HomeUpanishadsBrahmavidyaVerse 54
Previous Verse
Next Verse

Brahmavidya Upanishad — Verse 54

ब्रह्महत्याश्वमेधाद्यैः पुण्यपापैर्न लिप्यते । चोदको बोधकश्चैव मोक्षदश्च परः स्मृतः॥ इत्येषं त्रिविधो ज्ञेय आचार्यस्तु महीतले । चोदको दर्शयेन्मार्गं बोधकः स्थानमाचरेत्॥ मोक्षदस्तु परं तत्त्वं यज्ज्ञात्वा परमश्नुते । प्रत्यक्षयजनं देहे संक्षेपाच्छृणु गौतम॥ तेनेष्ट्वा स नरो याति शाश्वतं पदमव्ययम् । स्वयमेव तु सम्पश्येद्देहे बिन्दुं च निष्कलम्॥५१–५४॥

ब्रह्म-हत्या-अश्वमेध-आद्यैः पुण्य-पापैः न लिप्यते । चोदकः बोधकः च एव मोक्ष-दः च परः स्मृतः । इति एषः त्रि-विदः ज्ञेयः आचार्यः तु मही-तले । चोदकः दर्शयेत् मार्गम् बोधकः स्थानम् आचरेत् । मोक्ष-दः तु परम् तत्त्वम् यत् ज्ञात्वा परम् अश्नुते । प्रत्यक्ष-यजनम् देहे संक्षेपात् शृणु गौतम । तेन इष्ट्वा सः नरः याति शाश्वतम् पदम् अव्ययम् । स्वयम् एव तु सम्पश्येत् देहे बिन्दुम् च निष्कलम् ।

brahmahatyāśvamedhādyaiḥ puṇyapāpair na lipyate | codako bodhakaś caiva mokṣadaś ca paraḥ smṛtaḥ || ityeṣaṃ trividho jñeya ācāryas tu mahītale | codako darśayen mārgaṃ bodhakaḥ sthānam ācaret || mokṣadas tu paraṃ tattvaṃ yaj jñātvā param aśnute | pratyakṣayajanaṃ dehe saṃkṣepāc chṛṇu gautama || teneṣṭvā sa naro yāti śāśvataṃ padam avyayam | svayam eva tu sampaśyed dehe binduṃ ca niṣkalam ||51–54||

அச்வமேதம், பிரம்மஹத்தி முதலிய புண்ய‑பாபங்களால் எவரும் மாசுபடார். சோதகன், போதகன், மோக்ஷதன்—இவர்களே பரம குரு என நினைக்கப்படுவர். ஆசாரியர் மூவகை: சோதகன் வழி காட்ட வேண்டும்; போதகன் நிலைய‑அப்யாசம் செய்யச் செய்ய வேண்டும்; மோக்ஷதன் பரமத் தத்துவத்தை வெளிப்படுத்த வேண்டும்—அதை அறிந்தவன் பரமத்தை அடைவான். ஓ கௌதமா, தேகத்தின் பிரத்யக்ஷ யஜ்ஞத்தைச் சுருக்கமாகக் கேள்; அதைச் செய்தவன் சாச்வத அவ்யய பதத்தை அடைந்து, தேகத்தில் பிந்து மற்றும் நிஷ்கலத்தைத் தானே காண வேண்டும்.

Not by merits and demerits such as the horse-sacrifice and brahmin-slaying is one tainted. The supreme teacher is remembered as the impeller, the awakener, and the giver of liberation. The teacher is thus threefold: the impeller shows the path; the awakener makes one practice the station; the giver of liberation reveals the highest reality, knowing which one attains the Supreme. Hear briefly, O Gautama, the direct sacrifice in the body: having performed it, a man goes to the eternal, imperishable state; and he should himself behold in the body the bindu and the partless.

Niṣkala Brahman and liberation beyond karma; internal (adhyātma) yajñaMahavakya: General alignment with mahāvākya teaching of nondual identity; no explicit mahāvākya phrasingAtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)