Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82
किं विस्मृतं त्वहहगर्भजमामनस्यं कार्तांतदूतकृतबंधन ताडनं च । शंभोरनुग्रह परिग्रह लभ्य काशीं मूढो विहाय किमु याति करस्थ मुक्तिम्
kiṃ vismṛtaṃ tvahahagarbhajamāmanasyaṃ kārtāṃtadūtakṛtabaṃdhana tāḍanaṃ ca | śaṃbhoranugraha parigraha labhya kāśīṃ mūḍho vihāya kimu yāti karastha muktim
நீ—அய்யோ—கருவிலிருந்தே தொடங்கும் துன்பத்தையும், யமதூதர்கள் செய்யும் கட்டுப்பாடும் அடிதடியும் மறந்துவிட்டாயா? காசி என்பது சம்புவின் அருள்-ஏற்றுக்கொள்ளுதலால் மட்டுமே கிடைக்கும். அதை விட்டுத் தவறியவன் கையில் உள்ள மோக்ஷத்தை எவ்வாறு அடைவான்?
Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue convention: Skanda to Agastya)
Tirtha: Kāśī / Avimukta
Type: kshetra
Listener: Ṛṣis (frame typical; not explicit)
Scene: A stark moral diptych: left—womb imagery and Yama’s messengers binding and striking a terrified soul; right—Śambhu’s compassionate gaze over Kāśī’s ghāṭas, placing ‘mukti’ like a jewel into the devotee’s open palm; a foolish figure turns away, symbolizing squandered grace.
FAQs
Remember saṁsāra’s suffering and Yama’s terrors; do not abandon Kāśī, which Śiva grants by grace and which offers near-at-hand liberation.
Kāśī (Vārāṇasī), praised as a Śiva-granted sacred kṣetra where mokṣa is described as ‘karastha’—within one’s grasp.
No specific rite (snāna, dāna, japa, vrata) is stated in this verse; the emphasis is on steadfast residence/attachment to Kāśī and reliance on Śiva’s anugraha (grace).