अनुग्रह-स्वातन्त्र्य-प्रमाणविचारः | Inquiry into Pramāṇa, Divine Autonomy, and Grace

Verse 1

वायुरुवाच । स्थने संशयितं विप्रा भवद्भिर्हेतुचोदितैः । जिज्ञासा हि न नास्तिक्यं साधयेत्साधुबुद्धिषु

வாயு கூறினார்—ஓ விப்ரர்களே, காரண-யுக்தியால் தூண்டப்பட்ட நீங்கள் உரிய இடத்தில் சந்தேகித்தீர்கள். சாது புத்தியுள்ளோரின் மனத்தில் விசாரணை நாத்திகத்தை உண்டாக்காது.

Verse 2

प्रमणमत्र वक्ष्यामि सताम्मोहनिवर्तकम् । असतां त्वन्यथाभावः प्रसादेन विना प्रभोः

இங்கே நான் சத்புருஷர்களின் மயக்கத்தை நீக்கும் உண்மையான பிரமாணத்தை உரைப்பேன். ஆனால் அசதோர்க்கு, ஆண்டவனின் அருள் இன்றி மாறுபட்ட மயக்கப் புரிதலே உண்டாகும்.

Verse 3

शिवस्य परिपूर्णस्य परानुग्रहमन्तरा । न किंचिदपि कर्तव्यमिति साधु विनिश्चितम्

முழுமை நிறைந்த சிவனுக்கு, பிறர்க்கு பரம அருளை வழங்குதல் தவிர, செய்ய வேண்டிய எந்தக் கடமையும் இல்லை என்று நன்கு தீர்மானிக்கப்பட்டது।

Verse 4

स्वभाव एव पर्याप्तः परानुग्रहकर्मणि । अन्यथा निस्स्वभवेन न किमप्यनुगृह्यते

பிறர்க்கு அருள் செய்வதற்கு இயல்பே போதுமானது; இல்லையெனில் அந்த இயல்பு இல்லாதவன் உண்மையில் எவருக்கும் அருள்/நன்மை செய்ய இயலாது।

Verse 5

परं सर्वमनुग्राह्यं पशुपाशात्मकं जगत् । परस्यानुग्रहार्थं तु पत्युराज्ञासमन्वयः

இந்த முழு உலகமும்—பசு (கட்டுண்ட ஆன்மா) மற்றும் பாசம் (பந்தம்) என அமைந்தது—பரம அருளைப் பெறத் தகுதியானதே; அந்த உயர்ந்த அருளுக்காகப் பதி (ஆண்டவன் சிவன்) அவரின் ஆணை-ஆட்சிநெறி நிலவுகிறது।

Verse 6

पतिराज्ञापकः सर्वमनुगृह्णाति सर्वदा । तदर्थमर्थस्वीकारे परतंत्रः कथं शिवः

பதி-பிரபு, அனைத்திற்கும் அரச ஆணையாளர் போல் இருந்து எப்போதும் அனைவருக்கும் அருள் செய்கிறார். அப்படியிருக்க, அந்த நோக்கத்திற்காகப் பொருள்/படையல் ஏற்றலில் சிவன் எவர்மீதும் சார்ந்தவன் எவ்வாறு ஆவான்?

Verse 7

अनुग्राह्यनपेक्षो ऽस्ति न हि कश्चिदनुग्रहः । अतः स्वातन्त्र्यशब्दार्थाननपेक्षत्वलक्षणः

அவர் அருள் பெறுபவரையும் சார்ந்தவர் அல்ல; உண்மையில் அருள் செயல் எவர்மீதும் சார்ந்ததல்ல. ஆகவே ‘ஸ்வாதந்திர்ய’ என்ற சொல்லின் பொருள்—முழுமையான சார்பின்மை.

Verse 8

एतत्पुनरनुग्राह्यं परतंत्रं तदिष्यते । अनुग्रहादृते तस्य भुक्तिमुक्त्योरनन्वयात्

இந்த ஜீவன் மீண்டும் அருளைப் பெறத் தகுதியானதும் பிறரின் ஆட்சிக்குட்பட்டதும் எனக் கூறப்படுகிறது; சிவனின் அருளின்றி இன்பமும் முக்தியும் அவனுக்கு அணுகாது.

Verse 9

मूर्तात्मनो ऽप्यनुग्राह्या शिवाज्ञाननिवर्तनात् । अज्ञानाधिष्ठितं शम्भोर्न किंचिदिह विद्यते

உடலுடன் உள்ளவர்களும் அருளுக்குத் தகுதியானவர்களே; சிவஞானம் அறியாமையை நீக்குகிறது. சம்புவிற்கு இவ்வுலகில் எதுவும் அறியாமை அடிப்படையல்ல.

Verse 10

येनोपलभ्यते ऽस्माभिस्सकलेनापि निष्कलः । स मूर्त्यात्मा शिवः शैवमूर्तिरित्युपचर्यते

சகல வடிவத்தின் வழியாகவும் நாம் உணரக்கூடிய நிஷ்கல பரத்தத்துவமே—மூர்த்தியாத்மா சிவன்; பக்தி மரபில் அவர் ‘சைவமூர்த்தி’ எனப் போற்றப்படுகிறார்.

Verse 11

न ह्यसौ निष्कलः साक्षाच्छिवः परमकारणम् । साकारेणानुभावेन केनाप्यनुपलक्षितः

அந்த சிவன் தன் உண்மை இயல்பில் நிஷ்கலன், நிராகாரன்; அவனே பரம காரணம். ஆனால் அவன் சாகாரமாக வெளிப்படும் சக்தியின் அனுபவத்தால், எல்லோராலும் எளிதில் அறியப்படுவதில்லை.

Verse 12

प्रमाणगम्यतामात्रं तत्स्वभावोपपादकम् । न तावतात्रोपेक्षाधीरुपलक्षणमंतरा

பிரமாணங்களால் அறியத்தக்கதன்மையே ஒரு பொருளின் இயல்பை நிறுவுகிறது. ஆனால் இவ்விஷயத்தில் அலட்சிய மனோபாவம் உரியது அல்ல—சரியான விவேகம், குறியீட்டு லட்சணங்கள் இன்றி அறிதல் இல்லை.

Verse 13

आत्मोपमोल्वणं साक्षान्मूर्तिरेव हि काचन । शिवस्य मूर्तिर्मूर्त्यात्मा परस्तस्योपलक्षणम्

உண்மையாகவே நேரடியாக அறியக்கூடிய ஒரு வெளிப்பட்ட வடிவம் உண்டு; அது ஆத்மாவுடன் ஒப்பிடத்தக்கது. வடிவமே சாரமாயுள்ள சிவனின் அந்த மூர்த்தி, பரம்பொருள் சிவனை அறியச் செய்யும் குறியீடாகும்.

