చల్లాలి।

Verse 3

शक्तिं सर्वात्मकां तत्र न्यसेत् प्रासादरूपिणीं सर्वौषधिं समाहृत्य विकिरानभिमन्त्रयेत्

అక్కడ ప్రాసాదరూపిణి, సర్వాత్మకమైన శక్తిని న్యసించాలి. అన్ని ఔషధ మూలికలను సమీకరించి చల్లుతూ మంత్రాలతో అభిమంత్రించాలి।

Verse 4

शतवारं शुभे पात्रे वासुदेवेन साधकः संसाध्य पण्जगव्यन्तु पञ्चभिर्मूलमूर्तिभिः

శుభ పాత్రలో సాధకుడు వాసుదేవ మంత్రాన్ని జపిస్తూ నూరుసార్లు పంచగవ్యాన్ని సిద్ధం చేయాలి; ఐదు మూలమూర్తులతో కలిసి ఈ విధిని నిర్వహించాలి।

Verse 5

नारायणान्तैः सम्प्रोक्ष्य कुशाग्रैस्तेन तांभुवं विकिरान्वासुदेवेन क्षिपेदुत्तानपाणिना

నారాయణాంత మంత్రాలతో కుశాగ్రాలతో విధిగా ప్రోక్షణం చేయాలి; తరువాత ఆ (అభిమంత్రిత జలాన్ని) నేలపై చల్లుతూ వాసుదేవ మంత్రంతో, అరచేతిని పైకి ఉంచి, చల్లాలి/విసరాలి।

Verse 6

त्रिधा पूर्वमुखस्तिष्ठन् ध्यायेत् विष्णुं तथा हृदि वर्धन्या सहिते कुम्भे साङ्गं विष्णुं प्रपूजयेत्

తూర్పు ముఖంగా నిలబడి విష్ణువును త్రివిధంగా ధ్యానించాలి, అలాగే హృదయంలోనూ ధ్యానించాలి. తరువాత వర్ధనీతో కూడిన కుంభంలో, అంగోపచారాలతో సహా, విష్ణువును విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 7

सर्षपांस्तद्वदस्त्रेण इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुशाग्रेणैव तां भुवमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाट्ःअः शतवारं मन्त्रयित्वा त्वस्त्रेणैव च वर्धनीं अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ईशानान्तं नयेच्च तं

‘ఆవాలు గింజలును అలాగే అస్త్ర-మంత్రంతో’—ఇది ఒక పాఠభేదం; మరియు ‘కుశాగ్రంతో ఆ భూమిని’—ఇది మరొక పాఠాంతరం. మంత్రాన్ని శతసార్లు జపించి, అస్త్ర-మంత్రంతోనే వర్ధనీ పాత్రపై విరామం లేని ధారగా సింఛనం చేసి, దానిని ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) అంతానికి నడిపించాలి।

Verse 8

कलसं पृष्ठतो नीत्वा स्थापयेद्विकिरोपरि संहृत्य विकिरान् दर्भैः कुम्भेशं कर्करीं यजेत्

కలశాన్ని వెనుకకు తీసుకెళ్లి వికిరంపై స్థాపించాలి. తరువాత దర్భగడ్డితో చల్లబడిన ద్రవ్యాలను సమీకరించి కుంభేశుడు మరియు కర్కరీకి యజన/పూజ చేయాలి।

Verse 9

सवस्त्रं पञ्चरत्नाढ्यं खण्डिले पूजयेद्धरिं अग्नावपि समभ्यर्च्य मन्त्रान् सञ्जप्य पूर्ववत्

ఖండిలి (వేది) పై వస్త్రంతో కూడి పంచరత్నసమృద్ధమైన నైవేద్యంతో హరిని పూజించాలి. అలాగే అగ్నిలో కూడా సమ్యకంగా అర్చించి, పూర్వవిధంగా మంత్రాలను జపించాలి।

Verse 10

प्रक्षाल्य पुण्डरीकेन विलिप्यान्तः सुगन्धिना उखामाज्येन संपूर्य गोक्षीरेण तु साधकः

పుండరీక (తెల్ల తామర)తో పాత్రను కడిగి, లోపల సుగంధ ద్రవ్యంతో లేపనం చేయాలి. సాధకుడు ఉఖాను నెయ్యితో నింపి, గోక్షీరాన్ని కూడా (విధి ప్రకారం) ఉపయోగించాలి।

Verse 11

आलोक्य वासुदेवेन ततः सङ्कर्षणेन च तण्डुलानाज्यसंसृष्टान् क्षिपेत् क्षीरे सुसंस्कृते

వాసుదేవ మంత్రంతో, తరువాత సంకర్షణ మంత్రంతో అభిమంత్రించి, నెయ్యితో కలిపిన బియ్యపు గింజలను సుసంస్కృతమైన పాలలో వేయాలి।

Verse 12

प्रद्युम्नेन स्मालोड्य दर्व्या सङ्घट्टयेच्छनैः पक्वमुत्तारयेत् पश्चादनिरुद्धेन देशिकः

ప్రద్యుమ్న నామమంత్రంతో మృదువుగా కలిపి, దర్వీ (కరచి)తో నెమ్మదిగా గుమికూడ్చాలి. పాకిన తరువాత దేశిక ఆచార్యుడు అనిరుద్ధ నామమంత్రంతో తరువాత దానిని తీసివేయాలి.

