Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16
Devanagari script
तस्यैवमुपविष्टस्य मंत्रस्थाने महात्मनः । बहुत्वादिष्टलोकस्य न रहस्यं प्रजायते
Transliteration
tasyaivamupaviṣṭasya maṃtrasthāne mahātmanaḥ | bahutvādiṣṭalokasya na rahasyaṃ prajāyate
Translation
அந்த மகாத்மா மந்திரஸ்தானத்தில் இவ்வாறு அமர்ந்திருந்தபோது, பல விரும்பத்தக்கோர் அருகில் இருந்ததால் ரகசியம் நிலைக்கவில்லை।
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उपविष्टस्यof (one) seated
उपविष्टस्य:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउप-√विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (seated)
मन्त्रस्थानेin the place of counsel/secret talk
मन्त्रस्थाने:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्त्र-स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; मन्त्रस्य स्थानम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; महा आत्मा यस्य सः इति कर्मधारय-समासः
बहुत्वात्because of the multitude
बहुत्वात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (cause)
इष्टलोकस्यof the dear/desired people
इष्टलोकस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइष्ट-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; इष्टः लोकः इति कर्मधारयः
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
रहस्यम्a secret
रहस्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
प्रजायतेarises/comes into being
प्रजायते:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-√जन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
Speaker
Sūta (contextual narration)
Visual Art Cues
Scene: A great-souled figure seated in the mantrasthāna (council-place) while many courtiers and favored onlookers crowd around, making true secrecy impossible; tension between sacred counsel and public spectacle.
FAQs
It underscores discernment: dharmic counsel can be compromised without proper setting and restraint among attendants.
No tīrtha is named in this verse.
None.