Adhyaya 48: The Kalki Dvādaśī Observance and the Episode of King Viśāla
Kalki-dvādaśī-vrata-vidhiḥ tathā Viśāla-rājopākhyānam
Ritual-Manual with Purāṇic Exemplum (Avatāra-Theology and Royal Ethics)
இந்த அதிகாரத்தில் வராஹ–பிருதிவி உரையாடல் வழியாக, பாத்ரபத சுக்ல த்வாதசியில் விஷ்ணுவின் கல்கி-ரூபத்தை மையமாகக் கொண்ட விரதவிதி கூறப்படுகிறது—அங்கந்யாச முறையில் பெயர் பெயராக ஸ்துதி, பொன் கல்கி விக்ரகத்தை நிறுவுதல், பின்னர் அதை பண்டித பிராமணருக்கு தானமாக அளித்தல். தொடர்ந்து காசியின் அரசன் விசாலன் பற்றிய உபாக்யானம்: அரசை இழந்து பதரிக்கு அருகிலுள்ள கந்தமாதனத்தில் தஞ்சமடைந்து நர–நாராயணரைச் சந்திக்கிறான்; வரமாக பலவகை தக்ஷிணைகளுடன் யாகங்கள் செய்யும் திறனை வேண்டுகிறான். நரன் விஷ்ணுவின் அவதார வரிசையை விளக்கி, வெவ்வேறு வழிபாட்டு வடிவங்கள் ஞானம், வம்சப் பாதுகாப்பு, அபயம், செல்வம், புத்திரலாபம், அழகு, பகைவர் நாசம் போன்ற நோக்கங்களுக்கு உரியவை எனக் கூறுகிறான். இறுதியில் விசாலனின் த்வாதசி விரதம் அரசாட்சியை மீட்டுத் தருவதும், முடிவில் மோக்ஷத்தை அளிப்பதும்; ஒழுங்குமுறைச் சடங்கு சமூக ஒழுங்கும் பூமி நிலைத்தன்மையும் எனப் பொருள்படுகிறது।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 48
Verse 1
दुर्वासा उवाच । तद्वद् भाद्रपदे मासि शुक्लपक्षे तु द्वादशीम् । सङ्कल्प्य विधिना देवं अर्च्छयेत् परमेश्वरम् ॥ ४८.१ ॥
துர்வாசர் கூறினார்—அதேபோல் பாத்ரபத மாதத்தின் சுக்லபட்ச த்வாதசியில் விதிப்படி சங்கல்பம் செய்து பரமேஸ்வரனை வழிபட வேண்டும்.
Verse 2
नमोऽस्तु कल्किने पादौ हृषीकेशाय वै कटिम् । म्लेच्छविध्वंसनायेति जगन्मूर्त्ते तथोदरम् ॥ ४८.२ ॥
கல்கியின் பாதங்களுக்கு நமஸ்காரம்; ஹ்ருஷீகேசனின் இடுப்பிற்கும் நமஸ்காரம்; ‘ம்லேச்சங்களை அழிப்பவன்’ எனக் கூறி, உலகமே உருவான ஜகன்மூர்த்தியின் வயிற்றிற்கும் நமஸ்காரம்।
Verse 3
शितिकण्ठाय कण्ठं तु खड्गपाणेति वै भुजौ । चतुर्भुजायेति हस्तौ विश्वमूर्त्ते तथा शिरः ॥ ४८.३ ॥
கழுத்தை ‘சிதிகண்டன்’ எனவும், புயங்களை ‘கட்கபாணி’ எனவும், கைகளை ‘சதுர்புஜன்’ எனவும், அதுபோலத் தலையை ‘விச்வமூர்த்தி’ எனவும் நியமிக்க வேண்டும்।
Verse 4
एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यसेत् कल्किनं देवं सौवर्णं तत्र कारयेत् ॥ ४८.४ ॥
இவ்வாறு வழிபட்டு, அறிவுடையவன் முன்புபோல் அதன் முன்னே கலசத்தை வைக்க வேண்டும்; அங்கே தேவன் கல்கியை நிறுவி, அங்கே பொன்னாலான திருவுருவைச் செய்யச் செய்ய வேண்டும்।
Verse 5
सितवस्त्रयुगच्छन्नं गन्धपुष्पोपशोभितम् । कृत्वा प्रभाते विप्राय प्रदेयं शास्त्रवित्तमे । एवं कृते भवेद्यस्तु तन्निबोध महामुने ॥ ४८.५ ॥
