Adhyaya 19

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम अष्टादशो ऽध्यायः अथोनविंशतितमो ऽध्यायः कश्यपवंशवर्णनम् अग्निर् उवाच कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయ పురాణంలో ‘జగత్సర్గవర్ణనం’ అనే అష్టాదశ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇక ‘కశ్యపవంశవర్ణనం’ అనే ఏకోనవింశతి అధ్యాయం ప్రారంభమగుచున్నది. అగ్ని పలికెను—హే మునీ, కశ్యపుని సృష్టివర్ణనలో, ఆదిత్యాదుల ప్రసంగంలో, చాక్షుష మన్వంతరంలో తుషితులనబడే దేవతలు మళ్లీ అదితి ద్వారా కశ్యపుని నుండి జన్మించారు.

Verse 2

आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा पूषा विवस्वान् सविता मित्रोथ वरुणो भगः

అక్కడ విష్ణువు మరియు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఉన్నారు; అలాగే త్వష్టా, ధాతా, మరియు ఆర్యమా కూడా. పూషన్, వివస్వాన్, సవితృ, మిత్రుడు, ఇంకా వరుణుడు మరియు భగుడు ఉన్నారు.

Verse 3

अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वतेन्तरे अरिष्टनेमिपत्रीनामपत्यानीह षोडश

వారిలో అంశు కూడా ఉన్నాడు. వైవస్వత మన్వంతరంలో పన్నెండు ఆదిత్యులు ఉన్నారు; ఇక్కడ అరిష్టనేమి భార్యల సంతానం పదహారు అని చెప్పబడింది.

Verse 4

बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः

బహుపుత్రుని నుండి ఒక విద్వాంసుడు జన్మించాడు. అతని నలుగురు కుమారులు ‘విద్యుత్’లు—ప్రత్యంగిరాజులు, శ్రేష్ఠులు, కృశాశ్వ వంశస్థులు, దివ్యాయుధధారులు.

Verse 5

उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात्

సూర్యుడు ఉదయించి అస్తమించునట్లు నియమంగా జరుగునట్లే, యుగయుగాలలో దితి గర్భంలో కశ్యపుని ద్వారా హిరణ్యకశిపు మరియు హిరణ్యాక్షులు జన్మిస్తారు.

Verse 6

सप्तम इति ख ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्मृता इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः

సింహిక అనే కన్య విప్రచిత్తి యొక్క పరిగ్రహం (భార్య) అయింది. ఆమె నుండి రాహు మొదలైనవారు జన్మించారు; వారు సంప్రదాయంగా ‘సైంహికేయులు’—సింహిక సంతతి—అని ప్రసిద్ధులు.

Verse 7

हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः

హిరణ్యకశిపునకు ప్రసిద్ధ పరాక్రమముగల నలుగురు కుమారులు—అనుహ్రాదుడు, హ్రాదుడు, మరియు ప్రహ్రాదుడు; ప్రహ్రాదుడు అత్యంత వైష్ణవ భక్తుడు.

Verse 8

संह्रादश् च चतुर्थोभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर्वास्कल एव च

సంహ్రాదుడు నాలుగవవాడు. హ్రాదుని నుండి హ్రదుడు జన్మించాడు; హ్రదుని కుమారులు భాగ్యవంతుడైన ఆయుష్మాన్, అలాగే శిబి మరియు వాస్కలుడు.

Verse 9

विरोवनस्तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात् बलेः पुत्रशतं त्वासीद्वाणश्रेष्ठं महामुने

విరోవనుడు ప్రహ్లాదుని కుమారుడు; విరోచనుని నుండి బలి జన్మించాడు. ఓ మహామునీ, బలికి వంద మంది కుమారులు ఉండగా, వారిలో బాణుడు శ్రేష్ఠుడు.

Verse 10

पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात्

పూర్వ కల్పంలో బాణుడు ఉమాపతి (శివుడు)ని ప్రసన్నం చేశాడు; అప్పుడు ఈశ్వరుని నుండి ఈ వరం పొందాడు—“నేను మీ పక్కన విహరిస్తాను.”

Verse 11

हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः

హిరణ్యాక్షునకు ఐదు కుమారులు—శంబరుడు, శకుని, ద్విమూర్ధుడు, శంకుడు, మరియు ఆర్యుడు; దనువు కుమారులు మాత్రం వందమంది.

Verse 12

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

స్వర్భానువు కుమార్తె ప్రభా అని చెప్పబడుతుంది; పులోముని కుమార్తె శచీ అని స్మరించబడుతుంది. అలాగే ఉపదానవీ, హయశిరా, శర్మిష్ఠా, వార్షపర్వణీ అనే పేర్లు కూడా ప్రసిద్ధం.

Verse 13

पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः

పులోమా మరియు కాలకా—ఇద్దరూ వైశ్వానరుని కుమార్తెలు—కశ్యపునికి రెండు భార్యలు; వారి కుమారులు కోటిసంఖ్యలో ఉన్నారు.

Verse 14

प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि

ప్రహ్లాద వంశంలో నివాతకవచులు నాలుగు కోట్లు ఉన్నారు. అలాగే తామ్రాకు ఆరు కుమారులు—కాకీ, శ్వేనీ మరియు భాసీ కూడా—ఉన్నారు.