Verse 14

यथा काष्ठेष्वनारूढो न वह्निरुपलभ्यते । एवं शिवो ऽपि मूर्त्यात्मन्यनारूढ इति स्थितिः

மரக்கட்டைகளில் தீ இருந்தாலும், அது எழாமல் இருந்தால் உணரப்படாது. அதுபோலவே, மூர்த்தி வடிவில் வெளிப்படாத வரை சிவனும் அறியப்படார்—இதுவே நிலைபெற்ற கோட்பாடு.

Verse 15

यथाग्निमानयेत्युक्ते ज्वलत्काष्ठादृते स्वयम् । नाग्निरानीयते तद्वत्पूज्यो मूर्त्यात्मना शिवः

‘தீ கொண்டு வா’ என்று சொன்னால், எரியும் மரக்கட்டை இன்றி தீயை தனியாகக் கொண்டு வர இயலாது. அதுபோல, உண்மையில் நிர்குணனான சிவன், பக்திக்காக மூர்த்தி வடிவில் வழிபடத்தக்கவன்.

Verse 16

अत एव हि पूजादौ मूर्त्यात्मपरिकल्पनम् । मूर्त्यात्मनि कृतं साक्षाच्छिव एव कृतं यतः

ஆகையால் பூஜையின் தொடக்கத்திலேயே தேவனை உருவமுடையவராகவும் தன்னாத்மச్వరூபமாகவும் தியானிக்க வேண்டும். அந்த மூர்த்தியாத்மாவிற்கு அர்ப்பணிப்பதும் செய்வதும் உண்மையில் நேரே சிவனுக்கே செய்ததாம்.

Verse 17

लिंगादावपि तत्कृत्यमर्चायां च विशेषतः । तत्तन्मूर्त्यात्मभावेन शिवो ऽस्माभिरुपास्यते

லிங்கம் முதலியவற்றிலும் இதுவே கடமை; அர்ச்சா-விக்ரகத்தில் குறிப்பாக. அந்தந்த மூர்த்தியை ஆத்மச్వరூபமாகக் கொண்டு நாம் சிவனை வழிபடுகிறோம்.

Verse 18

यथानुगृह्यते सो ऽपि मूर्त्यात्मा पारमेष्ठिना । तथा मूर्त्यात्मनिष्ठेन शिवेन पशवो वयम्

பரமேஷ்டி பிரம்மா அந்த உடலுடையவனை அருள்புரிவதுபோல், மூர்த்தியாத்மத்தில் நிலைபெற்ற சிவன் நாங்கள் பசுக்கள் போல் கட்டுண்ட ஜீவர்களுக்கும் அருள் செய்கிறான்।

Verse 19

लोकानुग्रहणायैव शिवेन परमेष्ठिना । सदाशिवादयस्सर्वे मूर्त्यात्मनो ऽप्यधिष्ठिताः

உலகங்களுக்குக் கருணை அளிக்கவே பரமேஷ்வரன் சிவன் சதாசிவம் முதலான எல்லா மூர்த்தியாத்ம வடிவங்களிலும் அதிபதியாக நிற்கிறான்; அவை அனைத்தும் அவனால் ஆளப்பட்டு சக்தியூட்டப்படுகின்றன।

Verse 20

आत्मनामेव भोगाय मोक्षाय च विशेषतः । तत्त्वातत्त्वस्वरूपेषु मूर्त्यात्मसु शिवान्वयः

போகத்திற்கும், குறிப்பாக மோக்ஷத்திற்கும், ஆத்மாவே உரைக்கப்படுகிறது; தத்துவம்-அதத்துவம் எனும் இரு வடிவங்களிலும், மூர்த்தியாத்ம வடிவங்களிலும் எங்கும் சிவனின் அன்வயம் பரவி நிற்கிறது।

Verse 21

भोगः कर्मविपाकात्मा सुखदुःखात्मको मतः । न च कर्म शिवो ऽस्तीति तस्य भोगः किमात्मकः

போகம் என்பது கர்மவிபாகமாக, இன்பம்–துன்பம் என்னும் வடிவமெனக் கூறப்படுகிறது. ஆனால் சிவன் கர்மத்திற்குப் புறம்பானவன்; அவருக்கு ‘போகம்’ எத்தகைய இயல்புடையது?

Verse 22

सर्वं शिवो ऽनुगृह्णाति न निगृह्णाति किंचन । निगृह्णतां तु ये दोषाश्शिवे तेषामसंभवात्

சிவன் அனைவருக்கும் அருள்புரிகிறான்; எவரையும் தண்டிப்பதில்லை. தண்டிப்பவர்களுக்குரிய குறைகள் சிவனில் நிகழ இயலாதவை; ஆகவே அவை அவரில் தோன்றாது.

Verse 23

ये पुनर्निग्रहाः केचिद्ब्रह्मादिषु निदर्शिताः । ते ऽपि लोकहितायैव कृताः श्रीकण्ठमूर्तिना

பிரம்மா முதலிய தேவர்களிடமும் காட்டப்பட்ட எந்தக் கட்டுப்பாடுகள்/தண்டனைகளோ, அவையும் ஸ்ரீகண்டமூர்த்தியான சிவன் உலகநலத்திற்காகவே செய்தவை।

Verse 24

ब्रह्माण्डस्याधिपत्यं हि श्रीकण्ठस्य न संशयः । श्रीकण्ठाख्यां शिवो मूर्तिं क्रीडतीमधितिष्ठति

முழு பிரபஞ்சத்தின் ஆட்சி ஸ்ரீகண்டனுக்கே என்பது ஐயமில்லை. சிவன் ‘ஸ்ரீகண்ட’ எனும் தன் திருமேனியில் தங்கி, தெய்வீக லீலையுடன் உலகைத் தாங்கி ஆள்கிறான்।

Verse 25

सदोषा एव देवाद्या निगृहीता यथोदितम् । ततस्तेपि विपाप्मानः प्रजाश्चापि गतज्वराः

கூறியபடியே தேவர்கள் முதலியோரும் குற்றமுடையவர்களாக இருந்ததால் கட்டுப்படுத்தப்பட்டனர். பின்னர் அவர்களும் பாவமற்றவர்களானார்கள்; உயிர்களும் ஜ்வரம் போன்ற துன்பத்திலிருந்து விடுபட்டன।

Verse 26

निग्रहो ऽपि स्वरूपेण विदुषां न जुगुप्सितः । अत एव हि दण्ड्येषु दण्डो राज्ञां प्रशस्यते

அடக்கம் மற்றும் திருத்தம் இயல்பாகவே ஞானிகளால் குற்றமாகக் கருதப்படாது. ஆகவே தண்டனைக்குரியோர்மேல் அரசர் அளிக்கும் தண்டம் புகழப்படுகின்றது.

