Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तत्र ब्रहमा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चंद्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम्

Transliteration

tatra brahamā ca viṣṇuśca skandanandigaṇeśvarāḥ | caṃdrādityau grahaiḥ sārdhaṃ nakṣatradhruvamaṇḍalam

Translation

அங்கே பிரம்மாவும் விஷ்ணுவும், ஸ்கந்தன், நந்தி, கணேஸ்வரர்கள் இருந்தனர்; மேலும் சந்திரன்-சூரியன் கிரகங்களுடன், நட்சத்திர மண்டலமும் துருவ மண்டலமும் அங்கு விளங்கின.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• स्कन्दनन्दिगणेश्वराः: the lords of Skanda’s and Nandin’s hosts
• स्कन्दनन्दिगणेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द + नन्दि + गण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गणेश्वराः = गणानाम् ईश्वराः; स्कन्द-नन्दि-गणेश्वराः = स्कन्दस्य नन्दिनः च गणेश्वराः इति समाहार-निर्देशः)

• चन्द्रादित्यौ: the Moon and the Sun
• चन्द्रादित्यौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (चन्द्रः च आदित्यः च)

• ग्रहैः: with the planets
• ग्रहैः: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd); बहुवचन

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-अव्यय (adverb meaning 'together with'); तृतीया-सहचर्ये प्रयुज्यते

• नक्षत्रध्रुवमण्डलम्: the sphere of stars and the Pole Star
• नक्षत्रध्रुवमण्डलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नक्षत्र + ध्रुव + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नक्षत्राणां ध्रुवस्य च मण्डलम्)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa (as cosmic sabhā-sthāna)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Inquirer/assembly

Visual Art Cues

Scene: A grand divine convocation on Kailāsa: Brahmā and Viṣṇu present; Skanda with Nandin and gaṇas; above them the Sun, Moon, planets, constellations, and Dhruva arranged as luminous circles.

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu
• Skanda
• Nandin
• Gaṇeśvaras
• Candra
• Āditya
• Grahāḥ
• Nakṣatra
• Dhruva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred narrative unites gods and cosmic order, implying that tīrtha-mahātmya is aligned with the very structure of the universe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The scene is set in Kailāsa’s divine assembly, which serves as the authoritative backdrop for Prabhāsakṣetra’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse lists divine and cosmic participants.