Verse 45
Yogatattva
जायन्ते योगिनो देहे तानि वक्ष्याम्यशेषतः ।
शरीरलघुता दीप्तिर्जाठराग्निविवर्धनम् ॥
कृशत्वं च शरीरस्य तदा जायेत निश्चितम् ।
योगाविघ्नकराहारं वर्जयेद्योगवित्तमः ॥
लवणं सर्षपं चाम्लमुष्णं रूक्षं च तीक्ष्णकम् ।
शाकजातं रामठादि वह्निस्त्रीपथसेवनम् ॥
प्रातःस्नानोपवासादिकायक्लेशांश्च वर्जयेत् ।
अभ्यासकाले प्रथमं शस्तं क्षीराज्यभोजनम् ॥
गोधूममुद्गशाल्यन्नं योगवृद्धिकरं विदुः ।
ततः परं यथेष्टं तु शक्तः स्याद्वायुधारणे ॥
जायन्ते । योगिनः । देहे । तानि । वक्ष्यामि । अशेषतः ।
शरीर-लघुता । दीप्तिः । जाठर-अग्नि-विवर्धनम् ।
कृशत्वम् । च । शरीरस्य । तदा । जायेत । निश्चितम् ।
योग-अविघ्न-कर-आहारम् । वर्जयेत् । योग-वित्तमः ।
लवणम् । सर्षपम् । च । आम्लम् । उष्णम् । रूक्षम् । च । तीक्ष्णकम् ।
शाक-जातम् । रामठ-आदि । वह्नि । स्त्री-पथ-सेवनम् ।
प्रातः-स्नान-उपवास-आदि । काय-क्लेशान् । च । वर्जयेत् ।
अभ्यास-काले । प्रथमम् । शस्तम् । क्षीर-आज्य-भोजनम् ।
गोधूम । मुद्ग । शालि-अन्नम् । योग-वृद्धि-करम् । विदुः ।
ततः । परम् । यथा-इष्टम् । तु । शक्तः । स्यात् । वायु-धारणे ।
jāyante yogino dehe tāni vakṣyāmyaśeṣataḥ |
śarīra-laghutā dīptir jāṭharāgni-vivardhanam ||
kṛśatvaṃ ca śarīrasya tadā jāyeta niścitam |
yogā-vighna-karāhāraṃ varjayet yoga-vittamaḥ ||
lavaṇaṃ sarṣapaṃ cāmlam uṣṇaṃ rūkṣaṃ ca tīkṣṇakam |
śāka-jātaṃ rāmaṭhādi vahni strī-patha-sevanam ||
prātaḥ-snāna-upavāsa-ādi kāya-kleśāṃś ca varjayet |
abhyāsa-kāle prathamaṃ śastaṃ kṣīrājya-bhojanam ||
godhūma-mudga-śāly-annaṃ yoga-vṛddhi-karaṃ viduḥ |
tataḥ paraṃ yatheṣṭaṃ tu śaktaḥ syād vāyu-dhāraṇe ||
யோகியின் உடலில் சில அறிகுறிகள் தோன்றும்; அவற்றை முழுமையாகச் சொல்கிறேன்—உடலின் இலகுத்தன்மை, ஒளிவீச்சு, ஜடராக்னியின் (செரிமான அக்கினி) வளர்ச்சி. அப்போது உடல் மெலிவதும் நிச்சயமாக நிகழும். யோகத்தை அறிந்தவன் யோகத்திற்கு இடையூறு தரும் உணவுகளைத் தவிர்க்க வேண்டும்—உப்பு, கடுகு, புளிப்பு, உஷ்ண/காரம், உலர்ச்சி, தீக்ஷ்ணம் (எரிச்சலூட்டும்) பொருட்கள்; கீரை/சாக வகைகள், பெருங்காயம் முதலியவை, அதிகத் தாபம் (அக்னிசேவனம்), மற்றும் பெண்சங்கம்/பெண் வழக்கங்களில் ஈடுபாடு. காலை குளியல், நோன்பு போன்ற உடல்-கிளேசங்களையும் விலக்க வேண்டும். பயிற்சியின் தொடக்கத்தில் பால் மற்றும் நெய் உணவு சிறந்தது. கோதுமை, பாசிப்பயறு, சாலி அரிசி யோக வளர்ச்சிக்குரியவை எனக் கூறப்படுகின்றன. பின்னர் விருப்பத்திற்கேற்ப—சாதகன் வாயுதாரணத்தில் திறன் பெறுவான்.
In the yogin’s body there arise (certain signs); I shall state them completely: lightness of the body, radiance, and increase of the gastric fire. Leanness of the body then certainly arises. The knower of yoga should avoid food that causes obstacles to yoga: salt, mustard, sour (foods), hot (pungent) foods, dry foods, and sharp/irritating (foods); leafy-vegetable preparations, asafoetida and the like, fire (overheating practices), and indulgence in the company/ways of women. One should also avoid bodily mortifications such as early-morning bathing and fasting. At the beginning of practice, milk and ghee are recommended as food. Wheat, mung-bean, and rice are known to promote the growth of yoga. Thereafter, as desired—one becomes capable of retaining the breath.