Verse 27

यत्सिद्धिरीश्वरत्वेन कार्यवर्गस्य कृत्स्नशः । न स चेदीशतां कुर्याज्जगतः कथमीश्वरः

‘ஈசன்’ எனும் सिद्धி என்பது செயல்களின் முழுத் தொகுதியின்மேல் முழு ஆட்சி எனில், அவர் உலகின்மேல் ஈசத்துவம் செலுத்தாவிடில் அவரை ஈசன் என்று எவ்வாறு கூறலாம்?

Verse 28

ईशेच्छा च विधातृत्वं विधेराज्ञापनं परम् । आज्ञावश्यमिदं कुर्यान्न कुर्यादिति शासनम्

ஈசனின் இச்சையே விதிப்பதற்கான ஆற்றலாகிறது; விதாதா பிரம்மனுக்குக் கூட அவன் ஆணைமே பரமம். அந்த ஆணைக்குட்பட்டே ‘இதைச் செய்’ அல்லது ‘இதைச் செய்யாதே’ எனும் ஆட்சி நிலைகிறது.

Verse 29

तच्छासनानुवर्तित्वं साधुभावस्य लक्षणम् । विपरीतसमाधोः स्यान्न सर्वं तत्तु दृश्यते

அந்த ஆணையைப் பின்பற்றுதலே சாதுபாவத்தின் இலக்கணம். ஆனால் சமாதி மாறுபட்ட (தவறான) வழியில் உள்ளவரிடம் அது முழுமையாகக் காணப்படாது.

Verse 30

साधु संरक्षणीयं चेद्विनिवर्त्यमसाधु यत् । निवर्तते च सामादेरंते दण्डो हि साधनम्

சாதுக்களைப் பாதுகாக்க அசாதுவானதைத் தடுக்க வேண்டும். சாமம் முதலிய வழிகளால் அது திரும்பாவிடில், இறுதியில் தண்டனையே பயனுள்ள சாதனம்.

Verse 31

हितार्थलक्षणं चेदं दण्डान्तमनुशासनम् । अतो यद्विपरीतं तदहितं संप्रचक्षते

இந்த போதனை—தேவைப்பட்டால் தண்டக் கட்டுப்பாட்டில் முடிவடையும்—உண்மையான நலத்தின் இலக்கணம். ஆகவே இதற்கு எதிரானது தீங்கானது என அறிவிக்கப்படுகிறது.

Verse 32

हिते सदा निषण्णानामीश्वरस्य निदर्शनम् । स कथं दुष्यते सद्भिरसतामेव निग्रहात्

எல்லா நலத்திலும் எப்போதும் நிலைத்தோர்க்கு இது ஈசனின் வெளிப்படை அடையாளம். தீயவர்களை மட்டும் அடக்குவதால், நல்லோரின் பார்வையில் அவர் எவ்வாறு மாசுபடுவார்?

Verse 33

अयुक्तकारिणो लोके गर्हणीयाविवेकिता । यदुद्वेजयते लोकन्तदयुक्तं प्रचक्षते

உலகில் முறையற்ற செயல் செய்பவர்கள் விவேகமற்றவர்கள் எனக் கண்டிக்கப்படுவர். மக்களை அச்சுறுத்தி கலக்கமுறச் செய்வது எதுவோ, அதுவே ‘அயுக்தம்’ என அறிவிக்கப்படுகிறது.

Verse 34

सर्वो ऽपि निग्रहो लोके न च विद्वेषपूर्वकः । न हि द्वेष्टि पिता पुत्रं यो निगृह्याति शिक्षयेत्

இந்த உலகில் எந்தக் கட்டுப்பாடும் திருத்தமும் வெறுப்பால் உண்டாகாது. தந்தை மகனை வெறுப்பதில்லை; கல்வி அளிக்கவே அவனை அடக்கி நடத்துகிறார்.

Verse 35

माध्यस्थेनापि निग्राह्यान्यो निगृह्णाति मार्गतः । तस्याप्यवश्यं यत्किंचिन्नैर्घृण्यमनुवर्तते

நடுநிலையுள்ள ஒருவரும் கட்டுப்படுத்தத் தகுதியானவரை முறையாகக் கட்டுப்படுத்தினாலும், அவரிடமும் சிறிதளவு கடுமை அல்லது இரக்கமின்மை தவிர்க்க முடியாமல் சேர்ந்தே வரும்.

Verse 36

अन्यथा न हिनस्त्येव सदोषानप्यसौ परान् । हिनस्ति चायमप्यज्ञान्परं माध्यस्थ्यमाचरन्

இல்லையெனில் அவன் எவரையும்—குற்றமுள்ளவர்களையும்கூட—ஒருபோதும் காயப்படுத்தமாட்டான். ஆனால் அளவுக்கு மீறிய நடுநிலையைப் பின்பற்றி, நிரபராதிகளையும் அறியாதவர்களையும் கூடத் தீங்குறச் செய்கிறான்.

Verse 37

तस्माद्दुःखात्मिकां हिंसां कुर्वाणो यः सनिर्घृणः । इति निर्बंधयंत्येके नियमो नेति चापरे

ஆகவே துயரமே இயல்பான கொடுஹிங்க்சையை இரக்கமின்றி செய்பவனைப் பற்றி, சிலர் ‘அவன் நிச்சயம் கர்மப் பந்தத்தில் கட்டுப்படுவான்; இது நியமம்’ என வலியுறுத்துவர்; மற்றோர் சிலர் ‘இது நியமமல்ல’ என்பர்.

Verse 38

निदानज्ञस्य भिषजो रुग्णो हिंसां प्रयुंजतः । न किंचिदपि नैर्घृण्यं घृणैवात्र प्रयोजिका

நோயின் காரணத்தை அறிந்த வைத்தியன் நோயாளிக்கு வலியளிக்கும் சிகிச்சையைச் செய்தாலும், அதில் சிறிதும் கொடுமை இல்லை; இங்கு தூண்டுவது கருணை மட்டுமே.

