Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23
धर्मस्तु संपत्तिभरैः किलोह्यतेप्यर्थो हि कामैर्बहुदानभोगकैः । अन्यत्रसर्वं स च मोक्ष एकः काश्यां न चान्यत्र तथायथात्र
dharmastu saṃpattibharaiḥ kilohyatepyartho hi kāmairbahudānabhogakaiḥ | anyatrasarvaṃ sa ca mokṣa ekaḥ kāśyāṃ na cānyatra tathāyathātra
வேறிடங்களில் தர்மமும் செல்வச் சுமையால் அழுத்தப்படுகிறது; அர்த்தமும் பல போகங்களின் ஆசையால் காமங்களில் சிக்குகிறது. ஆனால் மோக்ஷம் ஒன்றே—அது காசியில்தான் உள்ளது; வேறெங்கும் இல்லை; இங்கே இருப்பதுபோலவே.
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue, typically Skanda to Agastya)
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Scene: A split tableau: on one side, merchants and householders weighed down by gold and pleasures; on the other, Kāśī’s quiet ghāts with a renunciant facing Viśvanātha, a single clear path labeled ‘mokṣa’.
FAQs
Among the four aims of life, mokṣa is uniquely and supremely associated with Kāśī’s sacred power.
Kāśī (Vārāṇasī/Avimukta) as a special locus of liberation.
No specific ritual is prescribed; the verse contrasts worldly aims with the singular promise of mokṣa in Kāśī.