Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 458

Devanagari script

यो वेदाध्ययनं तस्याः करोति पुरतः स्थितः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य कृत्स्नं फलमवाप्नुयात्

Transliteration

yo vedādhyayanaṃ tasyāḥ karoti purataḥ sthitaḥ | so'gniṣṭomasya yajñasya kṛtsnaṃ phalamavāpnuyāt

Translation

அவளின் சன்னிதியில் நின்று வேதத்தை ஓதி ஆய்வு செய்பவன், அக்னிஷ்டோம யாகத்தின் முழுப் பலனையும் அடைவான்.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)

• वेद-अध्ययनम्: study of the Veda
• वेद-अध्ययनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + अध्ययन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य अध्ययनम्)

• तस्याः: of her/that (f.)
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• पुरतः: in front
• पुरतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश-क्रियाविशेषण (adverb) ‘in front’

• स्थितः: standing
• स्थितः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश-प्रोनाउन (demonstrative)

• अग्निष्टोमस्य: of the Agniṣṭoma
• अग्निष्टोमस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्निष्टोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कृत्स्नम्: entire/whole
• कृत्स्नम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (फलम्)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवाप्नुयात्: would obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Unspecified in snippet (phalaśruti within Sarasvatī tīrtha māhātmya); note: shloka numbering appears anomalous as '458' within Adhyāya 46 and may reflect an edition/typographical issue

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly of sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-scholar stands before a radiant feminine presence (devī/kshetra-personification), reciting Veda with a palm-leaf manuscript; sacrificial fire imagery subtly appears as a halo, indicating Agniṣṭoma equivalence.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Veda
• Agniṣṭoma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred study performed in a consecrated setting is treated as a yajña in itself, yielding the merit of major Vedic rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sarasvatī’s presence at the tīrtha/āyatana in Nāgarakhaṇḍa, where Vedic study is especially meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Veda-adhyayana (Vedic recitation/study) performed standing before the deity at her sacred seat.