Adhyaya 47: Vishnu Enters the Deva–Asura War and Slays Kalanemi

Verse 1

इति श्रीवामुपुराणे षट्चत्विरिंशो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच एतदर्थं बलिर्दैत्यः कृतो राजा कलिप्रिय मन्त्रप्रदाता प्रह्लादः शुक्रश्चासीत् पुरोहितः

ஸ்ரீவாமனபுராணத்தின் நாற்பத்தாறாம் அதிகாரத்தில் புலஸ்தியர் கூறினார்—இந்த நோக்கத்திற்காக, கலிக்குப் பிரியமான விரோசனன் புதல்வன் தைத்யன் பலி அரசனாக்கப்பட்டான். பிரஹ்லாதன் மந்திர ஆலோசனையளிப்பவன்; சுக்ரன் புரோகிதனாக இருந்தான்.

Verse 2

ज्ञात्वाभिषिक्तं दैतेयं विरोचनसुतं बलिम् दिदृक्षवः समायाताः समयाः सर्व एव हि

விரோசனன் புதல்வன் தைத்யன் பலி அபிஷேகம் பெற்றான் என்பதை அறிந்து, அவனைப் பார்க்க விரும்பிய அனைவரும் குறித்த நேரத்தில் ஒன்றுகூடினர்.

Verse 3

तानागतान्निरीक्ष्यैव पूजयित्वा यताक्रमम पप्रच्छ कुलजान् सर्वान् किंनु श्रेयस्करं मम

அவர்கள் வந்ததைப் பார்த்தவுடன் அவன் முறையாக அவர்களைப் பூஜித்து, பின்னர் தன் குலத்தாரையெல்லாம் கேட்டான்—“எனக்கு உண்மையில் எது ஶ்ரேயஸ்கரம்?”

Verse 4

तमुचुः सर्व एवैनं शृणुष्व सुरमर्दन यत् ते श्रेयस्करं कर्म यदस्माकं हितं तथा

அவர்கள் அனைவரும் அவனை நோக்கி—“ஹே சுரமர்தன, கேள். உனக்கு ஶ்ரேயஸ்கரமானதும், எங்களுடைய நலனுக்கும் உகந்ததுமான செயலை நாம் கூறுவோம்” என்றனர்.

Verse 5

पितामहस्तव 7ली आसीद् दानवपालकः हिरण्यकशिपुर्वीरः स शक्रो ऽभूज्जगत्त्रये

“உன் பிதாமகன் முன்பு தானவர்களின் பாதுகாவலனும் ஆளுநனுமாக இருந்தான்—வீரன் ஹிரண்யகசிபு. அவன் மூவுலகிலும் ஶக்ரன் (இந்திரன்) போல் ஆனான்.”

Verse 6

तमागम्य सुरश्रेष्ठो विष्णुः सिंहवपुर्धरः प्रत्यक्षं दानवेन्द्राणां नखैस्तं हि व्यदारयत्

அப்போது தேவர்களில் முதன்மையான விஷ்ணு சிங்கவடிவம் ஏற்று வந்து, தானவத் தலைவர்களின் கண்முன்னே தன் நகங்களால் அவனைப் பிளந்தான்.

Verse 7

अपकृष्टं तथा राज्यमान्धकस्य महात्मनः तेषामर्थे महाबाहो शङ्करेम त्रिशूलिना

இவ்வாறு மகாத்மா அந்தகனின் அரசாட்சி குறைந்தது; அவர்களுக்காகவே, ஹே மகாபாஹோ, திரிசூலதாரி சங்கரனுடன் நாங்கள் (அச்செயலைச் செய்தோம்).

Verse 8

तथा तव पितृव्यो ऽपि जम्भः शक्रेण घातितः कुजम्भो विष्णुना चापि प्रत्यक्षं पशुवत् तव

அதேபோல் உன் தந்தையின் சகோதரன் ஜம்பனும் சக்ரனால் கொல்லப்பட்டான்; குஜம்பனும் விஷ்ணுவால் உன் முன்னிலையில் வெளிப்படையாக, மிருகம்போல், வதைக்கப்பட்டான்.

Verse 9

शम्भुः पाको महेन्द्रेण भ्राता तव सुदर्शनः विरोचनस्तव पिता निहतः कथयामि ते

சம்புவும் பாகனும் மகேந்திரன் (இந்திரன்) மூலம் கொல்லப்பட்டனர்; உன் சகோதரன் சுதர்சனன். உன் தந்தை விரோசனனும் கொல்லப்பட்டான்—இதை உனக்குச் சொல்கிறேன்.

