Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 96

Devanagari script

राज्ञ्युवाच । न त्वयान्नं परित्याज्यं सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ममान्नं प्रतिगृह्यताम्

Transliteration

rājñyuvāca | na tvayānnaṃ parityājyaṃ sarvamanne pratiṣṭhitam | tasmātsarvaprayatnena mamānnaṃ pratigṛhyatām

Translation

அரசி கூறினாள்—நீ உணவைத் துறக்கக் கூடாது; அனைத்தும் உணவின்மேல் நிலைத்திருக்கிறது. ஆகையால் முழு முயற்சியுடன் என் உணவை ஏற்றுக்கொள்.

Word by Word

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन

• न: not
• न: Kriya-visheshaṇa (Particle/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम (2nd person)

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• परित्याज्यम्: to be abandoned (should be abandoned)
• परित्याज्यम्: Kriya-visheshaṇa (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: परि-त्यज् (धातु) + यत् (प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (यत्) ‘कर्तव्य/त्याज्य’ अर्थे; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र निषेधेन ‘न ... परित्याज्यम्’ = should not be abandoned

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (प्रतिष्ठितम्)

• अन्ने: in food
• अन्ने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• प्रतिष्ठितम्: is established/grounded
• प्रतिष्ठितम्: Kriya-visheshaṇa (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र-स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेयविशेषण (सर्वम्)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्मधारयः (सर्वः प्रयत्नः)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम (1st person)

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रतिगृह्यताम्: let it be accepted (by you)
• प्रतिगृह्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘let it be accepted’

Speaker

Rājñī (Queen)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The queen gently admonishes the devotee: do not abandon food; attendants present simple nourishing fare, emphasizing care over luxury.

Characters & Entities

• Rājñī (Queen)
• Śabarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma harmonizes devotion with bodily duty—food sustains life and enables worship; refusing it is not always virtuous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa setting frames annadāna as a hallmark of dharma among communities connected to the Narmadā sacred zone.

What ritualistic prescription is mentioned?

Annapradāna (gift of food) and the dharmic acceptance of offered food.