Verse 39

घृणापि न गुणायैव हिंस्रेषु प्रतियोगिषु । तादृशेषु घृणी भ्रान्त्या घृणान्तरितनिर्घृणः

வன்முறையுள்ள எதிரிகளிடம் கருணையும் ஒரு நற்குணமல்ல. அத்தகையோரிடம் மயக்கத்தால் இரக்கம் காட்டினால், தவறான கருணை விவேகத்தை மறைத்து, உள்ளார்ந்த கொடுமையையே வளர்க்கிறது.

Verse 40

उपेक्षापीह दोषाह रक्ष्येषु प्रतियोगिषु । शक्तौ सत्यामुपेक्षातो रक्ष्यस्सद्यो विपद्यते

இங்கேயும், காக்கப்பட வேண்டியவர்களையும் அவர்களுக்கு எதிராக நிற்பவர்களையும் பற்றிய அலட்சியம் குற்றமே. சக்தி இருந்தும் உதாசீனம் செய்தால், காக்கப்படுபவர் விரைவில் அழிவடைவார்.

Verse 41

सर्पस्यास्यगतम्पश्यन्यस्तु रक्ष्यमुपेक्षते । दोषाभासान्समुत्प्रेक्ष्य फलतः सो ऽपि निर्घृणः

அருகில் பாம்பு இருப்பதைக் கண்டும் காக்க வேண்டியதை காக்காமல், வெறும் ‘குற்றத் தோற்றம்’ என எண்ணி அலட்சியம் செய்பவன், விளைவில் கருணையற்றவனாகவே ஆகிறான்।

Verse 42

तस्माद्घृणा गुणायैव सर्वथेति न संमतम् । संमतं प्राप्तकामित्वं सर्वं त्वन्यदसम्मतम्

ஆகையால் கருணை (஘்ருணா) எல்லாவிதத்திலும் தனியே ஒரு நற்குணம் என்று ஏற்கப்படவில்லை. ஏற்கப்படுவது ‘ப்ராப்தகாமித்வம்’—சரியான நோக்கம் நிறைவேறுதல்; மற்றவை அனைத்தும் ஏற்கப்படாதவை।

Verse 43

अग्नावपि समाविष्टं ताम्रं खलु सकालिकम् । इति नाग्निरसौ दुष्येत्ताम्रसंसर्गकारणात्

அக்னியில் இடப்பட்ட செம்பும் நிச்சயமாக கரிமம் படிகிறது; ஆனால் செம்பின் தொடர்பால் அக்னி மாசடைவதில்லை. அதுபோல உலகத் தொடர்பினாலும் பரமேசுவரன்—பதி—என்றும் மாசுறார்.

Verse 44

नाग्नेरशुचिसंसर्गादशुचित्वमपेक्षते । अशुचेस्त्वग्निसंयोगाच्छुचित्वमपि जायते

அசுத்தத்தின் தொடர்பால் அக்னி அசுத்தமெனக் கருதப்படாது; அசுத்தப் பொருளே அசுத்தமென எண்ணப்படும். ஆனால் அசுத்தப் பொருள் அக்னியுடன் சேர்ந்தால் சுத்தமும் உண்டாகிறது—அது தூய்மைப்படுகிறது।

Verse 45

एवं शोध्यात्मसंसर्गान्न ह्यशुद्धः शिवो भवेत् । शिवसंसर्गतस्त्वेष शोध्यात्मैव हि शुध्यति

இவ்வாறு சுத்திகரிக்கப்பட வேண்டிய ஆன்மாவின் தொடர்பால் சிவன் ஒருபோதும் அசுத்தனாக மாறார். மாறாக, சிவனின் தொடர்பால் அந்தச் சுத்திகரிக்கத்தக்க ஆன்மாவே நிச்சயமாகச் சுத்தமடைகிறது.

Verse 46

अयस्यग्नौ समाविष्टे दाहो ऽग्नेरेव नायसः । मूर्तात्मन्येवमैश्वर्यमीश्वरस्यैव नात्मनाम्

இரும்பு தீயில் வைக்கப்படும்போது எரிதல் தீக்கே உரியது; இரும்புக்கல்ல. அதுபோல உடலுடைய ஆன்மைகளில் ஆண்டவரின் சக்தி தோன்றினாலும், அந்த ஐஸ்வரியம் உண்மையில் ஈசுவரனுக்கே; தனித்த ஆன்மைகளுக்கல்ல.

Verse 47

न हि काष्ठं ज्वलत्यूर्ध्वमग्निरेव ज्वलत्यसौ । काष्ठस्यांगारता नाग्नेरेवमत्रापि योज्यताम्

உண்மையில் மரம் எரிவதில்லை; அக்கினியே ஜ்வலிக்கிறது. மரம் கரியாகுதல் அக்கினியின் மாற்றமல்ல. இதே நியாயத்தை இங்கும் பொருத்துக.

Verse 48

अत एव जगत्यस्मिन्काष्ठपाषाणमृत्स्वपि । शिवावेशवशादेव शिवत्वमुपचर्यते

ஆகையால் இவ்வுலகில் மரம், கல், மண் முதலியவற்றிலும் கூட—சிவனின் ஆவேசமயமான உள்ளுறைவால்—‘சிவத்துவம்’ எனப் போற்றப்படுகிறது.

Verse 49

मैत्र्यादयो गुणा गौणास्तस्मात्ते भिन्नवृत्तयः । तैर्गुणैरुपरक्तानां दोषाय च गुणाय च

மைத்திரி முதலிய குணங்கள் துணை (கௌண) குணங்களே; ஆகவே அவற்றின் செயல்முறைகள் வேறுபடும். அவற்றால் நிறமடைந்த மனத்தார்க்கு அதே குணங்கள் குறையாகவும், நற்குணமாகவும் ஆகின்றன.

Verse 50

यत्तु गौणमगौणं च तत्सर्वमनुगृह्णतः । न गुणाय न दोषाय शिवस्य गुणवृत्तयः

கௌணமெனவும் அகௌணமெனவும் சொல்லப்படுவதெல்லாம் அவர் அருளால் ஏற்றுக் கொள்கிறார். ஆயினும் சிவனின் குணவடிவ வெளிப்பாடுகள் அவர்க்கு புண்ணியமுமல்ல, தோஷமுமல்ல; அவர் என்றும் நிர்லேபன்.