Verse 13

प्रक्षाल्यालिप्य तत् कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रं तु भस्मना नारायणेन पार्श्वेषु चरुमेवं सुसंस्कृतं

కడిగి లేపనం చేసి, భస్మంతో ఊర్ధ్వపుండ్ర తిలకం చేయాలి. ఆ తిలకానికి ఇరుప్రక్కల ‘నారాయణ’ అని లిఖించాలి; ఇలా చరు/కర్మ సుసంస్కృతమవుతుంది.

Verse 14

भागमेकं तु देवाय कलशाय द्वितीयकं तृतीयेन तु भागेन प्रदद्यादाहुतित्रयं

ఒక భాగాన్ని దేవతకు అర్పించాలి, రెండవ భాగాన్ని కలశానికి. మూడవ భాగంతో అగ్నిలో మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 15

शिष्यैः सह चतुर्थं तु गुरुरद्याद्विशुद्धये नारायणेन सम्मन्त्र्य सप्तधा क्षीरवृक्षजम्

నాలుగవ భాగాన్ని గురువు శిష్యులతో కలిసి శుద్ధి కోసం భుజించాలి. నారాయణ మంత్రంతో అభిమంత్రించి, క్షీరవృక్షజ లాటెక్స్‌ను ఏడు భాగాలుగా విభజించి సేవించాలి.

Verse 16

दन्तकाष्ठं भक्षयित्वा त्यक्त्वा ज्ञात्वास्वपातकं ऐन्द्राग्न्युत्तरकेशानीमुखं पतितमुत्तमं

దంతకాష్ఠాన్ని నమిలి తరువాత పారవేసినదాన్ని స్వపాతకము (లఘుపాపము)గా తెలుసుకోవాలి. ఉత్తమ విధానంలో దాని మొన ఇంద్ర, అగ్ని, ఉత్తర మరియు ఈశానీ (ఈశాన్య) దిశలవైపు ఉండేలా పడవేయాలి.

Verse 17

शुभं सिंहशतं हुत्वा आचम्याथ प्रविश्य च उत्थायाज्येनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः आलोड्य वासुदेवेन इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विवृद्धये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शुभं सिद्धमिति ज्ञात्वा ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजागारं न्यसेन्मन्त्री प्राच्यां विष्णुं प्रदक्षिणं

శుభంగా వంద ఆహుతులు హోమంలో సమర్పించి, ఆచమనం చేసి పూజాగృహంలో ప్రవేశించాలి. లేచి ‘ఉత్థాయాజ్యేనేతి’, తరువాత ‘ఆలోడ్య వాసుదేవేన’, మరియు ‘వివృద్ధయే’ అనే మంత్రపాఠాలు చేయాలి. ‘శుభక్రియ సిద్ధమైంది’ అని తెలిసి, మంత్రజ్ఞుడు పూజాగారంలో విధిగా స్థాపన చేసి, తూర్పుముఖంగా విష్ణువుకు ప్రదక్షిణ చేయాలి.

Verse 18

संसारार्णवमग्नानां पशूनां पाशमुक्तये त्वमेव शरणं देव सदा त्वं भक्तवत्सल

సంసారసముద్రంలో మునిగిపోయిన, బంధిత పశువులవలె ఉన్న జీవుల పాశమోచనార్థం, ఓ దేవా! నీవే ఏకైక శరణం; నీవు సదా భక్తవత్సలుడవు.

Verse 19

देवदेवानुजानीहि प्राकृतैः पाशबन्धनैः पाशितान्मोचयिष्यामि त्वत्प्रसादात् पशूनिमान्

ఓ దేవదేవా! అనుమతి ప్రసాదించండి; మీ కృపవల్ల సాధారణ పాశబంధనాలతో బంధింపబడిన ఈ పశువులను నేను విముక్తం చేస్తాను.

Verse 20

इति विज्ञाप्य देवेशं सम्प्रविश्य पशूंस्ततः धारणाभिस्तु संशोध्य पूर्वज्ज्वलनादिना

ఇలా దేవేశునికి వినతిచేసి, తరువాత పశువుల వద్దకు ప్రవేశించాలి; మరియు ధారణల ద్వారా, పూర్వప్రజ్వలనాది విధులతో వాటిని శుద్ధి చేయాలి.

Verse 21

संस्कृत्य मूर्त्या संयोज्य नेत्रे बद्ध्वा प्रदर्शयेत् पुष्पपूर्णाञ्जलींस्तत्र क्षिपेत्तन्नाम योजयेत्

సామగ్రిని సంస్కరించి మూర్తితో సంయోజించి, నేత్రాలను కప్పి తరువాత వాటిని ప్రదర్శించాలి (ఉన్మీలనం చేయాలి). అక్కడ పుష్పపూర్ణ అంజలులను సమర్పించి, ఆ మూర్తికి దేవుని నామాన్ని నియోగించి (ఆవాహన చేసి) స్థాపించాలి.

Verse 22

अमन्त्रमर्चनं तत्र पूर्ववत् कारयेत् क्रमात् यस्यां मूर्तौ पतेत् पुष्पं तस्य तन्नाम निर्दिशेत्

అక్కడ పూర్వవిధంగా క్రమంగా మంత్రరహితంగా అర్చన చేయించాలి. ఏ మూర్తిపై పుష్పం పడుతుందో, ఆ రూపానికి చెందిన నామాన్ని ప్రకటించాలి.

