Next Verse

Agni Purana — Agneya-vidya, Shloka 1

Chapter 19 — कश्यपवंशवर्णनम्

Description of Kaśyapa’s Lineage

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम अष्टादशो ऽध्यायः अथोनविंशतितमो ऽध्यायः कश्यपवंशवर्णनम् अग्निर् उवाच कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः

ity ādimāhāpurāṇe āgneye jagatsargavarṇanaṃ nāma aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ athonaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ kaśyapavaṃśavarṇanam agnir uvāca kaśyapasya vede sargamadityādiṣu he mune cākṣuṣe tuṣitā devāste 'dityāṃ kaśyapātpunaḥ

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయ పురాణంలో ‘జగత్సర్గవర్ణనం’ అనే అష్టాదశ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇక ‘కశ్యపవంశవర్ణనం’ అనే ఏకోనవింశతి అధ్యాయం ప్రారంభమగుచున్నది. అగ్ని పలికెను—హే మునీ, కశ్యపుని సృష్టివర్ణనలో, ఆదిత్యాదుల ప్రసంగంలో, చాక్షుష మన్వంతరంలో తుషితులనబడే దేవతలు మళ్లీ అదితి ద్వారా కశ్యపుని నుండి జన్మించారు.

इतिthus; end-quote
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative/terminative particle)
आदि-महा-पुराणेin the Ādi-Mahāpurāṇa
आदि-महा-पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआदि + महा + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कर्मधारय (आदिः महापुराणम्)
आग्नेयेAgneya (pertaining to Agni)
आग्नेये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to ‘पुराणे’)
जगत्-सर्ग-वर्णनम्description of the creation of the world
जगत्-सर्ग-वर्णनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् + सर्ग + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष-प्रायः (जगतः सर्गस्य वर्णनम्)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (designation marker: ‘named/called’)
अष्टादशःeighteenth
अष्टादशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टादश (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अध्यायः इत्यस्य संख्या-विशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अथnow; then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formमङ्गल/अनन्तरार्थक-अव्यय (now/then)
उनविंशतितमःnineteenth
उनविंशतितमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊन + विंशति + तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) ‘अध्यायः’ इत्यस्य विशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कश्यप-वंश-वर्णनम्description of Kaśyapa’s lineage
कश्यप-वंश-वर्णनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकश्यप + वंश + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कश्यपस्य वंशस्य वर्णनम्)
अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
कश्यपस्यof Kaśyapa
कश्यपस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वेदेin the Veda
वेदे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
सर्गम्creation; emanation
सर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अदित्यादिषुamong Aditi and others
अदित्यादिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअदिति + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अदिति), सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’ सहित समूहवाचक (Aditi and others)
हेO
हे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootहे (अव्यय)
Formसम्बोधन-अव्यय (vocative particle)
मुनेsage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
चाक्षुषेin the Cākṣuṣa (period)
चाक्षुषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘मन्वन्तरे’ इत्यर्थे (in the Cākṣuṣa [Manvantara])
तुषिताःthe Tuṣitas (a class of gods)
तुषिताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतुषित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; देवगण-नाम
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
अदित्याम्in Aditi (in her womb)
अदित्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी/द्वितीया-विभक्ति (Loc./Acc.), एकवचन; सन्दर्भे ‘अदित्यां (जठरे/गर्भे)’ इत्यर्थे सप्तमी (locative) अधिक संगच्छते
कश्यपात्from Kaśyapa
कश्यपात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: again)

Lord Agni

Vidya Category: {"primary_vidya":"Cosmology","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Provides textual navigation (chapter colophon) and manvantara genealogy for ritual calendars, puranic study, and lineage-based mythic mapping.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Commentary","entry_title":"Chapter Colophon and Start of Kaśyapa Lineage; Tuṣita Devas in Cākṣuṣa Manvantara","lookup_keywords":["adhyaya colophon","kashyapa vamsha","cakshusha manvantara","tushita devas","aditi"],"quick_summary":"Marks the end of the creation chapter and begins Kaśyapa’s lineage account, stating that the Tuṣita gods were born again from Aditi through Kaśyapa in the Cākṣuṣa Manvantara."}

Concept: Purāṇic itihāsa as structured knowledge: sarga (creation), manvantara (cosmic cycles), and vaṃśa (genealogy) organize understanding of time and beings.

Application: Use manvantara and lineage markers to contextualize vows, festival mythic readings, and systematic study/recitation schedules (pārāyaṇa).

Khanda Section: Cosmogony & Genealogy (Sarga and Vamsha-Varṇana)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A manuscript-like scene: Agni as narrator addressing a sage; a marginal cosmic timeline showing the Cākṣuṣa Manvantara and the rebirth of Tuṣita devas from Aditi and Kaśyapa.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, Agni-deva seated as teacher with flame aura, sage listening with folded hands, side panel showing Aditi and Kaśyapa with Tuṣita devas emerging, decorative manuscript colophon motifs","tanjore_prompt":"Tanjore, Agni enthroned with gold radiance, sage at his feet, inset medallion of Aditi–Kaśyapa and Tuṣitas, gold foil borders resembling chapter-end colophon","mysore_prompt":"Mysore painting, didactic layout: Agni speaking, labeled timeline ribbon for manvantara, small vignettes of Aditi/Kaśyapa and Tuṣitas, clean lines and soft colors","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, courtly teaching scene with Agni as luminous figure, scribe-like border indicating chapter transition, upper register showing Aditi and Kaśyapa with a group of devas, fine architectural framing"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Yaman","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: इति + आदि… → इत्य् (यण्-सन्धि); अष्टादशः + अध्यायः (’dhyāyaḥ with avagraha in edition); अथ + उनविंशतितमः → अथोनविंशतितमः; अग्निः + उवाच → अग्निरुवाच; देवाः + ते → देवास्ते; ते + अदित्याम् → ते ’दित्याम् (avagraha); कश्यपात् + पुनः → कश्यपात्पुनः.

Related Themes: Agni Purana 18 (Jagat-sarga-varnana); Agni Purana 19 (Kaśyapa-vaṃśa-varṇana continuation)

A
Agni
K
Kaśyapa
A
Aditi
T
Tuṣita Devas
C
Cākṣuṣa Manvantara
Ā
Ādityas

FAQs

It imparts Puranic cosmological-chronological knowledge: how specific classes of devas (Tuṣitas) recur across Manvantara cycles and are genealogically traced to Aditi and Kaśyapa.

It shifts from sarga (creation narrative) to structured vamśa (genealogy) and manvantara chronology—cataloguing beings, lineages, and cosmic time-periods as a reference framework used across Purāṇic subjects.

By situating devas and sages within recurring cosmic cycles, it reinforces a dharmic worldview of ordered creation and time—encouraging faith in cosmic law (ṛta/dharma) and the meaningful continuity of sacred history.