
வாயு, ருத்ரன் மீண்டும் மீண்டும் (பிரதிகல்ப) வெளிப்படும் காரணத்தை விளக்குகிறார். ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் பிரம்மா படைப்பைச் செய்தபின் உயிர்கள் பெருகாவிட்டால் அவர் துயருறுகிறார். பிரம்மாவின் துயரைத் தணிக்கவும், உயிர்களின் வளத்தை வளர்க்கவும் பரமேஸ்வரன் ஆணையால் காலாத்மா, ருத்ரகணங்களின் தலைவன் ருத்ரன் தொடர்ச்சியான கல்பங்களில் வெளிப்படுகிறார். அவர் மகேச நீலலோஹித ரூபத்தில் தோன்றி பிரம்மாவுக்கு உதவுகிறார்—மகனெனத் தோன்றினாலும் தெய்வ ஆதாரத்தில் நிலைத்திருப்பவர். இவ்வத்யாயம் ருத்ரனின் பரம இயல்பு—தேஜோராசி, அனாதி-நிதனன், விபு—மற்றும் பராசக்தியுடன் அவரது இணைவைச் சொல்கிறது: அதிகாரச் சின்னங்களைத் தாங்கி, ஆணைக்கேற்ப நாம-ரூபம் ஏற்று, தெய்வப் பணிகளை நிறைவேற்ற வல்லவர், உயர்ந்த ஆணைக்குக் கீழ்ப்படிவர். பின்னர் உருவவியல் வர்ணனை—ஆயிரம் சூரியன் போன்ற ஒளி, சந்திர அலங்காரம், பாம்பு ஆபரணங்கள், புனித இடைக்கயிறு, கபாலச் சின்னங்கள், கங்காதர ஜடைகள்—நீலலோஹித/ருத்ர தியானத்திற்கும் மரபுச் ச்மரணத்திற்கும் உதவுகிறது.
Verse 1
वायुरुवाच । प्रतिकल्पं प्रवक्ष्यामि रुद्राविर्भावकारणम् । यतो विच्छिन्नसंताना ब्रह्मसृष्टिः प्रवर्तते
வாயு கூறினார்—ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் ருத்ரன் வெளிப்படும் காரணத்தை நான் விளக்குவேன்; அதனால் சந்ததி துண்டிக்கப்பட்டாலும் பிரம்மாவின் படைப்பு நடை தொடர்கிறது।
Verse 2
कल्पेकल्पे प्रजाः सृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मांडसंभवः । अवृद्धिहेतोर्भूतानां मुमोह भृशदुःखितः
ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் பிரம்மாண்டத்தில் பிறந்த பிரம்மா உயிர்களைப் படைக்கிறார்; ஆனால் உயிர்கள் வளர்வதற்கான காரணம் எதுவும் காணாமல், மிகுந்த துயரத்தில் மயங்கினார்।
Verse 3
तस्य दुःखप्रशांत्यर्थं प्रजानां च विवृद्धये । तत्तत्कल्पेषु कालात्मा रुद्रो रुद्रगणाधिपः
அவரின் துயரத்தைத் தணிக்கவும், உயிர்களின் வளர்ச்சிக்காகவும், காலஸ்வரூபமான ருத்ரன்—ருத்ரகணங்களின் அதிபதி—ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் வெளிப்படுகிறார்।
Verse 4
निर्दिष्टः पममेशेन महेशो नीललोहितः । पुत्रो भूत्वानुगृह्णाति ब्रह्माणं ब्रह्मणोनुजः
இவ்வாறு பரமேஸ்வரனின் ஆணையால் மகேசன் ‘நீலலோஹித’ ரூபம் கொண்டு, மகனெனப் போலத் தோன்றி, பிரம்மாவின் இளைய சகோதரனாய் பிரம்மாவுக்கு அருளுடன் துணை செய்தான்।
Verse 5
स एव भगवानीशस्तेजोराशिरनामयः । अनादिनिधनोधाता भूतसंकोचको विभुः
அவரே பகவான் ஈசன்—தெய்வீக ஒளியின் பேர்தொகை, எந்தத் துன்பமும் அணுகாதவன். ஆதியுமில்லா அந்தமுமில்லா தாதா; அனைத்திலும் நிறைந்த விபு; எல்லா உயிர்களையும் சுருக்கி தன்னுள் லயிக்கச் செய்ய வல்லவன்।