Verse 51

न चानुग्रहशब्दार्थं गौणमाहुर्विपश्चितः । संसारमोचनं किं तु शैवमाज्ञामयं हितम्

விபச்சிதர்கள் ‘அனுக்ரஹ’ என்ற சொல்லின் பொருளை கௌணமெனக் கூறார். அது உண்மையில் சிவனின் மங்களகரமான ஆணை; அது நன்மை தரும், சம்சாரத்திலிருந்து விடுவிக்கும்.

Verse 52

हितं तदाज्ञाकरणं यद्धितं तदनुग्रहः । सर्वं हिते नियुञ्जावः सर्वानुग्रहकारकः

அவருடைய ஆணையைப் பின்பற்றுதலே உண்மையான நலம்; நலமெனப்படுவது அனைத்தும் சாரமாக அவருடைய அருளே. ஆகவே பரமநலத்திற்காக எல்லாவற்றையும் நாம் ஈடுபடுத்துவோம்; ஏனெனில் அவர் அனைவருக்கும் அருள்செய்பவன்.

Verse 53

यस्तूपकारशब्दार्थस्तमप्याहुरनुग्रहम् । तस्यापि हितरूपत्वाच्छिवः सर्वोपकारकः

‘உபகாரம்’ எனும் சொல்லால் குறிக்கப்படுவதும் ‘அனுக்ரஹம்’ என்றே கூறப்படுகிறது. அது கூட நலத்தின் இயல்புடையதாதலால், கல்யாணஸ்வரூபனான சிவன் அனைவருக்கும் பொதுவான உபகாரி ஆவான்.

Verse 54

हिते सदा नियुक्तं तु सर्वं चिदचिदात्मकम् । स्वभावप्रतिबन्धं तत्समं न लभते हितम्

சித்தும் அசித்தும் ஆகிய அனைத்தும் எப்போதும் நலத்தையே நாடி இயங்குகின்றன; ஆனால் தம் இயல்பின் தடையால், தமக்கேற்ற சமமான உண்மை நலத்தை அடைய முடியாது.

Verse 55

यथा विकासयत्येव रविः पद्मानि भानुभिः । समं न विकसन्त्येव स्वस्वभावानुरोधतः

சூரியன் தன் கதிர்களால் தாமரைகளை மலரச் செய்கிறான்; ஆனால் அவை அனைத்தும் ஒரே அளவில் மலராது—ஒவ்வொன்றின் இயல்பின்படி. அதுபோலவே உயிர்களில் விழிப்பும் அருளும் அவரவர் தகுதிக்கேற்பவே பலன் தரும்।

Verse 56

स्वभावो ऽपि हि भावानां भाविनो ऽर्थस्य कारणम् । न हि स्वभावो नश्यन्तमर्थं कर्तृषु साधयेत्

பொருள்களின் இயல்பும் வரவிருக்கும் விளைவிற்குக் காரணமாகலாம்; ஆனால் அழியும் நிலையற்ற விளைவை ‘இயல்பு’ மற்றும் செயற்பாட்டாளர்-கர்த்தൃത്വம் மட்டும் கொண்டு உண்மையாகச் सिद्धமாக்க முடியாது।

Verse 57

सुवर्णमेव नांगारं द्रावयत्यग्निसंगमः । एवं पक्वमलानेव मोचयेन्न शिवपरान्

அக்னியின் சேர்க்கையால் பொன்னே உருகும்; கரியங்காரம் அல்ல. அதுபோல, மலங்கள் பக்குவமடைந்து நீங்கத் தகுந்த சிவபர பக்தர்களையே ஆண்டவன் விடுவிக்கிறான்.

Verse 58

यद्यथा भवितुं योग्यं तत्तथा न भवेत्स्वयम् । विना भावनया कर्ता स्वतन्त्रस्सन्ततो भवेत्

எது எவ்வாறு நிகழத் தகுதியானதோ, அது தானாகவே அப்படியாகாது. சரியான பாவனை இன்றி கர்த்தா இடையறாது சுதந்திரமாக நிலைக்கமாட்டான்; அவன் செயற்பாடு நிலையிழக்கும்.

Verse 59

स्वभावविमलो यद्वत्सर्वानुग्राहकश्शिवः । स्वभावमलिनास्तद्वदात्मनो जीवसंज्ञिताः

சிவன் இயல்பாகவே மாசற்றவன்; அனைவருக்கும் அருள்புரிபவன். அதுபோல ‘ஜீவ’ எனப்படும் ஆத்மாக்கள் இயல்பாகவே மாசுடையவை; ஆகவே அவனுடைய விடுவிக்கும் கருணை அவற்றுக்கு அவசியம்.

Verse 60

अन्यथा संसरन्त्येते नियमान्न शिवः कथम् । कर्ममायानुबन्धोस्य संसारः कथ्यते बुधैः

இல்லையெனில், சிவன் பரம நியந்தா அல்லாதபோது இவ்வுயிர்கள் சம்சாரத்தில் எவ்வாறு அலைவார்கள்? கர்மமும் மாயையும் சேர்ந்த பந்தமே சம்சாரம் என்று ஞானிகள் உரைக்கின்றனர்।

Verse 61

अनुबन्धो ऽयमस्यैव न शिवस्येति हेतुमान् । स हेतुरात्मनामेव निजो नागन्तुको मलः

இந்த பந்தம் ஜீவாத்மாவுக்கே உரியது; சிவனுக்கல்ல என்று காரணமறிந்தோர் கூறுவர். பந்தத்திற்குக் காரணம் ஆத்மாவின் சொந்த மலம்; அது இயல்பானது, வெளியில் இருந்து புதிதாக வந்ததல்ல।

Verse 62

आगन्तुकत्वे कस्यापि भाव्यं केनापि हेतुना । यो ऽयं हेतुरसावेकस्त्वविचित्रस्वभावतः

எதையாவது ‘ஆகந்துகம்’ (வெளியிலிருந்து வந்தது) என்று சொன்னால், அது ஏதோ ஒரு காரணத்தால் தான் எனக் கொள்ள வேண்டும். ஆனால் அந்தக் காரணம் ஒன்றே; இயல்பில் வேறுபாடற்றது; அது மட்டும் கொண்டு அந்த ஆகந்துகத்தன்மையை விளக்க முடியாது.

Verse 63

आत्मतायाः समत्वे ऽपि बद्धा मुक्ताः परे यतः । बद्धेष्वेव पुनः केचिल्लयभोगाधिकारतः

ஆத்மஸ்வரூபம் ஒன்றே என்றாலும், பந்தம்–மோட்சம் என்ற வேறுபாடு உண்டு; ஏனெனில் பரமேஸ்வரன் சிவனே அதனை விதிக்கிறார். மேலும் பந்தப்பட்ட ஜீவர்களிலும் உரிமைக்கேற்ப சிலருக்கு லயம் (சிவனில் லீனம்) மற்றும் சிலருக்கு போக உரிமை உண்டு.

