Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 65

Devanagari script

सूर्यक्षेत्रं समाख्यातमिदं गव्यूतिमात्रकम् । अत्र स्थाने स्थिता येपि तेषां स्वर्गो ध्रुवं भवेत्

Transliteration

sūryakṣetraṃ samākhyātamidaṃ gavyūtimātrakam | atra sthāne sthitā yepi teṣāṃ svargo dhruvaṃ bhavet

Translation

இவ்விடம் ‘சூர்யக்ஷேத்ரம்’ எனப் புகழ்பெற்றது; அளவில் ஒரு கவ்வியூதி மட்டுமே. இத்தலத்தில் தங்குபவர்களுக்குக் கூட, நிச்சயமாக ஸ்வர்க்கம் கிடைக்கும்.

Word by Word

• सूर्यक्षेत्रम्: Sun’s sacred field
• सूर्यक्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य क्षेत्रम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• समाख्यातम्: is called/known
• समाख्यातम्: Karta-anvaya (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Apposition/कर्ता-समाना)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम

• गव्यूतिमात्रकम्: measuring one gavyūti
• गव्यूतिमात्रकम्: Karta-anvaya (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गव्यूति (प्रातिपदिक) + मात्रक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (गव्यूति-परिमाणं मात्रम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषणम् (locative adverb)

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• स्थिताः: staying/settled
• स्थिताः: Karta (Subject of relative clause)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; विशेषणम् (जनानां)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; सम्बन्धबोधक-यत् (relative)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Emphasis (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम्; सर्वनाम

• स्वर्गः: heaven
• स्वर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• भवेत्: would be/shall be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sūrya-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vālmīki

Visual Art Cues

Scene: A bounded sacred precinct around the nimba-root shrine is shown, with pilgrims residing in simple huts; above, a radiant solar disc signifies Sūrya-kṣetra; the sages proclaim assured heaven for residents.

Characters & Entities

• Sūrya
• Sūryakṣetra
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even a small sacred boundary becomes vast in merit when it is a divinely charged kṣetra; association with it yields great spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sūryakṣetra within Prabhāsa-kṣetra, measured as a gavyūti.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is mandated; the verse emphasizes the merit of staying/dwelling within the kṣetra.