Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ब्राह्मणा ऊचुः । वृद्धिकामाश्च पितरो वरदास्तव राघव । दर्शनं हि प्रयच्छंति स्वप्नान्ते हि स्ववंशजे

Transliteration

brāhmaṇā ūcuḥ | vṛddhikāmāśca pitaro varadāstava rāghava | darśanaṃ hi prayacchaṃti svapnānte hi svavaṃśaje

Translation

பிராமணர்கள் கூறினர்—ஓ ராகவா! உன் பித்ருக்கள் வம்சவிருத்தியும் நலனும் விரும்பி, வரம் அளிப்பவர்கள்; தம் வம்சத்தில் பிறந்தவருக்கு கனவின் முடிவில் தரிசனம் அளிக்கின்றனர்।

Word by Word

• ब्राह्मणाः: the Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• वृद्धि-कामाः: desiring prosperity
• वृद्धि-कामाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृद्धि + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (‘वृद्धिं कामयन्ति’ = desiring prosperity)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• वरदाः: granting boons
• वरदाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम्

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• राघव: O Rāghava
• राघव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• दर्शनम्: a vision, appearance
• दर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle: indeed/for)

• प्रयच्छन्ति: grant, bestow
• प्रयच्छन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• स्वप्न-अन्ते: at the end of a dream
• स्वप्न-अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वप्नस्य अन्तः’)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle: indeed)

• स्व-वंशजे: to/for their own descendant
• स्व-वंशजे: Adhikarana (Reference/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व + वंशज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वस्य वंशजः’ = one’s own descendant)

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Rāma (Rāghava)

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas respond to Rāma, explaining that pitṛs, wishing prosperity for their lineage, grant a boon-like vision at the end of a dream.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ancestors respond to dhārmic descendants; their subtle guidance may manifest through dreams, encouraging Pitṛ-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is Prabhāsakṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa; the specific tīrtha is named in the following verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implicit emphasis on Pitṛ-related observance (Śrāddha), which is explicitly prescribed in the next shloka.