இரண்டு வெள்ளை ஆடைகளால் மூடி, நறுமணம் மற்றும் மலர்களால் அலங்கரித்து, விடியற்காலையில் சாஸ்திரம் அறிந்த பிராமணருக்கு தானமாக அளிக்க வேண்டும். இவ்வாறு செய்தால் உண்டாகும் பலனை, மகாமுனியே, கேள்।
Verse 6
पूर्वं राजा विशालोऽभूत् काश्यां पुर्यां महाबलः । गोत्रजैर्हृतराज्योऽसौ गन्धमादनमाविशत् ॥ ४८.६ ॥
முன்னொரு காலத்தில் காசி நகரில் ‘விசாலன்’ என்னும் பெருவலிமை கொண்ட அரசன் இருந்தான். தன் குலத்தாரால் அரசுரிமை பறிக்கப்பட்டு, அவன் கந்தமாதனத்திற்கு சென்றான்।
Verse 7
तस्य द्रोण्यां महाराज बदरीं प्राप्य शोभनाम् । हृतराज्यो विशेषेण गतश्रीको नरोत्तमः ॥ ४८.७ ॥
மகாராஜனே, அவன் அந்த பள்ளத்தாக்கில் அழகிய பதரியை அடைந்து, அந்த நரோத்தமன் அரசுரிமை இழந்து, குறிப்பாக முன்னைய செல்வச் சிறப்பையும் இழந்தவனானான்।
Verse 8
कदाचिदागतौ तत्र पुराणावृषिसत्तमौ । नरनारायणौ देवौ सर्वदेवनमस्कृतौ ॥ ४८.८ ॥
ஒரு சமயம் அங்கே பழம்பெரும் சிறந்த முனிவர்கள் நரன்-நாராயணன் எனும் தெய்வस्वரூபர்கள், எல்லாத் தேவராலும் வணங்கப்படுபவர்கள், வந்தடைந்தனர்।
Verse 9
तौ दृष्ट्वा तत्र राजानं पूर्वागतमरिंदमौ । ध्यायन्तं परमं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमं पदम् ॥ ४८.९ ॥
அங்கே முன்பே வந்திருந்த அரசனைப் பார்த்த அந்த இரு பகைஅடக்கிகள், விஷ்ணு எனப்படும் பரமபதமான பரம்பிரம்மத்தை அவர் தியானித்துக் கொண்டிருப்பதை கண்டனர்।
Verse 10
तौ प्रीतावूचतुस् तं तु राजानं क्षीणकल्मषम् । वरं वृणीष्व राजेन्द्र वरदौ स्वस्तवागतौ ॥ ४८.१० ॥
மகிழ்ந்து அந்த இருவர் பாவமலங்கள் நீங்கிய அரசனிடம் கூறினர்—“ஓ ராஜேந்திரா, வரம் வேண்டுக; நாங்கள் வரம் அளிப்போர், நலமுடன் வந்தோம்।”
Verse 11
राजोवाच । भवन्तौ कौ न जानामि कस्य गृह्णाम्यहं वरम् । आराधयामि यत् तस्माद् वरमिच्छामि शोभनम् ॥ ४८.११ ॥
அரசன் கூறினான்—“நீங்கள் இருவரும் யார் என எனக்குத் தெரியாது; நான் யாரிடமிருந்து வரம் பெறுவது? நான் யாரை ஆராதிக்கிறேனோ, அவரிடமிருந்தே நன்மையான வரம் விரும்புகிறேன்।”
Verse 12
एवमुक्तौ तु तौ राज्ञा कामाराधयसे प्रभो । कं वा वरं वृणुष्व त्वं कथयस्व कुतूहलात् ॥ ४८.१२ ॥
அரசன் இவ்வாறு கூறியபோது அவர்கள் இருவரும் சொன்னார்கள்—“ஓ பிரபுவே, உங்கள் விருப்பம்போல் மரியாதை செய்யுங்கள்; உங்களுக்கு விருப்பமான வரத்தைத் தேர்ந்து, ஆர்வத்தால் கூறுங்கள்।”
Verse 13
एवमुक्तस्ततो राजा विष्णुमाराधयाम्यहम् । कथयित्वा स्थितस्तूष्णीं ततस्तावूचतुः पुनः ॥ ४८.१३ ॥
அவ்வாறு கூறப்பட்டபோது அரசன்—“நான் விஷ்ணுவை ஆராதிப்பேன்” என்று சொன்னான். சொல்லிவிட்டு மௌனமாக இருந்தான்; பின்னர் அந்த இருவரும் மீண்டும் பேசினர்.
