Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

भार्या तस्याभवत्साध्वी प्राणेभ्योपि गरीयसी । दमयंतीति विख्याता विदर्भाधिपतेः सुता

Transliteration

bhāryā tasyābhavatsādhvī prāṇebhyopi garīyasī | damayaṃtīti vikhyātā vidarbhādhipateḥ sutā

Translation

அவனுடைய மனைவி சாத்வி; உயிரினும் மேலான அன்புக்குரியவள்; விதர்ப அரசனின் மகள், தமயந்தி எனப் புகழ்பெற்றவள்।

Word by Word

• भार्या: wife
• भार्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• अभवत्: was/became
• अभवत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• साध्वी: virtuous
• साध्वी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'भार्या'

• प्राणेभ्यः: than (one's) lives
• प्राणेभ्यः: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), बहुवचनम्

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपि-भाव (particle: even/also)

• गरीयसी: more precious
• गरीयसी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गरीयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'भार्या' (comparative: more dear/greater)

• दमयन्ती: Damayantī
• दमयन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दमयन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; इति-निर्देशकः (quotative particle)

• विख्याता: renowned
• विख्याता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि+ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ख्या धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'दमयन्ती'

• विदर्भाधिपतेः: of the king of Vidarbha
• विदर्भाधिपतेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विदर्भ+अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (विदर्भाणाम् अधिपतिः)

• सुता: daughter
• सुता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Damayantī depicted as a noble queen: serene face, modest posture, adorned yet restrained; a visual emphasis on purity and steadfast affection toward Nala.

Characters & Entities

• Damayantī
• Nala
• Vidarbha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The narrative upholds steadfast virtue and marital fidelity as dharmic powers that endure through misfortune.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage continues the site-linked story of Carmamuṇḍā Devī’s place; the tīrtha is contextualized through Nala and Damayantī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it identifies Damayantī and her royal origin.