Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः । चंडशर्मेति विख्यातो रूपौदार्यगुणान्वितः

Transliteration

camatkārapure vipraḥ purāsītsaṃśitavrataḥ | caṃḍaśarmeti vikhyāto rūpaudāryaguṇānvitaḥ

Translation

சமத்காரபுரத்தில் ஒருகாலத்தில் விரதங்களில் உறுதியான ஒரு பிராமணன் இருந்தான்; அவன் சண்டசர்மன் எனப் புகழ்பெற்றவன், அழகு, தாராளம், நற்குணங்கள் உடையவன்।

Word by Word

• चमत्कारपुरे: in Camatkārapura
• चमत्कारपुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चमत्कार (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘चमत्कारस्य पुरम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• विप्रः: a Brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (formerly)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• संशितव्रतः: of firm vows
• संशितव्रतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संशित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘संशितं व्रतं यस्य सः’ (one whose vow is firm)

• चण्डशर्म: Caṇḍaśarman (proper name)
• चण्डशर्म: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक) + शर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम; कर्मधारयः (चण्डं शर्म यस्य/चण्ड-शर्म)

• इति: thus (named)
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशक-अव्ययम् (quotative particle)

• विख्यातः: well-known
• विख्यातः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• रूपौदार्यगुणान्वितः: endowed with beauty, generosity, and virtues
• रूपौदार्यगुणान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + औदार्य (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘रूप-औदार्य-गुणैः अन्वितः’ इति तृतीया-तत्पुरुषः (समासान्ते अन्वित)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇa-sattamāḥ

Visual Art Cues

Scene: A dignified brāhmaṇa (Caṇḍaśarman) in a city setting—clean attire, sacred thread, calm face—shown giving alms or performing daily rites, establishing his virtuous baseline.

Characters & Entities

• Camatkārapura
• Caṇḍaśarman
• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse sets up a moral narrative: even the virtuous and vow-steadfast can be tested, making dharma a lived discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṅgā-māhātmya framework continues; the immediate place named is Camatkārapura, the story’s setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction; it introduces a character known for vrata (vowed discipline).