Verse 6
परमैश्वर्यसंयुक्तः परमेश्वरभावितः । तच्छक्त्याधिष्ठितश्शश्वत्तच्चिह्नैरपि चिह्नितः
அவன் பரம ஐஸ்வர்யத்தால் நிறைந்தவன்; பரமேஸ்வரனின் சத்துவத்தால் ஊட்டப்பட்டவன். எப்போதும் அவன் சக்தியால் ஆதரிக்கப்படுகிறான்; ஆண்டவனின் தனிச்சின்னங்களாலும் குறியிடப்பட்டவன்।
Verse 7
तन्नामनामा तद्रूपस्तत्कार्यकरणक्षमः । तत्तुल्यव्यवहारश्च तदाज्ञापरिपालकः
அவன் அதே நாமத்தையும் அதே ரூபத்தையும் உடையவன்; அந்த ஆண்டவனின் காரியங்களை நிறைவேற்ற வல்லவன். அவன் நடத்தை அவருக்கு ஒத்ததாகவும், அவரின் ஆணையை நம்பிக்கையுடன் காக்கும் ஒருவனாகவும் இருக்கிறான்।
Verse 8
सहस्रादित्यसंकाशश्चन्द्रावयवभूषणः । भुजंगहारकेयूरवलयो मुंजमेखलः
அவன் ஆயிரம் சூரியர்களைப் போல ஒளிர்ந்தான்; சந்திரத் தத்துவத்தால் ஆன ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டான். பாம்புகளை மாலையாக அணிந்து, தோளணியும் வளையலும் தரித்து, முஞ்ஜப் புல் மேகலையால் இடை கட்டியிருந்தான்।
Verse 9
जलंधरविरिंचेन्द्रकपालशकलोज्ज्वलः । गङ्गातुंगतरंगार्धपिंगलाननमूर्धजः
அவர் ஜலந்தரன், விரிஞ்சி (பிரம்மா), இந்திரன் ஆகியோரின் கபாலத் துண்டுகளால் அலங்கரித்து ஒளிர்கிறார். கங்கையின் உயர்ந்து பொங்கும் அலைகள் அவரது சிரமும் ஜடைகளும் மீது விளங்க, அவரது முகம் பிங்கல-பொன்னிறத் தோற்றம் பெறுகிறது.
Verse 10
भग्नदंष्ट्रांकुराक्रान्तप्रान्तकान्तधराधरः । सव्यश्रवणपार्श्वांतमंडलीकृतकुण्डलः
அவரது அழகிய, மலைபோன்ற கழுத்து உடைந்த தந்த முனைகளின் அழுத்தத்தால் விளிம்புகளில் குறியிடப்பட்டது. மேலும் இடது காதருகே அவரது குண்டலம் சுருண்டு வட்ட வளையமாக அமைந்தது.
Verse 11
महावृषभनिर्याणो महाजलदनिःस्वनः । महानलसमप्रख्यो महाबलपराक्रमः
அவர் மகாவೃಷபம் (நந்தி) மீது ஏறி முன்னே செல்கிறார்; அவரது முழக்கம் பெரும் மேக இடியென ஒலிக்கிறது. அவர் மகா அக்கினிபோல் ஒளிர்கிறார்; அவரது பலமும் பராக்கிரமமும் அளவிலாதது.
Verse 12
एवं घोरमहारूपो ब्रह्मपुत्रीं महेश्वरः । विज्ञानं ब्रह्मणे दत्त्वा सर्गे सहकरोति च
இவ்வாறு அச்சமூட்டும் மகாரூபமுடைய மகேஸ்வரன் (முதலில்) பிரம்மனின் புதல்வியை வெளிப்படுத்தினார். பின்னர் பிரம்மனுக்கு உண்மையான ஆன்மிக ஞானத்தை அளித்து, படைப்புப் பணியிலும் அவருடன் இணைந்து செயற்படுகிறார்.
Verse 13
तस्माद्रुद्रप्रसादेन प्रतिकल्पं प्रजापतेः । प्रवाहरूपतो नित्या प्रजासृष्टिः प्रवर्तते
ஆகையால் ருத்ரனின் அருளால் ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் பிரஜாபதி உயிர்களின் படைப்பை இயக்குகிறார்; அந்தப் படைப்பு இடையறாத ஓடையாக, பிரவாக ரூபத்தில், எந்நாளும் தொடர்கிறது.
