
இந்த அதிகாரத்தில் இரு பகுதிகளாகத் தத்துவ-நெறி உரையாடல் வருகிறது. முதல் பகுதியில் பானுமதி சந்திரத் திதிகளின் ஒழுங்கில் சைவ விரதம் மேற்கொள்கிறாள்—பிராமணர்களுக்கு அன்னதானம் செய்து, உபவாச நியமம் கடைப்பிடித்து, மார்கண்டேய ஹ்ரதத்தில் நீராடி, வृषபத்வஜ மகேஸ்வரனை பஞ்சாமிர்தம், நறுமணம், தூபம், தீபம், நைவேத்யம், மலர்கள் முதலியவற்றால் பூஜிக்கிறாள். இரவு முழுவதும் ஜாகரணத்தில் புராணப் பாராயணம், பாடல், நடனம், ஸ்தோத்திரங்களுடன் ஆராதனை நடைபெறுகிறது. பிராமணர்கள் இதை “பத்மக” எனும் பண்டிகை என்று கூறி, திதி-நட்சத்திர-யோக-கரண விசேஷங்களை விளக்கி, இங்கு தானம், ஹோமம், ஜபம் ஆகியவை அక్షய பலன் தரும் என உறுதிப்படுத்துகின்றனர். இரண்டாம் பகுதியில் பானுமதி, ப்ருகுமூர்தன் மலையில் ஒரு சபரன் மனைவியுடன் குதித்து உயிர் துறக்கத் தயாராக இருப்பதை காண்கிறாள். அவன் உடனடி துன்பத்தால் அல்ல; சம்சாரப் பயமும், மனிதப் பிறவி பெற்றும் தர்மம் செய்ய முடியாமல் போகுமோ என்ற அச்சமும் காரணம். இன்னும் காலம் உள்ளது; விரதமும் தானமும் சுத்தி தரும் என்று பானுமதி அறிவுறுத்துகிறாள். ஆனால் சபரன் பிறரின் அன்னம் உண்ணும் குற்றத்தை நினைத்து செல்வ ஆதரவை மறுக்கிறான்—“பிறரின் அன்னம் உண்டவன், அவர்களின் பாவத்தையும் உண்டவனே” என்று கூறி, அரை ஆடையால் தன்னை கட்டுப்படுத்தி ஹரியை தியானித்தபடி கீழே விழுகிறான். சிறிது நேரத்தில் அவனும் மனைவியும் தெய்வ விமானத்தில் ஏறிச் செல்லக் காணப்படுகின்றனர்—மோட்சம் அல்லது உயர்ந்த கதியைச் சுட்டி நிறைவு பெறுகிறது.
Verse 1
ईश्वर उवाच । भानुमती द्विजान्भोज्य बुभुजे भुक्तशेषतः । भुक्त्वा सुसुखमास्थाय तदन्नं परिणाम्य च
ஈஸ்வரர் கூறினார்—பானுமதி இருமுறை பிறந்தவர்களுக்கு உணவளித்து மீதமிருந்த அன்னத்தை உண்டாள். உண்டபின் மிகுந்த சுகத்துடன் ஓய்வெடுத்து, அந்த உணவு நன்றாக ஜீரணமானது.
Verse 2
त्रयोदश्यां ततो गत्वा मदनाख्यतिथौ तदा । मार्कण्डस्य ह्रदे स्नात्वानर्च्य देवं गुहाशयम्
பின்னர் திரயோதசி நாளில், ‘மதன’ எனப்படும் திதியில், அவள் அங்கே சென்றாள். மார்கண்ட ஹ்ரதத்தில் நீராடி, குகையில் வாசிக்கும் தேவனை வழிபட்டாள்.
