HomeUpanishadsYogatattvaVerse 57
Previous Verse
Next Verse

Verse 57

Yogatattva

अल्पमूत्रपुरीषश्च स्वल्पनिद्रश्च जायते । कीलवो दृषिका लाला स्वेददुर्गन्धतानने ॥

एतानि सर्वथा तस्य न जायन्ते ततः परम् । ततोऽधिकतराभ्यासाद्बलमुत्पद्यते बहु ॥

येन भूचर सिद्धिः स्याद्भूचराणां जये क्षमः । व्याघ्रो वा शरभो व्यापि गजो गवय एव वा ॥

सिंहो वा योगिना तेन म्रियन्ते हस्तताडिताः । कन्दर्पस्य यथा रूपं तथा स्यादपि योगिनः ॥५७–६०॥

अल्प-मूत्र-पुरीषः । च । स्वल्प-निद्रः । च । जायते । कीलवः । दृषिका । लाला । स्वेद-दुर्गन्धता । आनने ॥

एतानि । सर्वथा । तस्य । न । जायन्ते । ततः । परम् । ततः । अधिकतर-अभ्यासात् । बलम् । उत्पद्यते । बहु ॥

येन । भूचर-सिद्धिः । स्यात् । भूचराणाम् । जये । क्षमः । व्याघ्रः । वा । शरभः । व्यापि । गजः । गवयः । एव । वा ॥

सिंहः । वा । योगिना । तेन । म्रियन्ते । हस्त-ताडिताः । कन्दर्पस्य । यथा । रूपम् । तथा । स्यात् । अपि । योगिनः ॥५७–६०॥

alpamūtrapurīṣaś ca svalpanidraś ca jāyate | kīlavo dṛśikā lālā svedadurgandhatānane ||

etāni sarvathā tasya na jāyante tataḥ param | tato'dhikatarābhyāsād balam utpadyate bahu ||

yena bhūcara-siddhiḥ syād bhūcarāṇāṃ jaye kṣamaḥ | vyāghro vā śarabho vyāpi gajo gavaya eva vā ||

siṃho vā yoginā tena mriyante hasta-tāḍitāḥ | kandarpasya yathā rūpaṃ tathā syād api yoginaḥ ||57–60||

ஆரம்பத்தில் சிறுநீர், மலம் குறைவாகி, நித்திரையும் குறையும்; புண்கள், கண்நோய், அதிக உமிழ்நீர், வியர்வை, வாயில் துர்நாற்றம் ஆகியனவும் தோன்றலாம். பின்னர் இவை அவனுக்கு எவ்விதத்திலும் தோன்றாது. மேலும் அதிகப் பயிற்சியால் பெரும் வலிமை உண்டாகி, அதனால் ‘பூசர’ சித்தி கிடைத்து, பூமியில் வாழ்வோரைக் களத்தில் வெல்ல வல்லவனாகிறான். புலி, சரபம், ஓநாய், யானை, கவய (காட்டெருது), சிங்கம்—இவை அந்த யோகியின் கைஅடி ஒன்றினாலே இறக்கின்றன. யோகியின் உருவமும் கந்தர்ப்பனைப் போல மனோகரமாகிறது।

There arise scant urination and excretion, and little sleep; (there may be) boils, eye-disease, saliva, sweating, and foul odor in the mouth. After that, these do not arise for him at all. Then, by still greater practice, much strength is produced—by which the ‘earth-walking’ siddhi occurs, (and) he becomes capable of conquering earth-dwellers. A tiger, or a śarabha, or a wolf, an elephant, or a gavaya (wild ox), or a lion—these are slain by that yogin with a blow of the hand. Like Kāma (Kandarpa) in form, so too the yogin becomes.

Śarīra-śuddhi and siddhi as ancillary to liberation; transformation of the subtle-body (sūkṣma-śarīra) through yogaMahavakya: Indirect: these are described as phenomena within prakṛti/body-mind; mahāvākya realization points beyond them to the identity of ātman and brahman, so the passage functions as a cautionary/ancillary yogic map rather than the final teaching.Krishna YajurvedaChandas: Anuṣṭubh (śloka-style)