Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

Devanagari script

द्युमणिर्हरिदश्वोर्को भानुमान्भयनाशनः । छन्दोश्वो वेदवेद्यश्च भास्वान्पूषा वृषाकपिः

Transliteration

dyumaṇirharidaśvorko bhānumānbhayanāśanaḥ | chandośvo vedavedyaśca bhāsvānpūṣā vṛṣākapiḥ

Translation

த்யுமணி, ஹரிதச்வன், அர்க்கன், பானுமான், பயநாசனன்; சந்தோச்வன், வேதவேத்யன், பாஸ்வான், பூஷா, வ்ருஷாகபி—இவை சூரியனின் நாமங்கள்.

Word by Word

• द्युमणिः: jewel of the sky
• द्युमणिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्युमणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हरिदश्वः: having green horses
• हरिदश्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरित् (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उर्कः: the Sun (as energizer)
• उर्कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भानुमान्: radiant; possessing light
• भानुमान्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: भानुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)

• भयनाशनः: destroyer of fear
• भयनाशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• छन्दोश्वः: whose horses are the metres
• छन्दोश्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वेदवेद्यः: knowable through the Vedas
• वेदवेद्यः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + वेद्य (कृदन्त; √विद् (धातु) + यत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (to be known)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• भास्वान्: shining
• भास्वान्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: भास्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• पूषा: Pūṣan (Sun as nourisher)
• पूषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पूषन्-शब्दः)

• वृषाकपिः: Vṛṣa and Kapi (epithet)
• वृषाकपिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (वृषः च कपिः च)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (general context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sūrya as the Veda-known deity: rays shaped like Vedic meters, sages chanting on a Kāśī ghat; the sun’s chariot implied by radiant geometry; fear dissolving as darkness retreats.

Characters & Entities

• Sūrya
• Vedas
• Chandas
• Pūṣā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sūrya is Veda-grounded and nourishing; devotion to him dispels fear and strengthens life-force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī remains the implied sacred setting of the Kāśīkhaṇḍa narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

Chanting Sūrya’s names, especially as Veda-aligned praise (stuti).