Verse 23

शिखान्तसम्मितं सूत्रं पादाङ्गुष्ठादि षड्गुणं कन्यासु कर्तितं रक्तं पुनस्तत्त्रिगुणीकृतम्

సూత్రం (యజ్ఞోపవీతం/దోర) శిఖాంతం వరకు కొలవాలి. కన్యల విషయంలో పాదాంగుష్ఠాది ప్రమాణాన్ని ఆరు రెట్లు గా విధించారు; వారి కోసం చేసిన ఎర్ర సూత్రాన్ని మళ్లీ మూడు రెట్లు (మూడు మడతలు) చేయాలి.

Verse 24

यस्यां संलीयते विश्वं यतो विश्वं प्रसूयते प्रकृतिं प्रक्रियाभेदैः संस्थितां तत्र चिन्तयेत्

ఏ ప్రకృతిలో విశ్వం లయమవుతుందో, ఏ ప్రకృతినుంచి విశ్వం జన్మిస్తుందో—ప్రక్రియాభేదాల ద్వారా వివిధంగా స్థితిచెందిన ఆ ప్రకృతిని ధ్యానించాలి.

Verse 25

तेन प्राकृतिकान् पाशान् ग्रथित्वा तत्त्वसङ्ख्यया कृत्वा शरावे तत् सूत्रं कुण्डपार्श्वे निधाय तु

ఆ సూత్రంతో తత్త్వసంఖ్య ప్రకారం ప్రకృతిజ పాశాలను గుంథి, ఆ సూత్రాన్ని శరావం (పాత్రం)లో సిద్ధం చేసి, తరువాత కుండ పక్కన ఉంచాలి.

Verse 26

ततस्तत्त्वानि सर्वाणि ध्यात्वा शिष्यतनौ न्यसेत् सृष्टिक्रमात् प्रकृत्यादिपृथिव्यन्तानि देशिकः

తర్వాత సమస్త తత్త్వాలను ధ్యానించి, సృష్టిక్రమానుసారం—ప్రకృతినుంచి పృథివి వరకు—దేశికుడు (ఆచార్యుడు) శిష్యుని దేహంపై న్యాసం చేయాలి.

Verse 27

तत्रैकधा पण्चधा स्याद्दशद्वादशधापि वा घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः निधीयते इति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः तत्रार्चा पञ्चधा या स्यादङ्गैर् द्वादशधापि वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्रात्मा पञ्चधा वा स्यात् दशद्वदशधापिवेति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ज्ञातव्यः सर्वभेदेन ग्रथितस्तत्त्वचिन्तकैः

ఇక్కడ (పాఠభేదానుసారం) ఇది ఏకరూపంగా, పంచరూపంగా, అలాగే దశరూపంగా లేదా ద్వాదశరూపంగా కూడా గ్రహించవలెను. అలాగే అర్చా పంచవిధమని, అంగములతో కూడి ద్వాదశవిధమని చెప్పబడింది. అలాగే ఆత్మతత్త్వమును పంచవిధంగా గాని, దశ లేదా ద్వాదశవిధంగా గాని తెలిసికొనవలెను. తత్త్వచింతకులు సమస్త భేదాలతో దీనిని క్రమబద్ధం చేశారు.

Verse 28

अङ्गैः पञ्चभिरध्वानं निखिलं विकृतिक्रमात् तन्मात्रात्मनि संहृत्य मायासूत्रे पशोस्तनौ

ఐదు అంగములతో వికృతి-క్రమానుసారం సమస్త అధ్వానాన్ని (మార్గాన్ని) క్రమంగా సంహరించవలెను; దానిని తన్మాత్రల సారస్వరూపంలో లయింపజేసి, బద్ధజీవి (పశు) దేహంలోని మాయాసూత్రంపై స్థాపించవలెను.

Verse 29

प्रकृतिर्लिङ्गशक्तिश् च कर्ता बुद्धिस् तथा मनः पञ्चतन्मात्रबुद्ध्याख्यं कर्माख्यं भूतपञ्चकं

ప్రకృతి, లింగశక్తి, కర్త (అహంభావం), బుద్ధి మరియు మనస్సు; పంచ తన్మాత్రలు, కర్మేంద్రియసంజ్ఞక సమూహం, మరియు పంచభూతాలు—ఇవే తత్త్వభేదాలుగా లెక్కించబడ్డాయి.

Verse 30

ध्यायेच्च द्वादशात्मानं सूत्रे देहे तथेच्छया हुत्वा सम्पातविधिना सृष्टेः सृष्टिक्रमेण तु

సూత్రంలో (సూక్ష్మ తంతువులో) మరియు దేహంలో, తన సంకల్పానుసారం ద్వాదశాత్మను ధ్యానించవలెను; సంపాత విధానంతో ఆహుతులు సమర్పించి, సృష్టి యొక్క క్రమం—అంటే ఉద్భవక్రమం—అనుసరించి కొనసాగవలెను.

Verse 31

एकैकं शतहोमेन दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः शरावे सम्पुटीकृत्य कुम्भेशाय निवेदयेत्

ప్రతి ద్రవ్యాన్ని శతహోమాలతో అర్పించి, అనంతరం పూర్ణాహుతి చేసి, దానిని శరావంలో మూసి (సంపుటీకరించి) కుంభేశునికి నివేదించవలెను.