Verse 10

श्रुत्वा गो6क्षयं ब्रह्मन् कृत शक्रेण दानवः उद्योगं कारयामास सह सर्वैर्महासुरैः

ஓ பிராமணரே! சக்ரன் (இந்திரன்) செய்த கோவதைச் செய்தியை கேட்டதும், அந்த தானவன் எல்லா மகா அசுரர்களுடனும் சேர்ந்து ஏற்பாடுகளைத் தொடங்கினான்.

Verse 11

रथैरन्ये गजैरन्ये वाजिभिश्चापरे ऽसुराः पदातयस्तथैवान्ये जग्मुर्युद्धाय दैवतैः

சில அசுரர்கள் தேர்களுடன், சிலர் யானைகளுடன், சிலர் குதிரைகளுடன் சென்றனர்; மற்றவர்கள் காலாட்படையாகத் தேவர்களுடன் போரிடச் சென்றனர்.

Verse 12

मयो ऽग्रे याति बलवान् सेनानाथो भयङ्करः सैन्यस्य मध्ये च बलिः कालनेमिश्च षृष्ठतः

படையின் முன்னணியில் வலிமைமிக்க மயன், அச்சமூட்டும் சேனாதிபதி, முன்னே சென்றான்; படையின் நடுவில் பலி இருந்தான், பின்னால் காலநேமி தத்தம் இடங்களில் நிலை கொண்டனர்.

Verse 13

वामपार्श्वमवष्टभ्य शालवः प्रथितविक्रमः प्रयाति दक्षिणं घोरं तारकाख्यो भयङ्करः

இடப்புறத்தைத் தாங்கி வீரப்புகழ் பெற்ற சாலவன் நின்றான்; வலப்புறம் அச்சமூட்டும் தாரகன் எனப்படும் கொடியவன் முன்னே சென்றான்।

Verse 14

दानवानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च/ संप्रयातानि युद्धाय देवैः सह कलिप्रिय

போரில் இன்பம் கொள்ளும் ஒருவனே! தானவர்களின் ஆயிரங்கள், பத்தாயிரங்கள், கோடிகள் எனப் பெருந்திரள் தேவர்களுடன் சேர்ந்து யுத்தத்திற்குப் புறப்பட்டனர்।

Verse 15

श्रुत्वासुराणामुद्योगं शक्रः सुरपतिः सुरान् उवाच याम दैत्यांस्तान् योद्धुं सबलसंयुतान्

அசுரர்களின் ஆயத்தத்தைச் செவியுற்ற தேவர்களின் தலைவன் சக்ரன் (இந்திரன்) தேவர்களிடம் கூறினான்—“படையுடன் கூடிய அந்த தைத்தியர்களை எதிர்த்து யுத்தம் செய்யச் செல்வோம்।”

Verse 16

इत्येवमुक्त्वा वचनं सुरराट् स्यन्दनं बली समारुरोह भगवान् यतमातलिवाजिनम्

இவ்வாறு சொல்லி தேவர்களின் அரசன், வலிமைமிக்க பகவான், மாதலி செலுத்தும் குதிரைகள் இணைந்த தன் தெய்வீகத் தேரில் ஏறினான்।

Verse 17

समारूढे सहस्राक्षे स्यन्दनं देवतागणः स्वं स्वं वाहनमारुह्य निश्चेरुर्युद्धकाङ्क्षिमः

சஹஸ்ராக்ஷன் (இந்திரன்) தேரில் ஏறியதும், தேவர்களின் கூட்டம் தத்தம் வாகனங்களில் ஏறி, போர்க்காமத்துடன் புறப்பட்டனர்।

Verse 18

आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे ऽश्विनौ तथा विद्याधरा गुह्यकाश्च यक्षराक्षसपन्नगाः

ஆதித்யர்கள், வசுக்கள், ருத்ரர்கள், சாத்யர்கள், விஶ்வேதேவர்கள் மற்றும் இரு அஷ்வின்கள்; மேலும் வித்யாதரர்கள், குஹ்யகர்கள், யக்ஷர்கள், ராக்ஷஸர்கள், பன்னகர்கள் (நாகவம்சத்தோர்) அனைவரும் கூடினர்.

