Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

एकीभवन्ति कल्पान्ते योगे माहेश्वरे गताः । सर्वेषामेव योगानां योगो माहेश्वरो वरः

Transliteration

ekībhavanti kalpānte yoge māheśvare gatāḥ | sarveṣāmeva yogānāṃ yogo māheśvaro varaḥ

Translation

மாஹேஸ்வர யோகத்தில் புகுந்தோர் கல்பாந்தத்தில் ஒன்றுபட்ட நிலையை அடைவர். எல்லா யோகங்களிலும் மாஹேஸ்வர யோகமே சிறந்தது என அறிவிக்கப்படுகிறது.

Word by Word

• एकीभवन्ति: become one, merge
• एकीभवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: एकीभू (धातु: एकी + भू)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• कल्पान्ते: at the end of the aeon
• कल्पान्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्पान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्पस्य अन्तः)

• योगे: in the yoga
• योगे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• माहेश्वरे: Maheśvara-related, of Śiva
• माहेश्वरे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माहेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (योगे इति)

• गताः: gone, having entered
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ते/जनाः इत्यध्याहार्य)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; विशेषणम् (योगानाम् इति)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• योगानाम्: of yogas
• योगानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• योगः: the yoga
• योगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• माहेश्वरः: Maheśvara (Śiva’s)
• माहेश्वरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माहेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (योगः इति)

• वरः: best, excellent
• वरः: Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (योगः इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra conducive to Māheśvara Yoga (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand cosmic-quiet scene: yogins absorbed in Śiva-dhyāna on a Narmadā bank; above, a vast Śiva-form dissolving the cosmos at kalpānta, while the yogins merge into a single radiance—symbolizing ekībhāva.

Characters & Entities

• Māheśvara Yoga
• Maheśvara (Śiva)
• Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva realization (Māheśvara Yoga) is presented as the highest yoga, culminating in non-dual union at the cosmic end.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Revā-tīra context continues; the verse underscores Śiva-centered yoga as the spiritual essence of the place’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the prescription is doctrinal—entering/undertaking Māheśvara Yoga.