Verse 32

अधिवास्य यथा न्यायं भक्तं शिष्यं तु दीक्षयेत् करणीं कर्तरीं वापि रजांसि खटिकामपि

విధి ప్రకారం ముందుగా అధివాస కర్మను నిర్వహించి భక్తుడైన శిష్యునికి దీక్ష ఇవ్వాలి. ప్రక్రియలో అవసరమైతే కరణీ, కర్తరీ (కత్తెర/కత్తి), రజాంసి (ధూళి/చూర్ణం), ఖటికా (చాక్)లను కూడా వినియోగించాలి.

Verse 33

अन्यदप्युपयोगि स्यात् सर्वं तद्वायुगोचरे संस्थाप्य मूलमन्त्रेण परामृश्याधिवाधिवासयेत्

ఇంకా ఉపయోగపడే ఏ వస్తువైనా వాయు-గోచరంగా నిర్దేశించిన పరిధిలో స్థాపించాలి. అన్నిటిని అక్కడ ఉంచి మూలమంత్రంతో స్పర్శించి తరువాత అధివాసం చేయించాలి.

Verse 34

नमो भूतेभ्यश् च बलिः कुशे शेते स्मरन् हरिं मण्डपं भूषयित्वाथ वितानघटलड्डुकैः

“నమో భూతేభ్యః” అని నమస్కరించి బలిని అర్పించాలి. తరువాత కుశపై శయనించి హరిని స్మరిస్తూ మండపాన్ని అలంకరించి, ఆపై వితానం, ఘటాలు, లడ్డూలతో సజ్జం చేయాలి.

Verse 35

मण्डलेथ यजेद्विष्णुं ततः सन्तर्प्य पावकं आहूय दीक्षयेच्छिष्यान् बद्धपद्मासनस्थितान्

తర్వాత మండలంలో విష్ణువును పూజించాలి. అనంతరం పావకుడైన అగ్నిని సమ్యక్ తర్పణతో తృప్తిపరచి ఆహ్వానించి, బద్ధ పద్మాసనంలో కూర్చున్న శిష్యులకు దీక్ష ఇవ్వాలి.

Verse 36

सम्मोक्ष्य विष्णुं हस्तेन मूर्धानं स्पृश्य वै क्रमात् प्रकृत्यादिविकृत्यन्तां साधिभूताधिदैवतां

విష్ణువును సమ్యక్ ఆహ్వానించి/స్థాపించి, క్రమంగా చేతితో శిరస్సును స్పర్శించాలి; ప్రకృతినుంచి అంతిమ వికృతివరకు, అధిభూత-అధిదైవత సహిత తత్త్వ పరంపరను ధ్యానించాలి.

Verse 37

सृष्टिमाध्यात्मिकीं कृत्वा हृदि तां संहरेत् क्रमात् तन्मात्रभूतां सकलां जीवेन समतां गतां

అధ్యాత్మిక (అంతః) సృష్టిని సృష్టించి, దానిని క్రమంగా హృదయంలో లయింపజేయాలి; అంతటా వ్యక్తమైనది తन्मాత్రరూపమై జీవునితో సమత్వం (తాదాత్మ్యం) పొందే వరకు.

Verse 38

ततः सम्प्रार्थ्य कम्भेशं सूत्रं संहृत्य देशिकः मायासूत्रे सुशोभने इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः करालं कर्तरीञ्चापि इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वितानभवगन्धकैर् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वितानपटकेन्द्रियैर् इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अग्नेः समीपमागत्य पार्श्वे तं सन्निवेश्य तु

ఆపై కంభేశుని విధివిధానంగా ప్రార్థించి దేశికుడు (ఆచార్యుడు) సూత్రాన్ని సమాహరించును. పవిత్ర అగ్నికి సమీపంగా వచ్చి, దానిని అగ్నివేదిక పక్కన స్థాపించి అక్కడే ఉంచును.

Verse 39

मूलमन्त्रेण सृष्टीशमाहुतीनां शतेन तं उदासीनमथासाद्य पूर्णाहुत्या च देशिकः

దేశికుడు (ఆచార్యుడు) ఉదాసీనుడైన సృష్టీశుని సమీపించి, మూలమంత్రంతో నూరు ఆహుతులు సమర్పించాలి; చివరగా పూర్ణాహుతితో సమాప్తి చేయాలి.

Verse 40

शुक्लं रजः समादाय मूलेन शतमन्त्रितं सन्ताड्य हृदयन्तेन हुंफट्कारान्तसंयुतैः

తెల్లని రజస్సు (పరాగం/ధూళి) తీసుకొని, మూలమంత్రంతో నూరుసార్లు మంత్రితం చేయాలి; తరువాత హృదయమంత్రం జపిస్తూ, చివర “హుం” మరియు “ఫట్” కలిపి దానిని ప్రహరించాలి/విసరాలి.

Verse 41

वियोगपदसंयुक्तैर् वीजैः पदादिभिः क्रमात् पृथिव्यादीनि तत्त्वानि विश्लिष्य जुहुयात्ततः

వియోగ (లయ) పదాలతో సంయుక్తమైన బీజమంత్రాలను నియత పదాది-క్రమంలో ప్రయోగించి, భూమి మొదలైన తత్త్వాలను క్రమంగా విశ్లేషించి (విచ్ఛిన్నం చేసి) అనంతరం వాటిని అగ్నిలో ఆహుతిగా హోమం చేయాలి.