Verse 3
कृतोपवासनियमा स्नापयित्वा महेश्वरम् । पञ्चामृतसुगन्धेन धूपदीपनिवेदनैः
உபவாச நியமங்களை மேற்கொண்டு அவள் மகேஸ்வரரை ஸ்நானம் செய்யவைத்து; நறுமண பஞ்சாமிருதத்தால் அபிஷேகம் செய்து தூபம், தீபம், நைவேத்யம் அர்ப்பணித்தாள்।
Verse 4
आर्चयद्विविधैः पुष्पैर्नैवेद्यैश्च सुशोभनैः । क्षपाजागरणं कृत्वा श्रुत्वा पौराणिकीं कथाम्
அவள் பலவகை மலர்களாலும் அழகிய நைவேத்யங்களாலும் ஆராதனை செய்தாள்; இரவு முழுதும் ஜாகரணம் இருந்து புராணக் கதையைச் செவிமடுத்தாள்।
Verse 5
नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैर्दध्यौ देवं महेश्वरम् । अन्नं विस्तारितं सर्वं देवस्याग्रे यथाविधि
நடனம், பாடல், ஸ்தோத்திரங்களுடன் அவன் மகேஸ்வர தேவனைத் தியானித்தான்; விதிப்படி தேவன் முன் அனைத்துப் அன்ன நைவேத்யங்களையும் விரித்து வைத்தான்।
Verse 6
चातुर्वर्ण्यसुताः सर्वे भोजिताः सपरिच्छदाः । चतुर्दश्यां दिनं यावत्सम्पूज्य वृषभध्वजम्
நான்கு வர்ணங்களின் புதல்வர்கள் அனைவரும் தேவையான பொருட்களுடன் போஜனம் பெற்றனர்; மேலும் சதுர்தசி நாளில் நாள் முழுதும் வृषபத்வஜன் (சிவன்) முறையாகப் பூஜிக்கப்பட்டான்।
Verse 7
शङ्खवादित्रभेरीभिः पटहध्वनिनादितम् । क्षपाजागरणं कृत्वा प्रभूतजनसंकुलम्
சங்கு, வாத்தியங்கள், பேரி, படஹம் ஆகியவற்றின் முழங்கும் ஒலியால் நிறைந்து, பெரும் மக்கள் கூட்டத்தின் நடுவில் அவன் இரவு ஜாகரணம் செய்தான்।
Verse 8
नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैः प्रेरिता सा निशा तदा । प्रभाते भोजिता विप्राः पायसैर्मधुसर्पिषा
அப்போது நடனம், பாடல், ஸ்தோத்திரங்களால் ஊக்கமடைந்து அந்த இரவு கழிந்தது. விடியற்காலையில் பிராமணர்களுக்கு பாயசம், தேன், நெய் ஆகியவற்றால் உணவு அளிக்கப்பட்டது.
Verse 9
दत्त्वा दानानि विप्रेभ्यः शक्त्या विप्रानुसारतः । अर्चयित्वा महापुष्पैः सुगन्धैर्मदनेन च
தன் ஆற்றலுக்கேற்பவும் பிராமணர்களின் முறைக்கேற்பவும் தானங்களை அளித்து, பின்னர் பெரிய மலர்கள், நறுமணப் பொருட்கள் மற்றும் தூபத்தால் அர்ச்சனை செய்தான்.
Verse 10
विचित्रैः सूक्ष्मवस्त्रैश्च देवः सम्पूज्य वेष्टितः । स्रग्दामलम्बमानैश्च बहुदीपसमुज्ज्वलैः
முழுமையாகப் பூஜிக்கப்பட்ட தெய்வம் வண்ணமயமான நுண்ணிய ஆடைகளால் சுற்றி அலங்கரிக்கப்பட்டது; தொங்கும் மாலைகளாலும் பல தீபங்களின் ஒளியாலும் பிரகாசித்தது.
Verse 11
पक्वान्नैर्विविधैर्भक्ष्यैः सुवृत्तैर्मोदकादिभिः । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे वेदाध्ययनतत्पराः
பலவகை சமைத்த உணவுகளாலும் நன்றாகத் தயாரிக்கப்பட்ட மோதகம் முதலிய பல தின்பண்டங்களாலும்; பின்னர் வேதஅಧ್ಯயனத்தில் ஈடுபட்ட அந்தப் பிராமணர்கள் அனைவரும் (முறையாகப் போற்றப்பட்டனர்).
Verse 12
तत्पर्व कीर्तयांश्चक्रुः पद्मकं नाम नामतः । आदित्यस्य दिनं त्वद्य तिथिः पञ्चदशी तथा
அவர்கள் அந்தப் பண்டிகையை பெயரால் ‘பத்மக’ என்று அறிவித்தனர்; மேலும்: ‘இன்று ஆதித்யனின் நாள் (ஞாயிறு), திதியும் பஞ்சதசி’ என்றனர்.
