Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

यतिश्चेत्प्रार्थयेल्लोभाद्दीयमानं प्रतिग्रहम् । न तस्य देयं विद्वद्भिर्न लोभः शस्यते यतेः

Transliteration

yatiścetprārthayellobhāddīyamānaṃ pratigraham | na tasya deyaṃ vidvadbhirna lobhaḥ śasyate yateḥ

Translation

ஒரு யதி பேராசையால் அளிக்கப்படும் தானத்தை வேண்டினால், அறிவுடையோர் அவனுக்கு அதை அளிக்கக் கூடாது; யதிக்குப் பேராசை எப்போதும் புகழத்தக்கதல்ல.

Word by Word

• यतिः: an ascetic
• यतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Conditional/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-निपातः (if)

• प्रार्थयेत्: should request/beg for
• प्रार्थयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थय् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• लोभात्: out of greed
• लोभात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: लोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)

• दीयमानम्: being given
• दीयमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• प्रतिग्रहम्: acceptance (of a gift)
• प्रतिग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपातः

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्धे (of him)

• देयम्: (anything) to be given
• देयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: देय (प्रातिपदिक; दा-धातोः तव्यत्)
• Form: तव्यत्-कृदन्त (gerundive/ought-to-be), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विधेय-विशेषणम् (what is to be given)

• विद्वद्भिः: by the learned
• विद्वद्भिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्वस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/कर्तृ-सम्बन्धे (by the wise)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपातः

• लोभः: greed
• लोभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• शस्यते: is praised
• शस्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शंस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is praised/commended)

• यतेः: of an ascetic
• यतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra Māhātmya didactic narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A greedy ascetic reaches out insistently for a gift; a wise donor gently withdraws and instead offers to a serene, self-controlled mendicant or to a feeding hall, illustrating pātra-vicāra.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation is incompatible with greed; discernment is required in giving.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra provides the sacred setting; the verse teaches standards for righteous giving within that pilgrimage ethos.

What ritualistic prescription is mentioned?

A dāna restriction: do not give to an ascetic who begs out of greed.