Verse 14
राजन् तस्यैव देवस्य प्रसादादावयोर् वरः । दातव्यस् ते वरं ब्रूहि कस् ते मनसि वर्तते ॥ ४८.१४ ॥
அரசே, அந்தத் தேவனின் அருளால் நாங்கள் இருவரும் உனக்கு ஒரு வரம் அளிக்க வேண்டும். வரத்தைச் சொல்—உன் மனதில் என்ன உள்ளது?
Verse 15
राजोवाच । यथा यज्ञेश्वरं देवं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः । यष्टुं समर्थता मे स्यात् तथा मे ददतां वरम् ॥ ४८.१५ ॥
அரசன் கூறினான்—“பலவகை தக்ஷிணைகளுடன் கூடிய யாகங்களால் யஜ்ஞேஸ்வரனாகிய தேவனை வழிபட எனக்கு ஆற்றல் உண்டாகுமாறு வரம் அருளுங்கள்.”
Verse 16
नर उवाच । स्वयं नारायणो देवो लोकमार्गप्रदर्शकः । मया सह तपः कुर्याद् बदर्यां लोकभावनः ॥ ४८.१६ ॥
நரன் கூறினான்—“உலகப் பாதையை வெளிப்படுத்தும், உலகங்களைப் பேணும் நாராயணன் தானே பதரியில் என்னுடன் சேர்ந்து தவம் செய்யட்டும்.”
Verse 17
अयं मत्स्योऽभवत् पूर्वं पुनः कूर्मस्वरूपवान् । वराहश्चाभवद् देवो नरसिंहस्ततोऽभवत् ॥ ४८.१७ ॥
இந்தத் தேவன் முன்பு மத்ஸ்யமாக ஆனான்; மீண்டும் கூர்ம ரூபம் கொண்டான். தேவன் வராஹனாகவும் ஆனான்; அதன் பின் நரசிம்மனாக ஆனான்.
Verse 18
वामनस्तु ततो जातो जामदग्न्यो महाबलः । पुनर्दाशरथिर्भूत्वा वासुदेवः पुनर्बभौ ॥ ४८.१८ ॥
அதன்பின் வாமனன் பிறந்தான்; பின்னர் மகாபலன் ஜாமதக்ன்யன் (பரசுராமன்) தோன்றினான். மீண்டும் தாசரதியாகிய ராமனாகி, வாசுதேவன் மறுபடியும் வெளிப்பட்டான்.
Verse 19
बुद्धो भूत्वा जनं ह्येष मोहयामास पार्थिव । सपत्नान् दस्यवो म्लेच्छान् पुनर्हत्वा महीमिमाम् । प्रकृतिस्थां चकारायं स एष भगवान् हरिः ॥ ४८.१९ ॥
அரசே, புத்தராகி இவர் மக்களை மயக்கத்தில் ஆழ்த்தினார். பின்னர் போட்டியாளர்களான கொள்ளையர்கள் மற்றும் ம்லேச்சர்களை மீண்டும் வதைத்து, இந்தப் பூமியை இயல்பான நிலைமையில் உறுதியாக நிறுவினார். இவரே பகவான் ஹரி.
Verse 20
पूज्यते मत्स्यरूपेण सर्वज्ञत्वमभीप्सुभिः । स्ववंशोद्धरणार्थाय कूर्मरूपी तु पूज्यते ॥ ४८.२० ॥
சர்வஞ்ஞத்துவத்தை விரும்புவோர் அவரை மீனுருவில் வழிபடுகின்றனர். தம் வம்சத்தை காக்கவும் உயர்த்தவும் அவரை ஆமைஉருவில் வழிபடுகின்றனர்.