Verse 42

वह्नावखिलतत्त्वानामालये व्याहृते हरौ नीयमानं क्रमात्सर्वं तत्राध्वानं स्मरेद्बुधः

బుద్ధిమంతుడు అంతర్మార్గం (అధ్వన్)గా ఇలా ధ్యానించాలి: పవిత్ర వహ్నిలో వ్యాహృతుడైన హరి—సర్వ తత్త్వాల ఆలయుడు—అందులో సమస్తమూ క్రమంగా నడిపింపబడి లీనమవుతుంది।

Verse 43

ताडनेन वियोज्यैवं आदायापाद्य शाम्यतां प्रकृत्याहृत्य जुहुयाद्यथोक्ते जातवेदसि

ఇలా తాడనంతో వేరుచేసి, దానిని తీసుకొని దగ్గరకు తెచ్చి కర్మను శాంతింపజేయాలి। దానిని తన మూల-ప్రకృతికి తిరిగి చేర్చి, యథావిధిగా జాతవేదసి (యజ్ఞాగ్నిలో) హోమం చేయాలి।

Verse 44

गर्भाधानं जातकर्म भोगञ्चैव लयन्तथा

గర్భాధానం, జాతకర్మ, భోగం (విధిపూర్వక ఉపభోగం/ఆహుతి-భక్షణం) మరియు లయం—ఇవి ఇక్కడ పేర్కొనబడ్డాయి।

Verse 45

शुद्धं तत्त्वं समुद्धृत्य पूर्णाहुत्या तु देशिकः सन्नयेद्द्विपरे तत्त्वे यावदव्याहृतं क्रमात्

శుద్ధ తత్త్వాన్ని సముద్ధరించి, దేశికుడు (ఆచార్యుడు) పూర్ణాహుతి ద్వారా దానిని క్రమంగా తదుపరి ద్విపర/అనుక్రమ తత్త్వంలో సన్నయింపజేయాలి—‘అవ్యాహృత’ స్థాయి వరకు।

Verse 46

तत् परं ज्ञानयोगेन विलाप्य परमात्मनि विमुक्तबन्धनं जीवं परस्मिन्नव्यये पदे

ఆపై జ్ఞానయోగం ద్వారా జీవాన్ని పరమాత్మలో విలీనం చేసి, బంధనముక్తుడై ఆ పరమ అవ్యయ పదంలో స్థిరపడతాడు।

Verse 47

निवृत्तं परमानन्दे शुद्धे बुद्धे स्मरेद्बुधः दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चादेवं दीक्षा समाप्यते

బుద్ధిమంతుడు పరమానందస్వరూపమైన, శుద్ధమైన, బోధసంపన్నమైన ‘నివృత్తి’ తత్త్వాన్ని ధ్యానించాలి. అనంతరం పూర్ణాహుతి సమర్పించాలి; ఇలా దీక్ష పూర్తవుతుంది.

Verse 48

प्रयोगमन्त्रान् वक्ष्यामि यैर् दीक्षा होमसंलयः ॐ यं भूतानि विशुद्धं हुं फट् अनेन ताडनं कुर्याद्वियोजनमिह द्वयं

దీక్షా సిద్ధి మరియు హోమ ప్రక్రియ సమాప్తి కోసం ప్రయోగమంత్రాలను నేను చెప్పుచున్నాను. ‘ఓం యం భూతాని విశుద్ధం హుం ఫట్’ ద్వారా తాడన చేయాలి; ఇక్కడ ద్వివిధ వియోజనం కలుగుతుంది.

Verse 49

ॐ यं भूतान्यापातयेहं आदानं कृत्वा चानेन प्रकृत्या योजनं शृणु ताडनेन विमोक्ष्यैवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ यं भूतानि पुंश्चाहो होममन्त्रं प्रवक्ष्यामि ततः पूर्णाहुतेर्मनुं

‘ఓం యం భూతాన్యాపాతయేహం’—ఇదితో ఇక్కడ భూతాలను పడగొట్టి/దూరం చేయాలి. ఆదానము చేసి విధిప్రకారం ప్రయోగ-యోజనను విను; తాడనంతో వాటిని విమోచించాలి—అని చెప్పబడింది. చిహ్నిత పాఠంలో: ‘ఓం యం భూతాని…’—హోమమంత్రాన్ని చెప్పి, తరువాత పూర్ణాహుతి మంత్రాన్ని ఉచ్ఛరించాలి.

Verse 50

ॐ भूतानि संहर स्वाहा ॐ अं ॐ नमो भगवते वासुदेवाय वौषट् पूर्णाहुत्यनन्तरे तु तद्वै शिष्यन्तु साधयेत् एवं तत्त्वानि सर्वाणि क्रमात्संशोधयेद् बुधः

‘ఓం భూతాని సంహర స్వాహా’, ‘ఓం అం’, మరియు ‘ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ వౌషట్’. పూర్ణాహుతి అనంతరం వెంటనే సాధకుడు శిష్యునికి ఆ విధిని సిద్ధింపజేయాలి. ఇలా బుద్ధిమంతుడు క్రమంగా సమస్త తత్త్వాలను శోధించాలి.

Verse 51

नमोन्तेन स्ववीजेन ताडनादिपुरःसरम् ॐ वां वर्मेन्द्रियाणि ॐ दें बुद्धीन्द्रियाणि यं वीजेन समानन्तु ताडनादिप्रयोगकम्

‘నమః’ అంత్యంతో కూడిన స్వబీజాన్ని ఉపయోగించి, తాడనాది క్రియలను ముందుగా చేసి—‘ఓం వాం’ ను కర్మేంద్రియాలకు వర్మం (కవచం)గా, ‘ఓం దేం’ ను బుద్ధీంద్రియాలకు వర్మంగా స్థాపించాలి; తరువాత ‘యం’ బీజంతో తాడనాది ప్రయోగాన్ని సమతుల్యం చేయాలి.

