Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

ततः शक्रः समापेदे स्वराज्यं दानवैर्हृतम् । यदासीत्पूर्वकाले तत्समग्रं हतकण्टकम्

Transliteration

tataḥ śakraḥ samāpede svarājyaṃ dānavairhṛtam | yadāsītpūrvakāle tatsamagraṃ hatakaṇṭakam

Translation

அப்போது தானவர்கள் பறித்திருந்த தன் அரசாட்சியை சக்ரன் மீட்டான்; அது முன்னாளைப் போல முழுமையாகவும் தடையெனும் முள்ளுகள் அற்றதுமாக இருந்தது.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (काल/क्रमवाचक)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular, masc.)

• समापेदे: regained, obtained
• समापेदे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) उपसर्गः सम् + आ
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• स्व-राज्यम्: his own kingdom
• स्व-राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, neut.); समासः: स्वस्य राज्यम् (one's own kingdom)

• दानवैः: by the Dānavas
• दानवैः: Karana (Agent-instrument in passive sense/करण)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.)

• हृतम्: taken away
• हृतम्: Karma (Predicate qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √हृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'स्वराज्यम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• यत्: which
• यत्: Karma (Relative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Nom./Acc. sg., neut.); सम्बन्धबोधक (relative)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• पूर्व-काले: in former times
• पूर्व-काले: Adhikarana (Location in time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (Locative singular, masc.); समासः: पूर्वे काले (in former time)

• तत्: that
• तत्: Karma (Resumptive object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Nom./Acc. sg., neut.); अन्वयः: तत् (that [kingdom])

• समग्रम्: entire, complete
• समग्रम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Nom./Acc. sg., neut.); विशेषणम्

• हत-कण्टकम्: free of obstacles
• हत-कण्टकम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हत (कृदन्त; √हन् (धातु) क्त) + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Nom./Acc. sg., neut.); समासः: हतः कण्टकः यस्य (with thorns/obstacles removed)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛṣanātha-kṣetra (implied causal backdrop)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śakra seated again on his throne in Amarāvatī, the court reassembled, weapons laid down; the atmosphere is cleansed, as if thorns have been removed from the realm.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Dānavas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is protected, rightful order and stability return, removing the ‘thorns’ of suffering and obstruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the lead-up to the Vṛṣanātha-liṅga/kṣetra māhātmya in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears here; it narrates the result of divine restoration.