Verse 64

ज्ञानैश्वर्यादिवैषम्यं भजन्ते सोत्तराधराः । केचिन्मूर्त्यात्मतां यान्ति केचिदासन्नगोचराः

மேல்–கீழ் நிலைகளிலுள்ள உயிர்கள் ஞானம், ஐஸ்வரியம் முதலியவற்றில் வேறுபாட்டை அடைகின்றன. சிலர் மூர்த்திமை (சகுண நிலை) பெறுகின்றனர்; சிலர் நெருக்கமான, நுண்ணிய உணர்விற்கே புலப்படுகின்றனர்.

Verse 65

मूर्त्यात्मसु शिवाः केचिदध्वनां मूर्धसु स्थिताः । मध्ये महेश्वरा रुद्रास्त्वर्वाचीनपदे स्थिताः

மூர்த்தி–ஆத்ம தத்துவங்களில் சிலர் ‘சிவர்’ என அழைக்கப்படுவர்; அவர்கள் அத்வங்களின் உச்சியில் நிலைபெறுவர். நடுவில் ‘மஹேஸ்வரர்’ இருப்பர்; ‘ருத்ரர்’ கீழ்நிலைகளில் இருப்பர்.

Verse 66

आसन्ने ऽपि च मायायाः परस्मात्कारणात्त्रयम् । तत्राप्यात्मा स्थितो ऽधस्तादन्तरात्मा च मध्यतः

மாயை அருகில் இருந்தாலும் பரம காரணத்திலிருந்து மும்மயம் தோன்றுகிறது. அதிலும் ஜீவாத்மா கீழே நிலைகொள்கிறது; அந்தராத்மா (உள்ளுறை இறைவன்) நடுவில் நிறுவப்பட்டு உள்ளிருந்து ஆளவும் ஒளியூட்டவும் செய்கின்றான்.

Verse 67

परस्तात्परमात्मेति ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । वर्तन्ते वसवः केचित्परमात्मपदाश्रयाः

அனைத்திற்கும் அப்பாற்பட்ட பரமாத்மப் பதத்தில் நிலைத்து, பிரம்மா, விஷ்ணு, மகேஸ்வரர் தத்தம் அண்டப் பணிகளை நடத்துகின்றனர். அதுபோல சில வசுக்களும் பரமாத்மப் பதத்தைச் சார்ந்து செயல்படுகின்றனர்.

Verse 68

अन्तरात्मपदे केचित्केचिदात्मपदे तथा । शान्त्यतीतपदे शैवाः शान्ते माहेश्वरे ततः

சில சைவர்கள் அந்தராத்மப் பதத்தில், சிலர் ஆத்மப் பதத்தில் நிலைகொள்கின்றனர். இன்னோர் சிலர் அமைதியைத் தாண்டிய பதத்தில் தங்குவர்; அதன் பின் அமைதியான மாஹேஸ்வரப் பதத்தில் நிலைபெறுவர்.

Verse 69

विद्यायान्तु यथा रौद्राः प्रतिष्ठायां तु वैष्णवाः । निवृत्तौ च तथात्मानो ब्रह्मा ब्रह्मांगयोनयः

வித்யைத் துறையில் ரௌத்ரத் தத்துவங்கள் தலைமை வகிக்கின்றன; பிரதிஷ்டைத் துறையில் வைஷ்ணவ சக்திகள் மேலோங்குகின்றன. நிவ்ருத்தி மார்க்கத்தில் ஆத்மஞானிகள் நிலைகொள்கின்றனர்; படைப்புத் தத்துவத்தில் பிரம்மா—பிரம்மாவின் அங்கங்களில் பிறந்தோர் நிற்கின்றனர்.

Verse 70

देवयोन्यष्टकं मुख्यं मानुष्यमथ मध्यमम् । पक्ष्यादयो ऽधमाः पञ्चयोनयस्ताश्चतुर्दश

பதினான்கு யோனிகளில் எட்டு தேவயோனிகள் முதன்மை; மனிதயோனி நடுநிலை; பறவைகள் முதலிய ஐந்து யோனிகள் தாழ்ந்தவை எனக் கூறப்படுகின்றன।

Verse 71

उत्तराधरभावो ऽपि ज्ञेयस्संसारिणो मलः । यथामभावो मुक्तस्य पूर्वं पश्चात्तु पक्वता

மேல்-கீழ் என்ற உணர்வும் சம்சாரியில் உள்ள மலம் (அசுத்தம்) என அறிய வேண்டும். முக்தனுக்கு அது இல்லாததுபோல்; முன்பு முதிராத நிலை, பின்னர் முதிர்ச்சி (ஆன்மப் பரிபக்வம்) உண்டாகும்।

Verse 72

मलो ऽप्यामश्च पक्वश्च भवेत्संसारकारणम् । आमे त्वधरता पुंसां पक्वे तूत्तरता क्रमात्

மலம் (அசுத்தம்) கச்சையாக இருந்தாலும் பழுத்திருந்தாலும் சம்சார பந்தத்திற்குக் காரணமாகிறது. கச்சை நிலையில் அது மனிதனை தாழ்நிலைகளுக்கு இட்டுச் செல்கிறது; பழுத்த நிலையில் அது முறையே உயர்நிலைகளுக்கு வழிநடத்துகிறது.

Verse 73

त्रिमलास्त्वधमा ज्ञेया यथोत्तरमधिष्ठिताः । त्रिमलानधितिष्ठंति द्विमलैकमलाः क्रमात्

மூன்று மலங்களால் கட்டுண்டவர்கள் மிகத் தாழ்ந்தோர் என அறியப்படுவர்; மல-ஆட்சி உயர உயர அடிமைத்தனமும் அதிகரிக்கும். வரிசையாக இருமலரும் ஒருமலரும், மும்மல நிலையால் ஆளப்படாமல் அதைக் கடந்து உயர்வர்.

Verse 74

इत्थमौपाधिको भेदो विश्वस्य परिकल्पितः । एकद्वित्रिमलान्सर्वाञ्छिव एको ऽधितिष्ठति

இவ்வாறு உபாதிகளால் உலகின் வேறுபாடு கற்பிக்கப்பட்டது. ஆனால் ஒருமலம், இருமலம், மும்மலம் உடைய எல்லா உயிர்களையும் ஒரே சிவன் தான் ஆள்கிறான்.