Verse 52

ॐ सुंगन्धतन्मात्रे वियुङ्क्ष्व हुं फट् ॐ सम्पाहिं हा ॐ खं खं क्ष प्रकृत्या ॐ सुं हुं गन्धतन्मात्रे संहर स्वाहा ततः पूर्णाहुतिश् चैवमुत्तरेषु प्रयुज्यते ॐ रां रसतन्मात्रे ॐ भें रूपतन्मात्रे ॐ रं स्पर्शतन्मात्रे ॐ एं शब्दतन्मात्रे ॐ भं नमः ॐ सों अहङ्कारः ॐ नं बुद्धे ॐ ॐ प्रकृते एकमूर्तावयं प्रोक्तो दीक्षायोगः समासतः एवमेव प्रयोगस्तु नवव्यूहादिके स्मृतः

ॐ—గంధ తन्मాత్రమునకు: ‘వియుఙ్క్ష్వ’ (వేరుచేయి) హుం ఫట్। ॐ—‘సంపాహి’ (రక్షించు/దృఢపరచు) హా। ॐ—ఖం ఖం క్ష, ప్రకృతితో సంబంధముగా। ॐ—సుం హుం: ‘గంధ తन्मాత్రాన్ని సంహరించు/లయపరచు’ స్వాహా। అనంతరం పూర్ణాహుతి సమర్పించవలెను. ఇదే విధంగా తరువాత—ॐ రాం రస తन्मాత్రకు, ॐ భేం రూప తन्मాత్రకు, ॐ రం స్పర్శ తन्मాత్రకు, ॐ ఏం శబ్ద తन्मాత్రకు। ॐ భం నమః। ॐ సోం అహంకారానికి। ॐ నం బుద్ధికి। ॐ ॐ ప్రకృతికి। సంక్షేపంగా ఇదే ఏకమూర్తి విధానంలోని దీక్షాయోగము; నవవ్యూహాది సందర్భములలోనూ ఇదే ప్రయోగము స్మృతము।

Verse 53

दग्धापरस्मिन् सन्दध्यान्निर्वाणे प्रकृतिन्नरः अविकारे समादध्यादीश्वरे प्रकृतिन्नरः

‘పర’ అనగా బాహ్య విషయ-క్షేత్రము దగ్ధమైన తరువాత, మనుష్యుడు నిర్వాణావస్థలో ప్రకృతిపై ధ్యానాన్ని స్థిరపరచాలి. అవికారుడైన ఈశ్వరునందు కూడా ప్రకృతిని దృఢంగా నిలపాలి।

Verse 54

शोधयित्वाथ भुतानि कर्माङ्गानि विशोधयेत् बुद्ध्याख्यान्यथ तन्मात्रमनोज्ञानमहङ्कृतिं

స్థూల భూతాలను శుద్ధి చేసిన తరువాత, కర్మేంద్రియాలను విశుద్ధి చేయాలి. ఆపై అంతఃకరణ తత్త్వాలు—బుద్ధి, తన్మాత్రలు, మనస్సు, జ్ఞానం, అహంకృతి—ఇవన్నీ శుద్ధి చేయాలి।

Verse 55

लिङ्गात्मानं विशोध्यान्ते प्रकृतिं शोधायेत् पुनः आहि हामिति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ सं पाहि स्वाहा इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अं दुं स्त्व प्रकृत्या इति ॐ खं खं स्त्व प्रकृत्या इति च ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कर्माख्यानि च शोधयेदिति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः पुरुषं प्राकृतं शुद्धमीश्वरे धाम्नि संस्थितं

లింగాత్మను (సూక్ష్మశరీర-స్వ) శుద్ధి చేసిన తరువాత, చివరగా మళ్లీ ప్రకృతిని శుద్ధి చేయాలి. కొన్ని పాఠాలలో ‘ఆహి హామి’; రెండు ప్రతులలో ‘ॐ సంధ్/సం పాహి స్వాహా’ అని ఉంది. మరో పాఠంలో ‘అం దుం స్త్వ ప్రకృత్యా’, గుర్తించిన ప్రతిలో ‘ॐ ఖం ఖం స్త్వ ప్రకృత్యా’ అని చదువు. ఇంకా రెండు ప్రతులు ‘కర్మాఖ్యానీ చ శోధయేత్’ అని కూడా జోడిస్తాయి. ఈ విధంగా ప్రాకృత పురుషుడు శుద్ధుడై ఈశ్వర ధామంలో స్థితి పొందుతాడు।

Verse 56

स्वगोचरीकृताशेषभोगमुक्तौ कृतास्पदं ध्यायन् पूर्णाहुतिं दद्याद्दीक्षेयं त्वधिकारिणी

సర్వ భోగములు మరియు మోక్షమును తన ఆధ్యాత్మిక గోచరములోకి తెచ్చినవాడైన, హృదయాసనము స్థాపితమైన దేవతను ధ్యానిస్తూ పూర్ణాహుతి సమర్పించాలి. అప్పుడు అర్హుడైన వ్యక్తికి దీక్ష కలుగుతుంది।

Verse 57

अङ्गैर् आराध्य मन्त्रस्य नीत्वा तत्त्वगणं समं क्रमादेवं विशोध्यान्ते सर्वसिद्धिसमन्वितं

మంత్రాన్ని అంగసాధనలతో ఆరాధించి, తత్త్వగణాన్ని సమత్వానికి చేర్చి, క్రమంగా శుద్ధి చేయాలి; అంత్యంలో సర్వసిద్ధులతో యుక్తుడవుతాడు.