Verse 21
भवोदधिनिमग्नेन वाराहः पूज्यते हरिः । नारसिंहेन रूपेण तद्वत् पापभयाद् नरैः ॥ ४८.२१ ॥
சம்சாரமாகிய கடலில் மூழ்கியவன் ஹரியை வராஹ உருவில் வணங்க வேண்டும். அதுபோல பாவப் பயத்தால் துன்புறும் மனிதர்கள் நரசிம்ஹ உருவில் வணங்க வேண்டும்.
Verse 22
वामनं मोहनाशाय वित्तार्थे जगदग्निजम् । क्रूरशत्रुविनाशाय यजेद् दाशरथिं बुधः ॥ ४८.२२ ॥
மயக்கத்தை நீக்க வாமனனை வழிபட வேண்டும்; செல்வம் பெற ஜகதக்னிஜன் (ஜாமதக்ன்யன்) வழிபட வேண்டும். கொடிய பகைவரை அழிக்க அறிவுடையவன் தாசரதி ராமனை வழிபட வேண்டும்.
Verse 23
बालकृष्णौ यजेद् धीमान् पुत्रकामो न संशयः । रूपकामो यजेद् बुद्धं कल्किनं शत्रुघातने ॥ ४८.२३ ॥
மகன் வேண்டுமென விரும்பும் விவேகி நிச்சயமாக பாலகிருஷ்ணனை வழிபட வேண்டும். அழகு வேண்டுமென விரும்புவோர் புத்தரை, பகைவரை அழிக்க கல்கியை ஆராதிக்க வேண்டும்.
Verse 24
एवमुक्त्वा नरस्तस्य इमामेवाब्रवीन् मुनिः । द्वादशीं कृतवान् सोऽपि चक्रवर्ती बभूव ह । तस्यैव नाम्ना बदरी विशालाख्या अभवन् मुने ॥ ४८.२४ ॥
இவ்வாறு கூறி முனிவர் அவனிடம் இதே உரையைச் சொன்னார். அவனும் த்வாதசி விரதத்தை நிறுவி சக்கரவர்த்தியாக ஆனான். முனிவரே, அவன் பெயராலேயே பதரி ‘விசாலா’ என்று புகழ்பெற்றது.
Verse 25
इह जन्मनि राजा असौ राज्यं कृत्वा इयाद् वनम् । यज्ञैश्च विविधैरिष्ट्वा परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ४८.२५ ॥
இவ்வாழ்விலேயே அந்த அரசன் அரசாட்சியை நடத்தி வனத்திற்குச் சென்றான். பலவகை யாகங்களைச் செய்து பரம நிர்வாணத்தை அடைந்தான்.
Frequently Asked Questions
The text frames disciplined ritual action (vrata, arcana, dāna, and yajña) as a mechanism for restoring social and political order while aligning human aims with a broader cosmic/terrestrial balance; the avatāra taxonomy is used to map specific intentions (knowledge, protection, prosperity, lineage, conflict resolution) to regulated forms of worship rather than impulsive action.
The observance is specified for Bhādrapada māsa during the śukla pakṣa on Dvādaśī tithi, with worship performed by rule (vidhinā) and the dāna (gift of the prepared item/image) given in the morning (prabhāte).
Although not a direct ecological manual, the chapter links dharma-centered rites and the avatāra principle to the re-establishment of the world in a stable condition (prakṛti-sthāpanā), implying that orderly governance, redistribution through dakṣiṇā/dāna, and restrained conduct contribute to Pṛthivī’s sustaining equilibrium—an Earth-centered ethic consistent with the Varāha–Pṛthivī framework.
The narrative references King Viśāla of Kāśī and the ascetic divine pair Nara and Nārāyaṇa at Badarī; it also enumerates culturally central avatāra figures of Viṣṇu (Matsya, Kūrma, Varāha, Narasiṃha, Vāmana, Jāmadagnya/Paraśurāma, Dāśarathi/Rāma, Vāsudeva/Kṛṣṇa, Buddha, and Kalki) as a doctrinal lineage of world-order interventions.