Verse 75

अशिवात्मकमप्येतच्छिवेनाधिष्ठितं यथा । अरुद्रात्मकमित्येवं रुद्रैर्जगदधिष्ठितम्

இந்த உலகம் தன்னால் சிவ-சொரூபமல்லாதபோதிலும் சிவனால் நிறைந்து ஆளப்படுகிறது. அதுபோல ‘இது ருத்ர-சொரூபமல்ல’ எனச் சொல்லப்பட்டாலும், உலகம் ருத்ரர்களால் தாங்கப்பட்டு ஆளப்படுகிறது.

Verse 76

अण्डान्ता हि महाभूमिश्शतरुद्राद्यधिष्ठिता । मायान्तमन्तरिक्षं तु ह्यमरेशादिभिः क्रमात्

அண்டத்தின் உள்ளே உள்ள மகாபூமியை சதருத்ரன் முதலிய ருத்ரர்கள் ஆள்கின்றனர். மாயை எல்லை வரை உள்ள அந்தரிக்ஷம் இந்திரன் முதலிய தேவர்களின் அதிபதிகளால் முறையாக நிர்வகிக்கப்படுகிறது.

Verse 77

अंगुष्ठमात्रपर्यन्तैस्समंतात्संततं ततम् । महामायावसाना द्यौर्वाय्वाद्यैर्भुवनाधिपैः

அது எல்லாத் திசைகளிலும் இடைவிடாது பரவியிருந்தாலும், அங்குஷ்ட அளவு வரை மட்டுமே விரிந்தது. மகாமாயையின் எல்லைக்கு அப்பால் த்யுலோகம் உள்ளது; அதை வாயு முதலிய உலகாதிபதிகள் ஆள்கின்றனர்.

Verse 78

अनाश्रितान्तैरध्वान्तर्वर्तिभिस्समधिष्ठिताः । ते हि साक्षाद्दिविषदस्त्वन्तरिक्षसदस्तथा

அவர்கள் உலகப் பாதைகளுக்குள் இயங்குபவர்களாலும், எந்த ஒரு எல்லையையோ நிலையான நிலையையோ சாராதவர்களாலும் ஆளப்படுகின்றனர். அவர்கள் நேரடியாக விண்ணுலகத் தேவர்கள்; அதுபோல அந்தரிக்ஷ வாசிகளும் ஆவர்.

Verse 79

पृथिवीपद इत्येवं देवा देवव्रतैः स्तुता । एवन्त्रिभिर्मलैरामैः पक्वैरेव पृथक्पृथक्

இவ்வாறு தெய்வவிரதம் கொண்ட தேவர்கள் அவளை ‘பிருதிவீபதம்’ என்று போற்றினர். அதுபோல மூன்று மலம்—பச்சையும் பழுத்ததும்—மூலம் ஒவ்வோர் ஜீவனும் தனித்தனியாக கட்டுப்படுகிறது.

Verse 80

निदानभूतैस्संसाररोगः पुंसां प्रवर्तते । अस्य रोगस्य भैषज्यं ज्ञानमेव न चापरम्

நிதானமான காரணங்களால் மனிதர்களில் சம்சார நோய் எழுகிறது. அந்த நோய்க்கு மருந்து ஞானமே; வேறு எந்த நிவாரணமும் இல்லை.

Verse 81

भिषगाज्ञापकः शम्भुश्शिवः परमकारणम् । अदुःखेना ऽपि शक्तो ऽसौ पशून्मोचयितुं शिवः

சம்பு—பரமகாரணமான சிவன்—மருத்துவரும் மருந்து விதிப்பவரும் ஆவான். ஆன்மா துன்பம் அனுபவிக்காமலேயே அந்த மங்களகரன் பாசுபந்தமான உயிர்களை விடுவிக்க வல்லவன்.

Verse 82

कथं दुःखं करोतीति नात्र कार्या विचारणा । दुःखमेव हि सर्वो ऽपि संसार इति निश्चितम्

இது எவ்வாறு துன்பத்தை உண்டாக்குகிறது என்று இங்கே ஆராய வேண்டியதில்லை. ஏனெனில் முழு சம்சாரச் சுழலும் துன்பமே என்று உறுதியாகத் தீர்மானிக்கப்பட்டுள்ளது.

Verse 83

कथं दुःखमदुःखं स्यात्स्वभावो ह्यविपर्ययः । न हि रोगी ह्यरोगी स्याद्भिषग्भैषज्यकारणात्

உண்மையில் துன்பமானது எவ்வாறு துன்பமற்றதாக ஆகும்? இயல்பு மாற்றமடையாது. மருத்துவரும் மருந்தும் காரணமாக இருப்பதால் மட்டும் நோயாளி தானாகவே ஆரோக்கியனாகிவிட மாட்டான்.

Verse 84

रोगार्तं तु भिषग्रोगाद्भैषजैस्सुखमुद्धरेत् । एवं स्वभावमलिनान्स्वभावाद्दुःखिनः पशून्

மருத்துவர் மருந்துகளால் நோயால் வாடுபவனைத் துயரிலிருந்து உயர்த்தி இன்பத்தில் நிலைநிறுத்துவது போல, ஆண்டவன் அருளால் இயல்பே மாசடைந்து அதனால் துயருறும் கட்டுண்ட உயிர்களைத் துன்பத்திலிருந்து மீட்கிறான்।

Verse 85

स्वाज्ञौषधविधानेन दुःखान्मोचयते शिवः । न भिषक्कारणं रोगे शिवः संसारकारणम्

தன் ஆணை எனும் மருந்தின் விதியால் சிவன் உயிர்களைத் துயரிலிருந்து விடுவிக்கிறான். மருத்துவர் நோய்க்குக் காரணமல்ல; ஆனால் சிவனே சம்சாரத்தின் காரணம்—ஆகவே அதனை நிறுத்த வல்லவரும் அவனே.

Verse 86

इत्येतदपि वैषम्यं न दोषायास्य कल्पते । दुःखे स्वभावसंसिद्धे कथन्तत्कारणं शिवः

இவ்வாறு தோன்றும் வேறுபாடும் அவருக்கு குற்றமாகாது. துன்பம் உயிரின் இயல்பிலிருந்தே எழும்பின், அதற்குக் காரணம் சிவன் எவ்வாறு ஆவார்?