Verse 58

ध्यायन् पूर्णाहितिं दद्यात्दीक्षेयं साधके स्मृता द्रव्यस्य वा न सम्पत्तिरशक्तिर्वात्मनो यदि

ఏకాగ్ర ధ్యానంతో సంపూర్ణ ఆహుతిని సమర్పించాలి. ఇది సాధకునికి దীক্ষగా చెప్పబడింది—ద్రవ్యలభ్యత లేకపోతే లేదా స్వశక్తి లేకపోతే.

Verse 59

इष्ट्वा देवं यथा पूर्वं सर्वोपकरणान्वितं सद्योधिवास्य द्वादश्यां दीक्षयेद्देशिकोत्तमः

మునుపటి విధానానుసారం సమస్త ఉపకరణాలతో దేవుని ఆరాధించి, అదే రోజున అధివాసం చేయించి; ద్వాదశీనాడు ఉత్తమ దేశికుడు దীক্ষను ప్రసాదించాలి.

Verse 60

भक्तो विनीतः शारीरैर् गुणैः सर्वैः समन्वितः शिष्यो नातिधनी यस्तु स्थण्डिलेभ्यर्च्य दीक्षयेत्

భక్తుడూ వినయవంతుడూ, శారీరక గుణాలన్నిటితో సమన్వితుడూ, అతిధనవంతుడు కాని శిష్యుని స్థండిలంపై ఆరాధించి దীক্ষించాలి.

Verse 61

अध्वानं निखिलं दैवं भौतं वाध्यात्मिकी कृतं सृष्टिक्रमेण शिष्यस्य देहे ध्यात्वा तु देशिकः

దేశికుడు సృష్టిక్రమానుసారం శిష్యుని దేహంలో సమస్త అధ్వవ్యవస్థను—దైవ, భౌతిక, అధ్యాత్మరూపంగా నిర్మితమైనదిగా—ధ్యానించి తదుపరి కర్మను కొనసాగించాలి.

Verse 62

अष्टाष्टाहुतिभिः पूर्वं क्रमात् सन्तर्प्य सृष्टिमान् स्वमन्त्रैर् वासुदेवादीन् जननादीन् विसर्जयेत्

మొదట సృష్టికర్త (అధ్వర్యు) క్రమంగా ఎనిమిది-ఎనిమిది ఆహుతుల సమూహాలతో ఆహ్వానిత శక్తులను సంతృప్తిపరచాలి; తరువాత తమ తమ మంత్రాలతో వాసుదేవాది మరియు జననాది తత్త్వాలను విధివిధానంగా విసర్జించాలి.

Verse 63

होमेन शोधयेत् पश्चात्संहारक्रमयोगतः योनिसूत्राणि बद्धानि मुक्त्वा कर्माणि देशिकः

తదుపరి దేశికుడు సంహార-క్రమానికి అనుగుణంగా హోమం ద్వారా (క్రియను, ఉపకరణాలను) శుద్ధి చేయాలి; బంధించబడిన ‘యోని-సూత్రాలు’ విడదీసి కర్మకాండను ముగించాలి.

Verse 64

शिष्यदेहात्समाहृत्य क्रमात्तत्त्वानि शोधयेत् अग्नौ प्राकृतिके विष्णौ लयं नीत्वाधिदैवके

శిష్యుని దేహం నుండి తత్త్వాలను సమాహరించి క్రమంగా వాటిని శుద్ధి చేయాలి; అధిదైవిక స్థాయిలో వాటిని ప్రాకృత అగ్నిలోను విష్ణువులోను లయానికి చేర్చాలి.

Verse 65

शुद्धं तत्त्वमशुद्धेन पूर्णाहुत्या तु साधयेत् शिष्ये प्रकृतिमापन्ने दग्ध्वा प्राकृतिकान् गुणान्

అశుద్ధమైనద్వారా కూడా శుద్ధ తత్త్వసిద్ధి పూర్ణాహుతి ద్వారా సాధించాలి. శిష్యుడు ప్రకృతిలో పడిపోయినప్పుడు, ప్రాకృత గుణాలను దహించి (గురు) అతనిని మళ్లీ శుద్ధస్థితిలో నిలుపుతాడు.

Verse 66

लिखितं दैवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजां कृत्वा विसर्जयेदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विमलादीन् विसर्जयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पूर्णाहुत्या तु सन्नयेदिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः मौचयेदधिकारे वा नियुञ्ज्याद्देशिकः शिशून् अथान्यान् शक्तिदीक्षां वा कुर्यात् भावे स्थितो गुरुः

‘లిఖితం దైవమితి’—ఇది ఖ-పాఠం. ‘పూజ చేసి విసర్జించాలి’—ఇది ఘ-పాఠం. ‘విమలాది వారిని విసర్జించాలి’—ఇది ఙ-పాఠం. ‘కాని పూర్ణాహుతితోనే సమాప్తి చేయాలి’—ఇది ఖ, ఘ రెండు ప్రతుల్లో ఉంది. తరువాత తగిన అధికారం/సందర్భం వచ్చినప్పుడు దేశికుడు శిష్యుణ్ని నియమం నుండి విముక్తి చేయవచ్చు లేదా పిల్లలు మొదలైనవారిని తగిన కర్తవ్యాలలో నియమించవచ్చు; లేక గురువు సముచిత భావస్థితిలో ఉండి శక్తిదీక్షను ప్రసాదించవచ్చు.

