Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

Devanagari script

इंद्रद्युम्नेश्वरं लिंगं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन यानेन स स्वर्ग भुवि मोदते

Transliteration

iṃdradyumneśvaraṃ liṃgaṃ tatsamīpe samarcya ca | tejomayena yānena sa svarga bhuvi modate

Translation

இந்திரத்யும்நேஸ்வர லிங்கத்தை அதன் அருகிலேயே முறையாக வழிபட்டால், பக்தன் ஒளிமயமான திவ்ய விமானத்தில் சென்று ஸ்வர்கலோகத்தில் மகிழ்வான்।

Word by Word

• इन्द्रद्युम्नेश्वरम्: (the) Indradyumneśvara (Lord of Indradyumna)
• इन्द्रद्युम्नेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रद्युम्न-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; इन्द्रद्युम्नस्य ईश्वरः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्-समीपे: near it
• तत्-समीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समीप-शब्दः), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्-सम्बन्धेन ‘तस्य समीपे’

• समर्च्य: having duly worshipped
• समर्च्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; ‘समर्च्य’ = having worshipped

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तेजोमयेन: by/with a radiant
• तेजोमयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तेजोमयः = तेजसा मयः (instrumental-tatpurusha sense)

• यानेन: vehicle
• यानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; पदपाठे ‘स्वर्ग’ इति दृश्यते, अर्थतः ‘स्वर्गे’

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक; स्त्रीलिङ्ग ‘भू/भुव्’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indradyumneśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience within the Kāśī-māhātmya frame (traditionally sages/devotees)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim worships a radiant liṅga labeled Indradyumneśvara within a Kāśī shrine; above, a luminous celestial vimāna descends, bathing the sanctum in golden light as the devotee is borne to svarga.

Characters & Entities

• Indradyumneśvara
• Liṅga
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent worship of a specific Kāśī-liṅga yields exalted posthumous joy and divine elevation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indradyumneśvara Liṅga, presented as a meritorious shrine within the Kāśī sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

To worship (arcana) the Indradyumneśvara Liṅga, specifically in its immediate proximity.