शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms
உபமன்யு கிருஷ்ணனுக்கு உபதேசிப்பது: பரமாத்மன் மகேசன்/சிவன் தன் சொந்த மூர்த்திகளால் முழு சராசர ஜகத்தையும் வியாபித்து தாங்கி நிறுத்துகிறான். இந்த அத்தியாயம், உலகம் சிவனின் அஷ்டமூர்த்தியில் அமைந்துள்ளது; நூலில் கோர்க்கப்பட்ட மணிகள் போல என்று கூறுகிறது. பின்னர் முக்கிய சிவ ரூபங்களையும், குறிப்பாக பஞ்சபிரஹ்ம தனுக்கள்—ஈசான, தத்புருஷ, அகோர, வாமதேவ, சத்யோஜாத—எல்லாம் வியாபகமானவை; எதுவும் அவியாப்தமில்லை என்று விளக்குகிறது. ஈசானன் க்ஷேத்ரஜ்ஞ/போக்த்ரு தத்துவத்தின், தத்புருஷன் அவ்யக்தம் மற்றும் குணமய போக்யங்களின், அகோரன் புத்தி-தத்துவத்தின் (தர்மாதி உடன்), வாமதேவன் அஹங்காரத்தின், சத்யோஜாதன் மனஸின் அதிஷ்டாதா எனக் கூறப்படுகின்றனர். மேலும் இந்த்ரிய-கரணம்-விஷயம்-பூதம் தொடர்புகள்: ஶ்ரோத்ர–வாக்–ஶப்த–வ்யோம, த்வக்–பாணி–ஸ்பர்ஶ–வாயு, சக்ஷு–சரண–ரூப–அக்னி, ரசனா–பாயு–ரச–ஆபஸ், க்ராண–உபஸ்த–கந்த–பூ. முடிவில் இம்மூர்த்திகளின் கீர்த்தியும் பூஜ்யத்தன்மையும் ஒரே ஶ்ரேயஸ்-கரமான மங்கள காரணம் என உறுதிப்படுத்தப்படுகிறது।
Shlokas
Verse 1
तस्य देवादिदेवस्य मूर्त्यष्टकमयं जगत् । तस्मिन्व्याप्य स्थितं विश्वं सूत्रे मणिगणा इव । शर्वो भवस्तथा रुद्र उग्रो भीमः पशोः पतिः
தேவர்க்கும் தேவனான அந்த பரமேசனின் அஷ்டமூர்த்திகளாலே இவ்வுலகம் அமைந்தது. அவர் எங்கும் வியாபித்துள்ளார்; ஒரே நூலில் மணிக்கூட்டங்கள் கோர்த்ததுபோல், முழு பிரபஞ்சமும் அவருள் நிலைகொள்கிறது. அவரே சர்வன், பவன், ருத்ரன், உக்ரன், பீமன், பசுபதி—பந்தப்பட்ட உயிர்களின் ஆண்டவன்.
Verse 3
ब्रह्मा विष्णुस्तथा रुद्रो महेशानस्सदाशिवः । मूर्तयस्तस्य विज्ञेया याभिर्विश्वमिदं ततम् । अथान्याश्चापि तनवः पञ्च ब्रह्मसमाह्वयाः । तनूभिस्ताभिराव्याप्तमिह किंचिन्न विद्यते
பிரம்மா, விஷ்ணு, ருத்ரன், மகேசானன், சதாக்ஷிவன்—இவையே அவருடைய வெளிப்பட்ட மூர்த்திகள்; இவற்றால் இவ்வுலகம் முழுதும் வியாபிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் ‘பஞ்சபிரம்மம்’ என அழைக்கப்படும் அவருடைய இன்னும் ஐந்து தனுக்கள் உள்ளன; அந்த உடல்களால் இங்கே வியாபிக்கப்படாதது எதுவும் இல்லை.