Verse 87

स्वाभाविको मलः पुंसां स हि संसारयत्यमून् । संसारकारणं यत्तु मलं मायाद्यचेतनम्

உடல்பெற்ற உயிர்களின் இயல்பான ‘மலம்’ அவர்களைச் சம்சாரத்தில் அலைக்கழிக்கிறது. மாயை முதலியவற்றால் தொடங்கும், ஜட இயல்புடைய அந்த மலம் தான் சம்சாரக் காரணம்.

Verse 88

तत्स्वयं न प्रवर्तेत शिवसान्निध्यमन्तरा । यथा मणिरयस्कांतस्सान्निध्यादुपकारकः

அது (சாதன-சக்தி) சிவன் சான்னித்யம் இன்றித் தானாக இயங்காது; இரும்பருகில் இருந்தாலே அயஸ்காந்த மணியும் (காந்தம்) பயனளிப்பதுபோல்.

Verse 89

अयसश्चलतस्तद्वच्छिवो ऽप्यस्येति सूरयः । न निवर्तयितुं शक्यं सान्निध्यं सदकारणम्

ஞானிகள் கூறுவர்—“இரும்பு (காந்தத்தால் இழுக்கப்பட்டு) நகர்வதுபோல், இவ்வுயிரும் சிவனை நோக்கி நகர்கிறது.” சத்காரணத்தால் கிடைத்த சிவசான்னித்யத்தைத் தடுக்கவும் திருப்பவும் இயலாது.

Verse 90

अधिष्ठाता ततो नित्यमज्ञातो जगतश्शिवः । न शिवेन विना किंचित्प्रवृत्तमिह विद्यते

ஆகையால் உலகத்தின் நித்திய அதிஷ்டாதாவும், அகோசரமான அந்தர்யாமியும் பரமேஸ்வரன் சிவனே. இவ்வுலகில் சிவனை இன்றி எதுவும் இயங்காது; எதுவும் நடைபெறாது.

Verse 91

तत्प्रेरितमिदं सर्वं तथापि न स मुह्यति । शक्तिराज्ञात्मिका तस्य नियन्त्री विश्वतोमुखी

இவை அனைத்தும் அவரின் தூண்டுதலால் இயங்கினாலும், அவர் மயங்குவதில்லை. அவரது சக்தி—ஆணைசொரூபிணி—எல்லாத் திசைகளிலும் நோக்கி உலகை ஒழுங்குபடுத்தும் நியந்திரி.

Verse 92

तया ततमिदं शश्वत्तथापि स न दुष्यति । अनिदं प्रथमं सर्वमीशितव्यं स ईश्वरः

அவரது சக்தியால் இவ்வுலகம் எப்போதும் நிறைந்திருந்தாலும், அவர் அதனால் மாசுபடுவதில்லை. அவர் எதிலிருந்தும் தோன்றியவன் அல்ல—ஆதி; அனைத்தும் அவரால் ஆளப்படவேண்டியது; அவர் ஒருவனே ஈசுவரன்.

Verse 93

ईशनाच्च तदीयाज्ञा तथापि स न दुष्यति । यो ऽन्यथा मन्यते मोहात्स विनष्यति दुर्मतिः

இது ஈசானனால் அளிக்கப்பட்டதும் அவருடைய ஆணையுமாதலால் இதில் குற்றமில்லை. ஆனால் மயக்கத்தால் இதை வேறாக எண்ணுபவன், அந்த துர்மதி அழிவடைகிறான்.

Verse 94

तच्छक्तिवैभवादेव तथापि स न दुष्यति । एतस्मिन्नंतरे व्योम्नः श्रुताः वागरीरिणी

அந்த தெய்வீக சக்தியின் வைபவம் மட்டினாலும் அவன் மாசுபடான். இதற்கிடையில் வானிலிருந்து உடலற்ற ஒரு வாக்கு ஒலித்தது.

Verse 95

सत्यमोममृतं सौम्यमित्याविरभवत्स्फुटम् । ततो हृष्टतराः सर्वे विनष्टाशेषसंशयाः

தெளிவாக இவ்வாக்கு வெளிப்பட்டது—“சத்தியம்—ஓம்—அமிர்தம்—சௌம்யம், மங்களமானவன்.” அப்போது அனைவரும் மிக மகிழ்ந்தனர்; மீதமிருந்த எல்லாச் சந்தேகங்களும் முற்றிலும் நீங்கின.

Verse 96

मुनयो विस्मयाविष्टाः प्रेणेमुः पवनं प्रभुम् । तथा विगतसन्देहान्कृत्वापि पवनो मुनीन्

முனிவர்கள் வியப்பில் ஆழ்ந்து பிரபு பவனன் (வாயுதேவன்) முன் வணங்கினர்; பவனனும் அவர்களின் சந்தேகங்களை நீக்கி, முனிவர்களை மரியாதையுடன் போற்றினான்।

Verse 97

नैते प्रतिष्ठितज्ञाना इति मत्वैवमब्रवीत् । वायुरुवाच्व । परोक्षमपरोक्षं च द्विविधं ज्ञानमिष्यते

“இவர்கள் நிலைபெற்ற ஞானத்தில் உறுதியாக இல்லை” என்று எண்ணி அவர் கூறினார். வாயு கூறினார்—ஞானம் இரண்டு வகை: பரோக்ஷம் மற்றும் அபரோக்ஷம்।

Verse 98

परोक्षमस्थिरं प्राहुरपरोक्षं तु सुस्थिरम् । हेतूपदेशगम्यं यत्तत्परोक्षं प्रचक्षते

பரோக்ஷ ஞானம் நிலையற்றது என்றும், அபரோக்ஷம் உறுதியானது என்றும் கூறுவர். காரணவாதமும் உபதேசமும் மூலம் அடையப்படுவது ‘பரோக்ஷம்’ என அழைக்கப்படுகிறது।

Verse 99

अपरोक्षं पुनः श्रेष्ठादनुष्ठानाद्भविष्यति । नापरोक्षादृते मोक्ष इति कृत्वा विनिश्चयम्

உயர்ந்த அனுஷ்டானத்தால் மீண்டும் அபரோக்ஷ ஞானம் உதிக்கும். அபரோக்ஷ அனுபவமின்றி மோட்சம் இல்லை என உறுதியாகத் தீர்மானித்து, அந்த நிச்சயத்தில் நிலைத்திருக்க வேண்டும்.

Verse 100

श्रेष्ठानुष्ठानसिद्ध्यर्थं प्रयतध्वमतन्द्रिताः

உயர்ந்த அனுஷ்டானத்தின் சித்திக்காக இடையறாது முயலுங்கள்; விழிப்புடன் இருந்து அலட்சியத்தை விலக்குங்கள்.