Verse 19

राजर्षयस्तथा सिद्धा नानाभूताश् च संहताः गजानन्ये रथानन्ये हयानन्ये समारुहन्

ராஜரிஷிகளும் சித்தர்களும், பலவகை பிற உயிர்களும் ஒன்றுகூடினர்; சிலர் யானைகளில், சிலர் ரதங்களில், மற்றவர்கள் குதிரைகளில் ஏறினர்.

Verse 20

विमानानि च सुभ्राणि पक्षिवाह्यानि नारद समारुह्याद्रवन् सर्वे यतो दैत्यबलं स्थितम्

நாரதா! பறவைகள் ஏந்திச் செல்லும் ஒளிமிகு விமானங்களில் ஏறி, தைத்யர்களின் படை நிலைத்திருந்த இடத்திற்குத் துரிதமாக அனைவரும் புறப்பட்டனர்.

Verse 21

एतस्मिन् विष्णुः सुरश्रेष्ठ अधिरुह्य समभ्यगात्

அப்போது தேவர்களில் சிறந்த விஷ்ணு அதில் ஏறி முன்னே வந்தார்.

Verse 22

तमागतं सहस्राक्षस्त्रैलोक्यपतिमव्ययम् ववन्द मूर्ध्नावनतः सह सर्वैः सुरोत्तमैः

அவர் வந்தடைந்தபோது, சஹஸ்ராக்ஷன் (இந்திரன்) தலை வணங்கி, எல்லா உயர்ந்த தேவர்களுடனும் சேர்ந்து, மூவுலகங்களின் அழிவிலா ஆண்டவரை வணங்கினான்.

Verse 23

ततो ऽग्रे देवसैन्यस्य कार्तिकेयो गदाधरः पालयञ्जघनं विष्णुर्याति मध्ये सहस्रदृक्

அப்போது தேவர்களின் படையின் முன்னணியில் கதையுதைய கார்த்திகேயன் இருந்தான். விஷ்ணு பின்புறத்தைப் பாதுகாத்தபடி நடுவாகச் சென்றான்; சகஸ்ரத்ருக் (இந்திரன்)வும் நடுவில் நிலைத்திருந்தான்.

Verse 24

वामं पार्श्वंमवष्भ्य जन्तो व्रजते मुने दक्षिणं वरुणः पार्श्वमवष्टभ्याव्रजद् बली

முனிவரே, உயிர்களின் தலைவன் இடப்புறத்தை உறுதியாகத் தாங்கி முன்னே சென்றான்; வருணனின் வலப்புறத்தை உறுதியாகத் தாங்கி பலியும் முன்னே சென்றான்.

Verse 25

ततो ऽमराणां पृतना यशस्विनी स्कन्देन्द्रविष्णुवम्बुपसूर्यपालिता नानास्त्रशस्त्रोद्यतदोःसमूहा समाससादारिबलं महीध्रे

அப்போது அமரர்களின் புகழ்மிக்க படை—ஸ்கந்தன், இந்திரன், விஷ்ணு, வருணன், சூரியன் ஆகியோரால் காக்கப்பட்டு—பலவகை ஆயுதங்களை உயர்த்திய கரங்களின் கூட்டத்துடன் மலையில் இருந்த பகைவர்படையை அணுகி மோதியது.

Verse 26

उदयाद्रितटे रम्ये शुभे समशिलातले निर्वृक्षे पक्षिरहिते जातो देवासुरो रणः

உதய மலைச்சரிவின் அழகிய, மங்களமான பகுதியில், சமமான பாறைத் தரையில்—மரங்களும் பறவைகளும் இல்லாத இடத்தில்—தேவர்கள் மற்றும் அசுரர்கள் இடையே போர் எழுந்தது.

Verse 27

संनिपातस्तयो रौद्रः सैन्ययोरभवन्मुने महीधरोत्तमे पूर्वं यथा वानरहस्तिनोः

முனிவரே, அந்த இரு படைகளின் மோதல் மிகக் கொடுமையானதாக ஆனது—முன்னொரு காலத்தில் சிறந்த மலையில் குரங்கும் யானையும் மோதிய கடும் போர்போல்.

Verse 28

रणरेणु रथोद्धूतः पिङ्गलो रणमूर्धनि संद्यानुरक्तः सदृशो मेघः खे सुरतापस

ரதங்களால் எழுந்த போர்த் தூசி, போரின் உச்சியில் மஞ்சள்-செம்மையாக மாறியது—வானில் மாலைச் செம்மை படிந்த மேகம் போல, ஓ தேவர்தபஸ்வி।

Verse 29

तदासीत् तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन श्रूयते त्वनिशं शब्दः छिन्धि भिन्धीति सर्वतः

அப்போது போர் பேர்க் கலகலப்பாகியது; எதுவும் தெளிவாக அறிய முடியவில்லை. எங்கும் இடையறாது—“வெட்டு! குத்து!” என்ற முழக்கமே கேட்டது.

