Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 53

बाणासुरस्य क्रोधाज्ञा तथा अन्तःपुरयुद्धारम्भः

Bāṇāsura’s Wrathful Command and the Onset of Battle at the Inner Palace

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे ऊषाचरित्रे अनिरुद्धोषाविहारवर्णनंनाम त्रिपंचाशत्तमो ऽध्याय

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṃḍe ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanaṃnāma tripaṃcāśattamo 'dhyāya

இவ்வாறு ஸ்ரீ சிவமஹாபுராணத்தின் இரண்டாம் ருத்ரஸம்ஹிதையின் ஐந்தாம் யுத்தகாண்டத்தில், ஊஷாசரித்ரத்தில் ‘அநிருத்த-ஊஷா விஹார வர்ணனம்’ எனப்படும் ஐம்பத்துமூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; समाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative/closure particle)
श्री-शिव-महा-पुराणेin the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
श्री-शिव-महा-पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; बहुपद-कर्मधारयसमासः (श्रीशिवस्य महापुराणम्)
द्वितीयायाम्in the second
द्वितीयायाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying रुद्रसंहितायाम्)
रुद्र-संहितायाम्in the Rudra-saṃhitā
रुद्र-संहितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य संहिता)
पञ्चमेin the fifth
पञ्चमे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying युद्धखण्डे)
युद्ध-खण्डेin the Yuddha-khaṇḍa (section on war)
युद्ध-खण्डे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (युद्धस्य खण्डः)
ऊषा-चरित्रेin the episode of Ūṣā
ऊषा-चरित्रे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootऊषा (प्रातिपदिक) + चरित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ऊषायाः चरित्रम्)
अनिरुद्ध-ऊषा-विहार-वर्णनम्the description of Aniruddha and Ūṣā’s dalliance
अनिरुद्ध-ऊषा-विहार-वर्णनम्:
Karta (कर्ता; chapter-title as subject)
TypeNoun
Rootअनिरुद्ध (प्रातिपदिक) + ऊषा (प्रातिपदिक) + विहार (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (अनिरुद्धस्य ऊषायाश्च विहारस्य वर्णनम्)
नामnamed/called
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/title marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formअव्यय; नाम-निपातः (title-marker: “called/named”)
त्रि-पञ्चाशत्तमःfifty-third
त्रि-पञ्चाशत्तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (प्रातिपदिक) + तम (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रि+पञ्चाशत् = 53) + तम-प्रत्यय (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Suta Goswami (narrative colophon addressed to the sages of Naimisharanya)

Sthala Purana: Colophon marking the completion of the chapter on Aniruddha–Ūṣā; not a sthala (temple) origin account.

Significance: Parāyaṇa (recitation) of such colophons is traditionally held to confer śravaṇa-phala—merit from attentive listening and completion of a textual unit.

Mantra: iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṃḍe ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanaṃnāma tripaṃcāśattamo 'dhyāya

S
Shiva
A
Aniruddha
U
Usha

FAQs

This is a colophon marking the completion of a chapter, reminding the listener that the Purana is a structured sacred transmission (śravaṇa) in which even worldly episodes are ultimately framed within devotion to Śiva and the moral-spiritual arc of dharma.

Though it does not directly mention Liṅga worship, it situates the story within the Śiva Mahāpurāṇa’s sacred context, where saguna narratives are used to guide the mind toward reverence for Śiva, the Pati (Lord) who grants purification and mokṣa.

As a chapter-ending colophon, the implied practice is attentive listening/recitation (śravaṇa–pāṭha) with devotion; one may conclude with remembrance of Śiva and japa of the Pañcākṣarī mantra, “Om Namaḥ Śivāya.”