Verse 5
ईशानः पुरुषो ऽघोरो वामः सद्यस्तथैव च । ब्रह्माण्येतानि देवस्य मूर्तयः पञ्च विश्रुताः । ईशानाख्या तु या तस्य मूर्तिराद्या गरीयसी । भोक्तारं प्रकृतेः साक्षात्क्षेत्रज्ञमधितिष्ठति
ஈசானன், புருஷன், அகோரன், வாமன், சத்யோஜாதன்—இவை இறைவனின் புகழ்பெற்ற ஐந்து பிரம்ம-ரூப மூர்த்திகள். அவற்றில் ஈசானம் எனப்படும் மூர்த்தி முதன்மையும் மிக உயர்ந்ததுமாகும்; அது பிரகிருதியில் நேரடியான அனுபவிப்பவன் ஆகிய க்ஷேத்ரஜ்ஞ சைதன்யத்தை ஆள்கிறது।
Verse 7
स्थाणोस्तत्पुरुषाख्या या मूर्तिर्मूर्तिमतः प्रभोः । गुणाश्रयात्मकं भोग्यमव्यक्तमधितिष्ठति । धर्माद्यष्टांगसंयुक्तं बुद्धितत्त्वं पिनाकिनः । अधितिष्ठत्यघोराख्या मूर्तिरत्यंतपूजिता
ஸ்தாணு-ரூபமான இறைவனின் ‘தத்புருஷ’ எனப்படும் மூர்த்தி, குணங்களை ஆதாரமாகக் கொண்ட அனுபவிக்கத்தக்க அவ்யக்த தத்துவத்தை ஆள்கிறது. மேலும் பினாகி சிவனின் தர்மம் முதலிய எட்டங்கங்களால் கூடிய புத்தி-தத்துவத்தை மிகப் போற்றப்படும் ‘அகோர’ மூர்த்தி ஆள்கிறது।
Verse 9
वामदेवाह्वयां मूर्तिं महादेवस्य वेधसः । अहंकृतेरधिष्ठात्रीमाहुरागमवेदिनः । सद्यो जाताह्वयां मूर्तिं शम्भोरमितवर्चसः । मानसः समधिष्ठात्रीं मतिमंतः प्रचक्षते
ஆகமங்களை அறிந்தோர் கூறுவர்: மகாதேவனின் ‘வாமதேவ’ மூர்த்தி அகங்காரத் தத்துவத்தின் அதிஷ்டாத்ரி. மேலும் ஞானிகள் சொல்வர்: அளவற்ற ஒளியுடைய ஷம்புவின் ‘சத்யோஜாத’ மூர்த்தி மனஸின் சம்யக் அதிஷ்டாத்ரி.
Verse 11
श्रोत्रस्य वाचः शब्दस्य विभोर्व्योम्नस्तथैव च । ईश्वरीमीश्वरस्येमामीशाख्यां हि विदुर्बुधाः । त्वक्पाणिस्पर्शवायूनामीश्वरीं मूर्तिमैश्वरीम् । पुरुषाख्यं विदुस्सर्वे पुराणार्थविशारदाः
கேள்வி, வாக்கு, ஒலி, மேலும் அனைத்தையும் வியாபிக்கும் ஆகாயம் ஆகியவற்றின் மீது அதிஷ்டானமாக இருப்பது, இறைவனின் ‘ஈசா’ எனப்படும் ஈஸ்வரீய அதிகாரம் என்று ஞானிகள் அறிகின்றனர். அதுபோல தோல், கை, தொடுதல், பிராணவாயு ஆகியவற்றின் மீது ஆளும் பரமேஸ்வரனின் ஈஸ்வரீய மூர்த்தியை புராணார்த்த நிபுணர்கள் அனைவரும் ‘புருஷ’ம் என அறிவர்.
Verse 13
चक्षुषश्चरणस्यापि रूपस्याग्नेस्तथैव च । अघोराख्यामधिष्ठात्रीं मूर्तिमाहुर्मनीषिणः । रसनायाश्च पायोश्च रसस्यापां तथैव च । ईश्वरीं वामदेवाख्यां मूर्तिं तन्निरतां विदुः
கண் மற்றும் பாதம், மேலும் ரூபம் (காணத்தக்க வடிவு) மற்றும் அக்னி—இவற்றின் அதிஷ்டாத்ரி தெய்வ மூர்த்தியை ஞானிகள் ‘அகோரா’ என்று கூறுவர். நாவு மற்றும் பாயு, மேலும் ரசம் (சுவை) மற்றும் நீர்—இவற்றின் அதிஷ்டாத்ரி ஈஸ்வரீ மூர்த்தியை ‘வாமதேவி’ என்று அறிகின்றனர்; அவள் அந்தச் செயல்களில் நிலைபெற்றவள்.