Verse 30

ततो विशसनो रौद्रो दैत्यानां दैवतैः सह जातो रुधिरनिष्यन्दो रजःसयमनात्मकः

பின்னர் தைத்யர்களும் தேவர்களும் இடையில் கொடிய, ரௌத்ரமான படுகொலை எழுந்தது—இரத்த ஓடைகள் பெருகின; அது போர்த் தூசியும் இருளும் போன்ற இயல்புடையதாக இருந்தது.

Verse 31

शान्ते रजसि देवाद्यास्तद् दानवबलं महत् अभिद्रवन्ति सहिताः समं स्कन्देन धीमता

தூசி அடங்கியபின், தேவர்கள் முதலிய தெய்வீகர்கள் அனைவரும், ஞானமிக்க ஸ்கந்தனுடன் சேர்ந்து, அந்தப் பெரும் தானவப் படையின்மேல் ஒருசேர பாய்ந்தனர்.

Verse 32

निजघ्नुर्दानवान् देवाः कुमारभुजपालिताः देवान् निजघ्नुर्दैत्याश्च मयगुप्ताः प्रहारिणः

குமாரனின் கரங்களால் காக்கப்பட்ட தேவர்கள் தானவர்களை வீழ்த்தினர்; மேலும் மாயையால் மறைந்த தாக்குதலாளிகளான தைத்யர்களும் தேவர்களை வீழ்த்தினர்.

Verse 33

ततो ऽमृतरसास्वादाद् विना भूताः सुरत्तमाः निर्जिताः समरे दैत्यैः समं स्कन्देन नारद

அப்போது அமுதரசத்தின் சுவை அனுபவத்திலிருந்து வஞ்சிக்கப்பட்டு, நாரதா, ஸ்கந்தனுடன் கூடிய தலைசிறந்த தேவர்கள் போரில் தைத்யர்களால் தோற்கடிக்கப்பட்டனர்।

Verse 34

विनिर्जितान् सुरान् दृष्ट्वा वैनतेयध्वजो ऽरिहा शार्ङ्गमानम्य बाणैघैर्निजघान ततस्ततः

தோற்கடிக்கப்பட்ட தேவர்களைப் பார்த்து, வைநதேயக் கொடியுடைய பகைஅழிப்பவன் சார்ங்க வில்லை வளைத்து, அம்புகளின் பெருக்கால் அவர்களை இங்கும் அங்கும் வீழ்த்தினான்।

Verse 35

ते विष्णुना हन्यमानाः पतत्त्रिभिरयोमुखैः दैतेयाः शरणं जग्मुः कालनेमिं महासुराम्

விஷ்ணுவின் இறகுடைய இரும்பு முனைய அம்புகளால் தாக்கப்பட்ட தைதேயர்கள், மகா அசுரன் காலநேமியைச் சரணடைந்தனர்।

Verse 36

तेभ्यः स चाभयं दत्त्वा ज्ञात्वाजेयं च माधवम् विवृद्धिमगमद् ब्रह्मन् यथा व्याधिरुपेक्षितः

அவர்களுக்கு அபயம் அளித்து, மாதவனை வெல்ல இயலாதவன் என அறிந்தும், பிராமணரே, அவன் அலட்சியப்படுத்தப்பட்ட நோய்போல் மேலும் மேலும் வளர்ந்தான்।

Verse 37

यं यं करेण स्पृशति देवं यक्षं सकिन्नरम् तं तमादाय चिक्षेप विस्तृते वदने बली

அவன் கையால் யாரைத் தொட்டாலும்—தேவனாக இருந்தாலும், யக்ஷனாக இருந்தாலும், கின்னரனாக இருந்தாலும்—பலியவன் அவரை பிடித்து, அகன்ற திறந்த வாயில் எறிந்தான்।

Verse 38

संरम्भाद् दानवेन्द्रो विमृदति दितिजैः संयुतो देवसैन्यं सेन्द्रं सार्क सचन्द्रं करचरणनखैरस्क्षत्रहीनो ऽपि वेगात् चक्रैर्वैश्वानराभैस्त्ववनिगगनयोस्तिर्यगूर्ध्वं समन्तात् प्राप्ते ऽन्ते कालवह्नेर्जगदखिलमिदं रूपमासीद् दिधक्षोः

