Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

आसीत्पूर्वं नृपो नाम्ना वसुसेन इति स्मृतः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातो बृहत्कल्पे द्विजोत्तमाः

Transliteration

āsītpūrvaṃ nṛpo nāmnā vasusena iti smṛtaḥ | ānarttādhipatiḥ khyāto bṛhatkalpe dvijottamāḥ

Translation

முன்னொரு காலத்தில் ‘வசுசேனன்’ எனப் பெயருடைய ஒரு அரசன் இருந்தான்; அவன் ஆனர்த்த நாட்டின் ஆளுநனாகப் புகழ்பெற்றவன்—ஓ த்விஜோத்தமர்களே—பிருஹத்கல்பத்தில்.

Word by Word

• आसीत्: there was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverb: formerly)

• नृपः: a king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• वसुसेनः: Vasusena
• वसुसेनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसुसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देश (quotative)

• स्मृतः: was known/called
• स्मृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'is known/remembered'

• आनर्त्ताधिपतिः: lord of Ānarta
• आनर्त्ताधिपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आनर्त्त (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आनर्त्तस्य अधिपतिः)

• ख्यातः: renowned
• ख्यातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'renowned'

• बृहत्कल्पे: in the Bṛhatkalpa
• बृहत्कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कर्मधारयः

• द्विजोत्तमाः: O best of twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana/Address (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमाः)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: A royal court in Ānarta: King Vasusena introduced with attendants, banners, and the sense of an ancient yuga/kalpa setting; a map-like hint of western coastline/river plains.

Characters & Entities

• Vasusena
• Ānarta
• Bṛhatkalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It establishes a dharmic narrative setting: exemplary kings and their deeds are used to illuminate merit (puṇya) connected with sacred places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it introduces the historical frame that will connect the king’s actions to the local tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it is a narrative introduction.