Verse 67

भक्त्या सम्प्रातिपन्नानां यतीनां निर्धनस्य च सम्पूज्य स्थण्डिले विष्णुं पार्श्वस्थं स्थाप्य पुत्रकं

భక్తితో శరణాగతులైన యతులను, అలాగే దరిద్రులను యథావిధిగా పూజించి, శుద్ధ స్థండిలంపై విష్ణువును ఆరాధించాలి; తరువాత దేవుని పక్కన బాలుడిని స్థాపించి కర్మను కొనసాగించాలి।

Verse 68

देवताभिमुखः शिष्यस्तिर्यगास्यः स्वयं स्थितः अध्वानं निखिलं ध्यात्वा पर्वभिः स्वैर् विकल्पितं

శిష్యుడు దేవతాభిముఖంగా నిలబడి, నోరు స్వల్పంగా పక్కకు తిప్పి ఉంచాలి; సమస్త అధ్వానాన్ని ధ్యానించి, తనకు అనుకూలంగా విభజించిన పర్వాల ప్రకారం క్రమంగా విన్యసించాలి।

Verse 69

शिष्यदेहे तथा देवमाधिदैविकयाचनं ध्यानयोगेन सञ्चिन्त्य पूर्ववत्ताडनादिना

అదేవిధంగా శిష్యుని దేహంపై ధ్యానయోగంతో ఆధిదైవిక యాచన ద్వారా దేవుని మనసులో ఆహ్వానించి, ముందుగా చెప్పినట్లే తాడనాది క్రియలను నిర్వహించాలి।

Verse 70

क्रमात्तत्त्वानि सर्वाणि शोधयेत् स्थण्डिले हरौ ताडनेन वियोज्याथ गृहीत्वात्मनि तत्परः

అనంతరం క్రమంగా స్థండిలపై హరి-ఆరాధనలో సమస్త తత్త్వాలను శుద్ధి చేయాలి; తరువాత తాడనంతో వాటిని వేరు చేసి, వాటిని తనలో గ్రహించి ఆత్మనిష్ఠగా ఉండాలి।

Verse 71

देवे संयोज्य संशोध्य गृहीत्वा तत् स्वभावतः आनीय शुद्धभावेन सन्धयित्वा क्रमेण तु

దానిని దేవునితో సంయోజించి శుద్ధి చేసి, దాని స్వభావానుసారం గ్రహించాలి; తరువాత శుద్ధభావంతో దానిని తీసుకువచ్చి, క్రమంగా సంధానము (సమ్యక్-యోగం) చేసి ముందుకు సాగాలి।

Verse 72

शोधयेद्ध्यानयोगेन सर्वतो ज्ञानमुद्रया शुद्धेषु सर्वतत्त्वेषु प्रधाने चेश्वरे स्थिते

ధ్యానయోగముచే, సర్వతో జ్ఞానముద్ర ద్వారా అంతఃకరణాన్ని శోధించాలి. సమస్త తత్త్వాలు శుద్ధమైనప్పుడు సాధకుడు ప్రధానంలో (ప్రకృతిలో) మరియు ఈశ్వరునిలో స్థితి పొందుతాడు.

Verse 73

दग्ध्वा निर्वापयेच्छिष्यान् पदे चैशे नियोजयेत् निनयेत् सिद्धिमार्गे वा साधकं देशिकोत्तमः

వారి మలినాలను విధిపూర్వకంగా ‘దహించి’ తరువాత శిష్యులను ‘శాంతింపజేసి/శీతలపరచి’ ఈశ-పదంలో నియోగించాలి. లేక ఉత్తమ దేశికుడు సాధకుణ్ని సిద్ధిమార్గంలో నడిపించాలి.

Verse 74

एवमेवाधिकारस्थो गृही कर्मण्यतन्द्रितः आत्मानं शोधयंस्तिष्ठेद् यावद्रागक्षयो भवेत्

అదేవిధంగా, అధికారం లో స్థితుడైన గృహస్థుడు కర్మలో అలసట లేకుండా ఉండి, ఆత్మశోధన చేస్తూ రాగక్షయం కలిగే వరకు నిలిచి ఉండాలి.

Verse 75

क्षीणरागमथात्मानं ज्ञात्वा संशुद्धिकिल्विषः आरोप्य पुत्रे शिष्ये वा ह्य् अधिकारन्तु संयमी

తన రాగం క్షీణించిందని, పాపాలు శుద్ధమయ్యాయని తెలుసుకున్న తరువాత, సంయమి అధికారం ను కుమారునికి గాని శిష్యునికి గాని ఆరોપించి అప్పగించాలి.

Verse 76

दग्ध्वा मायामयं पाशं प्रव्रज्य स्वात्मनि स्थितः शरीरपातमाकाङ्क्षन्नासीताव्यक्तलिङ्गवान्

మాయామయ పాశాన్ని దహించి, ప్రవ్రజ్య స్వాత్మనిలో స్థితుడై, శరీరపాతాన్ని ఆకాంక్షిస్తూ, బాహ్య లింగాలు (చిహ్నాలు) ప్రదర్శించకుండా అతడు ఆసీనుడై ఉన్నాడు.