Verse 15
घ्राणस्य चैवोपस्थस्य गंधस्य च भुवस्तथा । सद्यो जाताह्वयां मूर्तिमीश्वरीं संप्रचक्षते । मूर्तयः पञ्च देवस्य वंदनीयाः प्रयत्नतः । श्रेयोर्थिभिर्नरैर्नित्यं श्रेयसामेकहेतवः
மணம் உணரும் இந்திரியம், உபஸ்தம், நறுமணம், பூமி ஆகியவற்றின் அதிஷ்டாத்ரியாக ‘ஸத்யோஜாதா’ என அழைக்கப்படும் ஈஸ்வரீ-மூர்த்தியை அவர்கள் கூறுகின்றனர். இறைவனின் ஐந்து மூர்த்திகளும் முயற்சியுடன் வணங்கத்தக்கவை; உயர்ந்த நன்மை நாடும் மனிதர்க்கு அவையே எல்லா மங்களத்திற்கும் ஒரே காரணம்।
Verse 17
ईशानश्च महादेवो मूर्तयश्चाष्ट विश्रुताः
ஈசானன்—அந்த மகாதேவன்—எட்டு புகழ்பெற்ற மூர்த்திகளைக் கொண்டவன்।
Verse 19
भूम्यंभोग्निमरुद्व्योमक्षेत्रज्ञार्कनिशाकराः । अधिष्ठिता महेशस्य शर्वाद्यैरष्टमूर्तिभिः । चराचरात्मकं विश्वं धत्ते विश्वंभरात्मिका । शार्वीर्शिवाह्वया मूर्तिरिति शास्त्रस्य निश्चयः
பூமி, நீர், அগ্নி, காற்று, ஆகாயம், க்ஷேத்ரஜ்ஞன் (உள்ளுறை அறிவு), சூரியன், சந்திரன்—இவை அனைத்தும் மகேசனின் ‘சர்வ’ முதலிய அஷ்டமூர்த்திகளால் அதிஷ்டிதமாகின்றன। அந்த விஸ்வம்பர சக்தியால் அசையும்-அசையாத அனைத்தையும் கொண்ட உலகம் தாங்கப்படுகிறது। சாஸ்திரத்தின் உறுதி: இது ‘சார்வீ’ மூர்த்தி; ‘சிவ’ என்ற நாமத்தாலும் அழைக்கப்படுகிறது।
Verse 21
संजीवनं समस्तस्य जगतस्सलिलात्मिका । भावीति गीयते मूर्तिभवस्य परमात्मनः । बहिरंतर्गता विश्वं व्याप्य तेजोमयी शुभा । रौद्री रुद्राव्यया मूर्तिरास्थिता घोररूपिणी
அவள் முழு உலகத்திற்கும் உயிர்ப்பூட்டும் சக்தி; நீர்ச் சுபாவமுடையவள். ஆகவே, ரூபமாக வெளிப்படுத்தும் பரமாத்ம சக்தியாக ‘பாவீ’ என்று பாடப்படுகிறாள். வெளி-உள் அனைத்திலும் உலகமெங்கும் வியாபித்து, தேஜோமயி, மங்களமயி; அழியாத ருத்ராவின் ரௌத்ரீ மூர்த்தியாக, பயங்கர ரூபத்துடன் நிலைகொண்டாள்.
Verse 23
स्पंदयत्यनिलात्मदं बिभर्ति स्पंदते स्वयम् । औग्रीति कथ्यते सद्भिर्मूर्तिरुग्रस्य वेधसः । सर्वावकाशदा सर्वव्यापिका गगनात्मिका । मूर्तिर्भीमस्य भीमाख्या भूतवृंदस्य भेदिका
அவள் பிராணவாயுவை அசையச் செய்து, அதைத் தாங்கி, தானே அந்த அசைவாகத் துடிக்கிறாள். ஆகவே, ஞானிகள் அவளை உக்ர வேதஸின் (சிருஷ்டிகரன்) ‘ஔக்ரீ’ மூர்த்தி எனக் கூறுவர். அவள் எல்லா அவகாசத்தையும் அளிப்பவள், அனைத்திலும் வியாபிப்பவள், ஆகாயச் சுபாவமுடையவள்; இதுவே ‘பீமா’ எனப் புகழ்பெற்ற பீம மூர்த்தி, பூதக் கூட்டத்தின் பந்தங்களைப் பிளப்பவள்.
Verse 25
सर्वात्मनामधिष्ठात्री सर्वक्षेत्रनिवासिनी । मूर्तिः पशुपतेर्ज्ञेया पशुपाशनिकृंतनी । दीपयंती जगत्सर्वं दिवाकरसमाह्वया । ईशानाख्यमहेशस्य मूर्तिर्दिवि विसर्पति
அவள் எல்லா உடலுடைய உயிர்களின் ஆதிஷ்டாத்ரி சக்தி; எல்லாக் க்ஷேத்திரங்களிலும் வாசமுடையவள். அவளே பசுபதியின் மூர்த்தி; பசுவின் பாசங்களை அறுக்கும் பாசநிக்ரந்தினி. ‘திவாகர’ என்ற நாமத்தால் அவள் உலகமெங்கும் ஒளி பரப்புகிறாள்; மகேஸ்வரனின் ‘ஈசான’ எனும் மூர்த்தி விண்ணில் விரிந்து பிரகாசிக்கிறது.