Verse 13
त्वाष्ट्रमेव च नक्षत्रं संक्रान्तिर्विषुवन्तथा । व्यतीपातस्तथा योगः करणविष्टिरेव च
இங்கு த்வாஷ்ட்ர நக்ஷத்திரம்; சங்கிராந்தி மற்றும் விஷுவும் உள்ளன. வ்யதீபாதமும், சுப யோகமும் உண்டு; கரணம் விஷ்டி எனக் கூறப்படுகிறது.
Verse 14
पद्मकं नाम पर्वैतदयनादिचतुर्गुणम् । अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्
இந்த திருவிழா ‘பத்மக’ என அழைக்கப்படுகிறது; அயன முதலிய காரணங்களால் நான்மடங்கு பலன் தரும். இங்கு அளிக்கும் தானம், ஹோமத்தில் அர்ப்பணம், அல்லது ஜபம்—அனைத்தும் அக்ஷயமாகிறது.
Verse 15
ते द्विजा भानुमत्याथ शूलभेदं गताः सह । ददृशुः शबरं कुण्डे भार्यया सह संस्थितम्
பின்னர் அந்த த்விஜர்கள் பானுமதியுடன் சேர்ந்து சூலபேதம் சென்றனர். அங்கே குண்டத்தின் அருகே மனைவியுடன் நின்ற ஒரு சபரனை அவர்கள் கண்டனர்.
Verse 16
ऐशानीं स दिशं गत्वा पर्वते भृगुमूर्धनि । पतितुं च समारूढो भार्यया सह पार्थिव
அரசே, அவன் ஈசான திசை நோக்கிச் சென்று ‘பிருகுமூர்தன்’ எனும் மலையில் ஏறினான்; மனைவியுடன் அங்கிருந்து விழுந்து உயிர் துறக்க எண்ணினான்.
Verse 17
भानुमत्युवाच । तिष्ठ तिष्ठ महासत्त्व शृणुष्व वचनं मम । किमर्थं त्यजसि प्राणानद्यापि च युवा भवान्
பானுமதி கூறினாள்—நில், நில், ஓ மகாசத்த்வா! என் சொற்களை கேள். நீ இன்னும் இளமையிலேயே இருக்கிறாய்; ஏன் உயிரைத் துறக்கிறாய்?
Verse 18
कः सन्तापः क उद्वेगः किं दुःखं व्याधिरेव च । शिशुः संदृश्यसेऽद्यापि कारणं कथ्यतामिदम्
இது என்ன தாபம், என்ன கலக்கம்? எந்தத் துயரம் அல்லது நோய் உன்னை வாட்டுகிறது? நீ இன்னும் இளையவனாகவே தோன்றுகிறாய்; இதன் காரணத்தைச் சொல்.
Verse 19
शबर उवाच । कारणं नास्ति मे किंचिन्न दुःखं किंचिदेव तु । संसारभयभीतोऽहं नान्या बुद्धिः प्रवर्तते
சபரன் கூறினான்—எனக்கு தனிப்பட்ட காரணமும் இல்லை; குறிப்பிட்ட துயரமும் இல்லை. ஆனால் சம்சாரப் பயத்தால் நான் அஞ்சுகிறேன்; வேறு எண்ணம் எழுவதில்லை.
Verse 20
दुःखेन लभ्यते यस्मान्मानुष्यं जन्म भाग्यतः । मानुष्यं जन्म चासाद्य या न धर्मं समाचरेत्
ஏனெனில் மனிதப் பிறவி துன்பத்தால், நல்வினைப் பேறால் மட்டுமே கிடைக்கிறது. மனிதப் பிறவி பெற்றும் தர்மம் செய்யாதவன்…
Verse 21
स गच्छेन्निरयं घोरमात्मदोषेण सुन्दरि । तस्मात्पतितुमिच्छामि तीर्थेऽस्मिन्पापनाशने
…அவன் தன் குற்றத்தாலேயே, ஓ அழகியே, கொடிய நரகத்திற்குச் செல்கிறான். ஆகவே பாபநாசகமான இந்தத் தீர்த்தத்தில் விழ விரும்புகிறேன்.
Verse 22
राज्ञ्युवाच । अद्यापि वर्तते कालो धर्मस्योपार्जने तव । कृतापकृतकर्मा वै व्रतदानैर्विशुध्यति
ராணி கூறினாள்—இப்போதும் உனக்கு தர்மத்தைச் சேர்த்துக்கொள்ள காலம் உள்ளது. நல்வினை தீவினை செய்தவனும் விரதம், தானம் ஆகியவற்றால் நிச்சயம் தூய்மையடைகிறான்.