சினவெறியால் தானவர்களின் தலைவன், திதியின் புதல்வர்களுடன் சேர்ந்து, இந்திரன், சூரியன், சந்திரன் உடனான தேவர்சேனையை நசுக்கினான். அரசாட்சியை இழந்திருந்தாலும், கை, கால், நகங்களால் வேகமாகத் தாக்கினான்; வைஶ்வானர அக்கினிபோல் எரியும் சக்கர ஆயுதங்களால் பூமி-வானில் குறுக்காகவும் மேலாகவும் எல்லாத் திசைகளிலும் சீறிப் பாய்ந்தான். காலாக்னியின் முடிவுநேரம் அணுகியபோது, இந்த முழு உலகமும் அனைத்தையும் எரிக்கத் துணிந்தவனின் உருவம்போல் தோன்றியது.

Verse 39

तं दृष्ट्वा वर्द्धमानं रिपमतिबलिनं देवगन्धर्वमुख्याः सिद्धाःसाध्याश्विमुख्या भयतरलदृशः प्राद्रवन् दिक्षु सर्वे पोप्लूयन्तश्च दैत्या हरिममरगणैरर्चितं चारुमौलिं नानाशस्त्रास्त्रपातैर्विगलितयशसंचक्रुरुत्सिक्तदर्पाः

அந்த பகைவன் மேலும் மேலும் வலிமை பெறுவதைப் பார்த்து, தேவர்கள்-கந்தர்வர்களின் முதன்மையோர், சித்தர்கள், சாத்யர்கள், அஸ்வினிகள்—பயத்தால் நடுங்கும் கண்களுடன்—எல்லாத் திசைகளிலும் ஓடினர். இதற்கிடையில் தைத்யர்கள் அலைபோல் முன்னே பாய்ந்து, அகந்தையால் மயங்கி, அமரகணங்கள் வணங்கும் அழகிய கிரீடம் உடைய ஹரியின் மீது பலவகை ஆயுதங்களையும் அஸ்திரங்களையும் மழைபோல் பொழிந்து, அவரது புகழைத் தளரச் செய்ய முயன்றனர்.

Verse 41

तैर्वाणैश्छाद्यमाना हरिकरनुदितैः कालदण्डप्रकाशैर्नाराचैरर्धचन्द्रैर्बालिमयपुरागा भीतभीतास्त्वारन्तः प्रारम्बे दानवेन्द्रं शतवदनमथो प्रेषयन् कालनेमिं स प्रायाद् देवसैन्यप्रभुममितबलं केशवं लोकनाथम्

ஹரியின் கையால் செலுத்தப்பட்ட, யமதண்டம்போல் ஒளிரும் அந்த அம்புகள்—நாராசங்களும் அரைச்சந்திர வடிவ அம்புகளும்—மூடியதால், பலி மற்றும் மய நகரங்களிலிருந்து வந்த தைத்யர்கள் மீண்டும் மீண்டும் அஞ்சி, போரின் தொடக்கத்திலேயே குழம்பினர். அப்போது தானவர்களின் அரசன், நூறு முகங்களையுடையவன், காலநேமியை அனுப்பினான்; அவன் தேவர்சேனையின் தலைவன், உலகநாதன், அளவற்ற வலிமை கொண்ட கேசவனை எதிர்த்து முன்னேறினான்.

Verse 42

तं दृष्ट्वा शतशीर्षमुद्यतगदं शैलेन्द्रशृङ्गाकृतिं विष्णुः शार्ङ्गमपास्य सत्वरमथो जग्राह चक्रं करे सो ऽप्येनं प्रसमीक्ष्य दैत्यविटपप्रच्छेदनं मानिनं प्रोवाचाथ विहस्य तं च सुचिरं मेघस्वनो दानवः

அவனை—நூறு தலைகளுடன், உயர்த்திய கதையுடன், மலைராஜாவின் சிகரம்போன்ற உருவத்துடன்—கண்ட விஷ்ணு, சார்ங்க வில்லை விட்டு, விரைவாக கையில் சக்கரத்தை எடுத்தார். அந்த அகந்தை கொண்ட தானவனும், தைத்ய-காட்டை வெட்டித் தள்ளுபவனான விஷ்ணுவை நோக்கி, மேகமுழக்கம்போன்ற குரலுடன் நீண்ட நேரம் சிரித்து, பின்னர் பேசினான்.

