Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 196

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye daśārṇādhipaterbṛhadbalasyānarteśapuraṃ pratyāgamanavarṇanaṃnāma ṣaṇṇavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

இவ்வாறு ஸ்ரீஸ்கந்த மஹாபுராணத்தின் எண்பத்தொன்றாயிரச் செய்யுள் கொண்ட ஸம்ஹிதையில், ஆறாம் நாகரகண்டத்தில், ஹாடகேஸ்வரக் க்ஷேத்ரமாஹாத்ம்யத்தில், ‘தசார்ணாதிபதி ப்ருஹத்பலன் அனர்தேசபுரத்திற்குத் திரும்பிச் செல்லும் வர்ணனை’ எனும் 196ஆம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक निपात (quotative/end marker)
श्रीस्कांदेin the Śrī Skanda (Purāṇa)
श्रीस्कांदे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + स्कन्द (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—श्रीस्कन्दः (श्रीमान् स्कन्दः) तस्मिन् (in the venerable Skanda-)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + पुराण (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; ‘महापुराण’ = great Purāṇa
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the eighty-one-thousand (verses/units)
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक-समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; द्विगु-समासः—एकाशीतिसाहस्री (81,000) ‘in the (collection) of eighty-one thousand’
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; ‘खण्डे’ विशेषणम्
नागरखण्डेin the Nāgara-khaṇḍa
नागरखण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनागर + खण्ड (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—नागरस्य खण्डः
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येin the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहाटकेश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्
दशार्णाधिपतेःof the lord of Daśārṇa
दशार्णाधिपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदशार्ण + अधिपति (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; समासः—दशार्णानाम् अधिपतिः
बृहद्बलस्यof Bṛhadbala
बृहद्बलस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबृहद् + बल (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; समासः—बृहद्बलः (great-strength)
अनर्तेशपुरम्to Anarteśapura
अनर्तेशपुरम्:
Karma (कर्म) (गत्यर्थे—destination)
TypeNoun
Rootअनर्त + ईश + पुर (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—अनर्तेशस्य पुरम्
प्रत्यागमनवर्णनम्the description of the return (journey)
प्रत्यागमनवर्णनम्:
Karma/Name (शीर्षक)
TypeNoun
Rootप्रति + आ + गम् (धातु) → प्रत्यागमन (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शीर्षक-रूपेण (as title) ‘return-journey description’
नामnamed
नाम:
Sambandha (नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable) शीर्षक-निर्देशक (called/named)
षण्णवत्युत्तरशततमःthe one hundred ninety-sixth
षण्णवत्युत्तरशततमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषण्णवति + उत्तर + शततम (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘अध्यायः’ विशेषणम्; अर्थः—शततमात् उत्तरः षण्णवतितमः (196th)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता) (colophon subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

Colophon / redactional closure (not a dialogue speaker)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: A manuscript-style closing: a scribe’s final rubric naming Skanda Mahāpurāṇa, Nāgara-khaṇḍa, Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, and the chapter title about Bṛhadbala’s return to Anarteśapura.

S
Skanda Purāṇa
N
Nāgara Khaṇḍa
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
B
Bṛhadbala
D
Daśārṇa
A
Anarteśapura

FAQs

As a colophon, it primarily preserves the sacred-text structure, anchoring the narrative within the māhātmya of a holy kṣetra.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly named as the māhātmya context.

None; this is an editorial chapter-closure statement.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App