Verse 23
अहं दास्यामि धान्यं वा वासांसि द्रविणं बहु । नित्यमाचर धर्मं त्वं ध्यायन्नित्यं महेश्वरम्
நான் உனக்கு தானியம், ஆடைகள், மேலும் மிகுந்த செல்வம் அளிப்பேன். நீ தினமும் தர்மத்தைப் பின்பற்றி, எப்போதும் மகேஸ்வரனைத் தியானித்திரு।
Verse 24
शबर उवाच । नैवाहं कामये वित्तं न धान्यं वस्त्रमेव च । यो यस्यैवान्नमश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम्
சபரன் கூறினான்—எனக்கு செல்வமும் வேண்டாம், தானியமும் வேண்டாம், ஆடையும் வேண்டாம். யார் யாருடைய அன்னத்தை உண்ணுகிறாரோ, அவர் உண்மையில் அவருடைய பாவப் பங்கையே உண்ணுகிறார்।
Verse 25
राज्ञ्युवाच । कन्दमूलफलाहारो भ्रमित्वा भैक्ष्यमुत्तमम् । अवगाह्य सुतीर्थानि सर्वपापैः प्रमुच्यते
அரசி கூறினாள்—கிழங்கு, வேர், பழம் ஆகியவற்றை உணவாகக் கொண்டு, சிறந்த பிச்சைக்காகச் சுற்றித் திரிந்து, இச் சிறந்த தீர்த்தங்களில் நீராடுபவன் எல்லாப் பாவங்களிலிருந்தும் விடுபடுவான்।
Verse 26
ततो विमुक्तपापस्तु यत्किंचित्कुरुते शुचिः । कर्मणा तेन पूतस्त्वं सद्गतिं प्राप्स्यसि ध्रुवम्
பின்னர் பாவமின்றி தூயவனாகியவன் எதைச் செய்தாலும், அந்தச் செயல் மூலமே நீ தூய்மையடைந்து, உறுதியாக நல்ல கதியை அடைவாய்।
Verse 27
शबर उवाच । अन्नमद्य मया त्यक्तं प्राणेभ्योऽपि महत्तरम् । सत्यं न लोपयेद्देवि निश्चितात्र मतिर्मम
சபரன் கூறினான்—இன்று நான் அன்னத்தைத் துறந்தேன்; அது உயிர்மூச்சைவிடவும் மேலானது. தேவி, நான் சத்தியத்தை விட்டு விடமாட்டேன்; இதில் என் உறுதி அசைக்க முடியாதது।
Verse 28
प्रसादः क्रियतां देवि क्षमस्वाद्य जनैः सह । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण संयम्यात्मानमुद्यतः
அம்மையே, அருள் புரிவாயாக; இன்று மக்களுடன் சேர்ந்து என் குற்றத்தை மன்னிப்பாயாக. அரை மேலாடையால் தன்னை அடக்கி, ஆயத்தமாக நின்றான்.
Verse 29
भार्यया सहितो व्याधो हरिं ध्यात्वा पपात ह । नगार्धात्पतितो यावद्गतजीवो नराधिप
மனைவியுடன் இருந்த வேடன், ஹரியைத் தியானித்தபடி விழுந்தான். மலைச்சரிவிலிருந்து விழுந்தவுடன் அவன் உயிர் நீங்கினான், அரசே.
Verse 30
चूर्णीभूतौ हि तौ दृष्ट्वा कुण्डस्योपरि भूमिप । त्रिमुहूर्ते गते काले शबरो भार्यया सह
அரசே, குண்டத்தின் மேல் அவர்கள் இருவரும் நொறுங்கிக் கிடப்பதைப் பார்த்து, மூன்று முஹூர்த்தங்கள் கடந்தபின், சபரன் மனைவியுடன் (அதன்பின்)…
Verse 31
दिव्यं विमानमारूढो गतश्चानुत्तमां गतिम्
தெய்வீக விமானத்தில் ஏறி, அவன் ஒப்பற்ற பரமநிலையை அடைந்தான்.
Verse 57
। अध्याय
‘அத்தியாயம்’—அத்தியாய முடிவைக் குறிக்கும் குறியீடு.