Verse 45

अयं स दनुपुत्रसैन्यवित्रासकृद्रिषुः परमकोपितः स मधोर्विघातकृत् हिरण्यनयनान्तकः कुसुमपूजारतिः क्व याति मम दृष्टिगोचरे निपतितः खलः वम्प्_47.43 यद्येष संप्रति ममाहवमभ्युषैति नृनं न याति निलयं निजमम्बुजाक्षः मन्मुष्टिपिष्टशिथिलाङ्गमुपात्तभस्म संद्रक्ष्यते सुरजनो भयकातराक्षः // वम्प्_47.44 इत्येवमुक्त्वा मधुसूदनं वै स कालनेमिः स्फुरिताधरोष्ठः गदां खगेन्द्रोपरि जातकोपो मुमोच शैले कुलिशं यथेन्द्रः

இவனே அந்தப் பகைவன்—தனுவின் புதல்வர்களின் படைகளை அச்சுறுத்துபவன்; பேர்கோபம் கொண்டவன்; மதுவை அழித்தவன்; ஹிரண்யநயனனை நாசம் செய்தவன்; மலர்பூஜையில் மகிழ்பவன். என் பார்வை எல்லைக்குள் வீழ்ந்த இந்தத் துரோகி இனி எங்கே போக முடியும்? (வம்ப் 47.43) இப்பொழுது இந்தத் தாமரை-கண் உடையவன் என் போருக்கு அணுகத் துணிந்தால், நிச்சயமாகத் தன் தாமத்திற்குத் திரும்பமாட்டான். என் குத்துகளால் நொறுங்கி அங்கங்கள் தளர்ந்து, சாம்பல் பூசப்பட்ட அவனைத் தேவர்கள் அச்சத்தால் நடுங்கும் கண்களுடன் காண்பர். (வம்ப் 47.44) இவ்வாறு மதுசூதனனிடம் கூறி, கீழ்த் துடிப்பு நடுங்கக் காலநேமி கோபமுற்று, கருடனின் மேல் இருந்து தன் கதையை எறிந்தான்—இந்திரன் மலையில் வஜ்ரத்தை எறிவதுபோல்।

Verse 48

गदां छित्त्वा दानवाभ्याशमेत्य भुजौ पीनौ संप्रचिच्छेद वेगात् भुजाभ्यां कृत्ताभ्यां दग्धशैलप्रकाशः संदृश्येताप्यपरः कालनेमि // वम्प्_47.47 ततो ऽस्य माधवः कोपात् शिरश्चक्रेण भूतले छित्त्वा निपातयामास पक्वं तालफलं यथा

கதையைத் துண்டித்த பின், ஆண்டவன் தானவனிடம் அணுகி வேகமாக அவன் தடித்த இரு கரங்களையும் வெட்டினார். இரு கரங்களும் துண்டிக்கப்பட்டதால், அவன் தீயால் கருகிய மலைபோல், இன்னொரு காலநேமி போலத் தோன்றினான். பின்னர் மாதவன் கோபத்தில் சக்கரத்தால் அவன் தலையை வெட்டி, பூமியில் வீழ்த்தினார்—பழுத்த தாளை மரத்தின் கனிபோல்।

Verse 49

तथा विबाहुर्विशिरा मुण्डतालो यथा वने तस्थौ मेरुरिवाकम्प्यः कबन्धः क्ष्माधरेश्वरः

[{"question": "Why does the Purāṇa praise Bali—an Asura king—with such orthodox virtues?", "answer": "The Vāmana-Bali narrative often frames Bali as dhārmic in personal conduct (truth, charity, protection of subjects). This heightens the moral tension of the episode: Viṣṇu’s intervention is not against ‘virtue’ itself but against cosmic imbalance and the overreach of Daitya sovereignty."}, {"question": "What is the significance of calling Bali ‘yajvā’ and ‘tapasvī’ together?", "answer": "It presents a complete royal-religious profile: yajña indicates public, Vedic-facing kingship and patronage; tapas indicates inner discipline and ascetic power. The pairing signals that Bali’s authority is supported by both ritual merit and austerity."}, {"question": "Does ‘svajanābhigoptā’ imply a political ideal?", "answer": "Yes. It encodes the rājadharma expectation that a ruler is a guardian of his people (subjects, kin, dependents). In Purāṇic ethics, protection (goptṛtva) is as central as conquest."}]