HomeRig VedaMandala 5Sukta 58Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.58

Rishi: Atri (Ātreya tradition; RV 5 attributed to the Atri family; this hymn is Marut-focused within that collection)
Devata: Marutaḥ (the Maruts, Rudra’s storm-host; here as collective force-powers)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas typical for Marut hymns; verse structure aligns with Triṣṭubh cadence)

तमु नूनं तविषीमन्तमेषां स्तुषे गणं मारुतं नव्यसीनाम् । य आश्वश्वा अमवद्वहन्त उतेशिरे अमृतस्य स्वराजः ॥

तमु॑ नू॒नं तवि॑षीमन्तमेषां स्तु॒षे ग॒णं मारु॑तं॒ नव्य॑सीनाम् । य आ॒श्व॑श्वा॒ अम॑व॒द्वह॑न्त उ॒तेशि॑रे अ॒मृत॑स्य स्व॒राज॑: ॥

tám u nūnáṁ távīṣīmantam eṣā́ṁ stuṣé gaṇáṁ mārutáṁ návyasīnām | yá āśváśvā́ amávad váhanta utéśire amṛ́tasya svárājaḥ ||

இப்போது அவர்களுடைய அந்த மருத்-கணத்தை நான் புகழ்கிறேன்—வலிமை நிறைந்தது, செயல்களில் எப்போதும் புதுமை உடையது. அவர்கள் விரைவு குதிரைகளில் ஆத்ம-வலிமை (அமவத்) யை ஏந்திச் செல்கிறார்கள்; மேலும் அம்ருத (அமர) சத்துவத்தில் ஸ்வராஜ்—தாமே அரசர்—ஆகவும் விளங்குகிறார்கள்.

तम् । ऊँ॒ इति॑ । नू॒नम् । तवि॑षीऽमन्तम् । ए॒षा॒म् । स्तु॒षे । ग॒णम् । मारु॑तम् । नव्य॑सीनाम् । ये । आ॒शुऽअ॑श्वाः । अम॑ऽवत् । वह॑न्ते । उ॒त । ई॒शि॒रे॒ । अ॒मृत॑स्य । स्व॒ऽराजः॑ ॥तम् । ऊँ इति । नूनम् । तविषीमन्तम् । एषाम् । स्तुषे । गणम् । मारुतम् । नव्यसीनाम् । ये । आशुअश्वाः । अमवत् । वहन्ते । उत । ईशिरे । अमृतस्य । स्वराजः ॥tam | oṃ iti | nūnam | taviṣī-mantam | eṣām | stuṣe | gaṇam | mārutam | navyasīnām | ye | āśu-aśvāḥ | ama-vat | vahante | uta | īśire | amṛtasya | sva-rājaḥ

तम्him/that (one)
तम्:
कर्म (स्तुषे इति क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and/indeed
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
नूनम्now; indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
तविषीमन्तम्possessing might/strength
तविषीमन्तम्:
कर्म (तम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतविषी-मत् (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्यय)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (गणम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तुषेI praise
स्तुषे:
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
गणम्the troop/host
गणम्:
कर्म (स्तुषे)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
मारुतम्Marut(-belonging); of the Maruts
मारुतम्:
कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
नव्यसीनाम्of the ever-new (Maruts)
नव्यसीनाम्:
सम्बन्ध (मारुतं गणम्—‘of the ever-new (ones)’)
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like
Rootनव्यसीन (प्रातिपदिक; ‘नव्य’ + तुल्य/वृद्धि-भावः; स्त्रीलिङ्ग-बहुवचन-सम्बन्ध)
यःwho
यः:
कर्तृ (वहन्त इति क्रियायाः)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आश्वश्वाःhaving swift horses
आश्वश्वाः:
कर्तृ (वहन्त—मरुतः)
TypeAdjective
Rootआश्व-अश्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: ‘swift-horsed’)
अमवत्mighty; vigorous
अमवत्:
कर्तृ (वहन्त—मरुतः)
TypeAdjective
Rootअमवत् (प्रातिपदिक; ‘अम’ + वत्)
वहन्तthey carry/drive
वहन्त:
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत्/उत (निपात)
ईशिरेthey rule; they are masters
ईशिरे:
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
अमृतस्यof immortality; of the nectar
अमृतस्य:
सम्बन्ध (ईशिरे—‘of immortality/nectar’)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
स्वराजःself-ruling (ones); sovereigns
स्वराजः:
कर्तृ (ईशिरे—मरुतः)
TypeNoun/Adjective
Rootस्वराज् (प्रातिपदिक)