Verse 14
कदाचित्प्रार्थितः स्रष्टुं ब्रह्मणा नीललोहितः । स्वात्मना सदृशान् सर्वान् ससर्ज मनसा विभुः
ஒருமுறை படைப்பைச் செய்யுமாறு பிரம்மா வேண்டியபோது, அனைத்திலும் நிறைந்த நীলலோஹிதப் பரமேசன் தன் மனச் சங்கல்பத்தினாலேயே தன் இயல்புக்கு ஒத்த எல்லா உயிர்களையும் படைத்தான்।
Verse 15
कपर्दिनो निरातंकान्नीलग्रीवांस्त्रिलोचनान् । जरामरणनिर्मुक्तान् दीप्तशूलवरायुधान्
அவர்கள் ஜடாமுடியுடைய, அச்சமற்ற, நீலகண்ட, திரிநேத்திர—மூப்பு மரணமின்றி விடுபட்ட—ஒளிவீசும் திரிசூலம் முதலிய சிறந்த ஆயுதங்களைத் தாங்கியவர்களை கண்டனர்।
Verse 16
तैस्तु संच्छादितं सर्वं चतुर्दशविधं जगत् । तान्दृष्टा विविधान्रुद्रान् रुद्रमाह पितामहः
அவர்களால் பதினான்கு உலகங்களையும் கொண்ட இவ்வுலகம் முழுவதும் மூடப்பட்டும் பரவியுமிருந்தது. பலவகை ரூபங்களுடைய அந்த ருத்ரர்களைக் கண்டு, பிதாமகன் பிரம்மா ருத்ரன் (சிவன்) அவர்களை நோக்கி உரைத்தான்।
Verse 17
नमस्ते देवदेवेश मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः । अन्याः सृज त्वं भद्रं ते प्रजा मृत्युसमन्विताः
தேவர்களின் தேவனே, உமக்கு நமஸ்காரம். இத்தகைய பிரஜைகளைப் படைக்காதீர். உமக்கு மங்களம் உண்டாக—மரணத்துடன் கூடிய, அதாவது நாசமுடைய பிற பிரஜைகளைப் படையுங்கள்।
Verse 18
इत्युक्तः प्रहसन्प्राह ब्रह्माणं परमेश्वरः । नास्ति मे तादृशस्सर्गस्सृज त्वमशुभाः प्रजाः
இவ்வாறு கூறப்பட்டதும் பரமேசுவரன் சிவன் புன்னகையுடன் பிரம்மாவிடம் சொன்னான்—“அத்தகைய படைப்பு எனக்குரியது அல்ல. நீயே அசுப (அமங்கல) இயல்புடைய பிரஜைகளைப் படை.”
Verse 19
ये त्विमे मनसा सृष्टा महात्मानो महाबलाः । चरिष्यंति मया सार्धं सर्व एव हि याज्ञिकाः
என் மனத்தால் படைக்கப்பட்ட இம்மகாத்மாக்களும் மகாபலவான்களும் அனைவரும் என்னுடன் சேர்ந்து நடந்து செயல்படுவர்; ஏனெனில் அவர்கள் அனைவரும் யாகக் கருமங்களுக்கு தகுதியான யாஜ்ஞிகர்கள் ஆவர்.
Verse 20
इत्युक्त्वा विश्वकर्माणं विश्वभूतेश्वरो हरः । सह रुद्रैः प्रजासर्गान्निवृत्तात्मा व्यतिष्ठत
இவ்வாறு விஸ்வகர்மாவிடம் கூறிய பின், உலகிலுள்ள எல்லா உயிர்களுக்கும் ஈசனான ஹரன், ருத்ரர்களுடன் உறுதியாக நின்றான்; மேலும் சந்ததி-சிருஷ்டியிலிருந்து மனத்தை விலக்கிக் கொண்டான்.
Verse 21
ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते प्रजाः शुभाः । ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्
அந்த நாள்முதல் அந்த தேவன் இனி நல்வம்சத்தைப் பிறப்பிக்கவில்லை; ஸ்தாணுவைப் போல அசையாது, ஊர்த்வரேதஸாக (யோகத்தில் சக்தியை மேலே திருப்பி), உயிர்களின் மாபெரும் பிரளயம் வரையிலும் நிலைத்திருந்தான்.
Brahmā repeatedly creates beings in each kalpa but becomes sorrowful when they do not increase; Rudra (as Maheśa Nīlalohita) manifests to relieve Brahmā’s distress and enable the flourishing of creation.
It frames Rudra as the principle of Time/transformative power—governing contraction, reconfiguration, and the conditions under which creation can properly proceed and multiply.
Rudra as Maheśa Nīlalohita is emphasized, along with attributes of supreme lordship and śakti-based authority, and a detailed iconographic set: solar radiance, lunar adornment, serpent ornaments, kapāla/skull imagery, and Gaṅgā-associated hair.