Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

दृष्ट्वा नदीं महादेवि पितरः स्वर्गसंस्थिताः । गायंति तत्र सामानि नृत्यन्ति च हसंति च

Transliteration

dṛṣṭvā nadīṃ mahādevi pitaraḥ svargasaṃsthitāḥ | gāyaṃti tatra sāmāni nṛtyanti ca hasaṃti ca

Translation

மகாதேவி! நதியைத் தரிசித்தவுடன், ஸ்வர்கத்தில் இருப்போர் பித்ருக்கள் அங்கே சாமன் பாடல்களைப் பாடுகின்றனர்; நடனமாடுகின்றனர், சிரிக்கின்றனர் கூட.

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having seen’

• नदीम्: the river
• नदीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; ‘दृष्ट्वा’ इत्यस्य कर्म

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—महा + देवी (कर्मधारयः: ‘great goddess’)

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• स्वर्गसंस्थिताः: situated in heaven
• स्वर्गसंस्थिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग + संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—स्वर्गे संस्थिताः (सप्तमी-तत्पुरुषः); ‘पितरः’ इत्यस्य विशेषणम्

• गायन्ति: they sing
• गायन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there)

• सामानि: Sāman chants/hymns
• सामानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्; ‘गायन्ति’ इत्यस्य कर्म

• नृत्यन्ति: they dance
• नृत्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• हसन्ति: they laugh
• हसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citrāpathā-nadī

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: mahādevī (Great Goddess)

Visual Art Cues

Scene: Celestial Pitṛs appear above the riverbank, garlanded and radiant, singing Sāman chants; some dance, some laugh, while below a devotee beholds the river in awe.

Characters & Entities

• Citrāpathā (river)
• Pitṛs
• Sāman (Sāmaveda hymns)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not only for the living; it also benefits the ancestors, strengthening intergenerational dharma through śrāddha and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The river-tīrtha (Citrāpathā) in Prabhāsa Kṣetra, portrayed as a place that delights the Pitṛs.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not explicit in this verse, but it frames the tīrtha as especially suitable for Pitṛ-related rites (expanded in following verses).