Verse 27
आप्याययति यो विश्वममृतांशुर्निशाकरः । महादेवस्य सा मूर्तिर्महादेवसमाह्वया । आत्मा तस्याष्टमी मूर्तिः शिवस्य परमात्मनः । व्यापिकेतरमूर्तीनां विश्वं तस्माच्छिवात्मकम्
அமுதமய கதிர்களை உடைய நிசாகரன் சந்திரன் உலகமெங்கும் போஷித்து வளரச் செய்கிறான்; அவனே ‘மகாதேவ’ என்ற நாமத்தால் அழைக்கப்படும் மகாதேவனின் மூர்த்தி. அவன் பரமாத்மா சிவனின் எட்டாவது மூர்த்தி; அவருடைய ஆத்மஸ்வரூபமே. ஆகவே அவரின் அனைத்தையும் வியாபிக்கும் மற்றும் தனித்த (வரையறுக்கப்பட்ட) மூர்த்திகளால் இந்த முழு உலகும் சிவமயமாகும்.
Verse 29
वृक्षस्य मूलसेकेन शाखाः पुष्यंति वै यथा । शिवस्य पूजया तद्वत्पुष्यत्यस्य वपुर्जगत् । सर्वाभयप्रदानं च सर्वानुग्रहणं तथा । सर्वोपकारकरणं शिवस्याराधनं विदुः
மரத்தின் வேருக்கு நீர் ஊற்றினால் கிளைகள் செழிப்பதுபோல், சிவபூஜையால்—இந்த உலகம் சிவனின் வபு (வெளிப்பட்ட உடல்) என்பதால்—முழு ஜகத்தும் வளம் பெறுகிறது. ஞானிகள் கூறுவர்: சிவாராதனை எல்லோருக்கும் அபயம் அளிக்கும், அனைவருக்கும் அருள் புரியும், எல்லாவித நன்மைகளையும் செய்யும்.
Verse 31
यथेह पुत्रपौत्रादेः प्रीत्या प्रीतो भवेत्पिता । तथा सर्वस्य संप्रीत्या प्रीतो भवति शंकरः । देहिनो यस्य कस्यापि क्रियते यदि निग्रहः । अनिष्टमष्टमूर्तेस्तत्कृतमेव न संशयः
மகன், பேரன் முதலியோரிடம் அன்பு காட்டினால் தந்தை மகிழ்வதுபோல், எல்லா உயிர்களிடமும் நல்லெண்ணமும் பிரீதியும் காட்டினால் சங்கரன் மகிழ்கிறான். எந்த உடலுடைய உயிரின்மீதும் அநியாயமாக அடக்குமுறை அல்லது தடையிடல் செய்யப்படின், அந்த தீங்கு அஷ்டமூர்த்தி ஆண்டவனுக்கே செய்ததாம்—சந்தேகம் இல்லை.
Verse 33
अष्टमूर्त्यात्मना विश्वमधिष्ठाय स्थितं शिवम् । भजस्व सर्वभावेन रुद्रः परमकारणम्
அஷ்டமூர்த்தி-ஆத்மராக உலகை ஆதிஷ்டித்து தாங்கி நிற்கும் சிவனை முழு மனத்துடன் வழிபடு; ஏனெனில் ருத்ரனே பரம காரணம், அனைத்தின் பரம பதி.
Frequently Asked Questions
No discrete narrative event dominates; the chapter is primarily a doctrinal instruction where Upamanyu teaches Kṛṣṇa Śiva’s cosmic pervasion and the structured scheme of His mūrtis (aṣṭamūrti and pañcabrahma).
They function as presiding principles (adhiṣṭhātṛs) over key tattvas of experience—kṣetrajña/bhoktṛ, avyakta, buddhi, ahaṃkāra, and manas—showing that cognition and embodiment are grounded in Śiva’s fivefold presence.
The chapter highlights Śiva’s aṣṭamūrti and especially the pañcabrahma (Īśāna, Tatpuruṣa, Aghora, Vāmadeva, Sadyojāta), applying them to systematic correspondences with sense faculties, organs, their objects, and elements (e.g., śrotra–śabda–vyoman; cakṣus–rūpa–agni; rasanā–rasa–āpas).