Verse 15

गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन् अरः शकुनिस्त्वतीति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शक्निस्त्वथेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्विमूर्धा शम्बराद्याश् च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गृध्रिका च शुचिग्रीवो इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गृध्रिकाशुचिसुग्रीवो इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा

గృధ్రికా, శుచీ, సుగ్రీవా వీరి నుండి కాకి మొదలైన పక్షులు జన్మించాయి. మరో పాఠంలో ‘అర’ మరియు ‘శకుని’ అని కూడా చెప్పబడింది. తామ్రా నుండి గుర్రాలు, ఒంటెలు; అలాగే అరుణుడు మరియు గరుడుడు జన్మించారు.

Verse 16

विनतायाः सहस्रन्तु सर्पाश् च सुरसाभवाः काद्रवेयाः सहस्रन्तु शेषवासुकितक्षकाः

వినత నుండి వెయ్యి సర్పాలు జన్మించాయి; సురసా నుండి కూడా వెయ్యి. కద్రూ నుండి వెయ్యి సర్పాలు జన్మించాయి—వాటిలో శేషుడు, వాసుకి, తక్షకుడు ఉన్నారు.

Verse 17

दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः

దంష్ట్రధారులు క్రోధవశమున పుడతారు; భూమిజాతులు స్థలచరులు; పక్షులు జలములో పుడతాయి; సురభి నుండి గోవులు, మహిషాలు మొదలైనవి పుడతాయి; ఈరా (క్షీరము) నుండి తృణాదివృక్షాలు పుడతాయి।

Verse 18

स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेरश्वरसोभवन् अरिष्टायान्तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरञ्चरं

స్వాసా నుండి యక్షులు, రాక్షసులు పుట్టారు; ముని యొక్క అశ్వరసా నుండి ఇతర జీవగణములు పుట్టాయి; అరిష్టా నుండి గంధర్వులు పుట్టారు. నిజముగా కశ్యపుని నుండే స్థావరజంగమములన్నీ ఉద్భవించాయి।

Verse 19

एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं

వారి కుమారులు మొదలైన వంశజులు అసంఖ్యాకులు; అయినా దానవులు దేవతల చేత ఓడించబడ్డారు. కుమారులను కోల్పోయిన దితి అప్పుడు కశ్యపుని ప్రసన్నం చేయుటకు యత్నించింది।

Verse 20

पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात् पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह

ఇంద్రుని సంహరించగల కుమారుని కోరుతూ ఆమె కశ్యపుని ద్వారా గర్భం ధరించింది; (ఆయన) పాదప్రక్షాళన వల్ల ఆమె నిద్రించగా, ఇంద్రుడు ఆమె గర్భాన్ని నశింపజేశాడు।

Verse 21

छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन् शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः

కానీ ఇంద్రుడు ఒక చిద్రము (అవకాశము) వెదికి ఆ దేవులను మరుతులుగా చేశాడు—శక్రునికి నలభై తొమ్మిది ప్రకాశవంతమైన సహాయకులు।

Verse 22

एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः

ఇదంతా చేసి హరి బ్రహ్మతో కలిసి రాజు పృథువును అభిషేకించాడు; తరువాత క్రమంగా ఇతరులకు రాజ్యాలను పంచి ఇచ్చాడు, మరియు హరియే అందరికీ అధిపతిగా నిలిచాడు।

Verse 23

द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपान्तु वरुणो नृपः राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः

ద్విజులపై మరియు ఔషధులపై చంద్రుడు అధిపతి; జలాలపై రాజు వరుణుడు. రాజులపై రాజు వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) పాలకుడు; సూర్యులపై విష్ణువే పరమేశ్వరుడు।

Verse 24

वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः

వసువులలో పావకుడు (అగ్ని) రాజు; మరుతులలో వాసవుడు (ఇంద్రుడు) ప్రభువు; ప్రజాపతులలో దక్షుడు; మరియు దానవుల అధిపతి ప్రహ్లాదుడు।

Verse 25

पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः

పితృల రాజు యముడు; భూతాది జీవుల ప్రభువు హరుడు (శివుడు). పర్వతాలలో హిమవంతుడు శ్రేష్ఠుడు; నదులపై సముద్రమే ప్రభువు।

Verse 26

धरण्या इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कश्यपादि परस्परमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः देवैर् दाइत्याः पराजिता इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भूतानाञ्च हर इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ

గంధర్వులలో చిత్రరథుడు శ్రేష్ఠుడు; నాగులలో వాసుకి. సర్పులలో తక్షకుడు రాజు; పక్షులలో గరుడుడు ప్రభువు।

Verse 27

ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषोथ गवामपि मृगणामथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः

గజేంద్రులలో ఐరావతుడు శ్రేష్ఠుడు; గోవులలో వృషభుడు శ్రేష్ఠుడు; వన్యమృగాలలో వ్యాఘ్రుడు శ్రేష్ఠుడు; వృక్షాలలో ప్లక్షము వనస్పతీశ్వరుడని చెప్పబడింది।

Verse 28

उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गोयमीरितः

అశ్వాలలో ఉచ్చైఃశ్రవుడు శ్రేష్ఠుడు; తూర్పు దిశకు పాలకుడు సుధన్వా; దక్షిణ దిశలో శంఖపదుడు; జలాలలో కేతుమాన్ పాలకుడు; మరియు సౌమ్యమని చెప్పబడే ఉత్తర దిశలో హిరణ్యరోమకుడు—ఇట్లు ప్రతిసర్గ వివరణ చెప్పబడింది।