Sukta 45
Sukta 5.45
Atri Bhauma (Mandala 5 Atri corpus; 5.45 likewise Atri tradition)
Uṣas / Sūrya complex (Dawn powers opening the way; solar aid present)
Trishtubh
அத்ரி மரபைச் சேர்ந்த இந்த ஸூக்தம் உஷஸ்–சூர்யன் இணைத் தெய்வத்தைக் கீர்த்திக்கிறது—இருளை உடைத்து மறைவைத் திறந்து, மனிதருக்காக “வாசல்களைத் திறந்து”, யஜமானனை ஸ்வர்கம்/ஒளி நோக்கி மேலே வழிநடத்தும் ஒளிமிக்க சக்தியாக. இதில் மீண்டும் மீண்டும் ‘தீ’ (dhī; ஊக்கமூட்டப்பட்ட அறிவு/உந்துதல் பெற்ற ஞானம்) என்பதே செயலாற்றும் வலிமை என மையப்படுத்தப்படுகிறது; அதனால் மறைந்திருந்த “பசுக்கள்/ஒளி” விடுவிக்கப்படுகின்றன, நவக்வர்கள் தங்கள் கடத்தல்/பாதைநிறைவைச் சாதிக்கின்றனர், மேலும் வழிபடுபவன் தெய்வீகப் பாதுகாப்பும் துன்பத்திலிருந்து விடுதலையும் பெறுகிறான்.
Mantras
Mantra 1
विदा दिवो विष्यन्नद्रिमुक्थैरायत्या उषसो अर्चिनो गुः । अपावृत व्रजिनीरुत्स्वर्गाद्वि दुरो मानुषीर्देव आवः ॥
திவ்ய உலகை அறிந்து, ஸ்தோத்திரங்களால் கல்லைப் பிளந்து, ஜ்வலிக்கும் உஷஸ்கள் முன்னேறி வந்தன. அவை வ்ரஜம் (கோமந்தை அடைப்பு) திறந்து, ஸ்வர்கத்தின் ஒளிவுலகை நோக்கி மேலே எழுந்தன; தேவன் மனிதர்களின் கதவுகளை அகலமாகத் திறந்தான்.
Mantra 2
वि सूर्यो अमतिं न श्रियं सादोर्वाद्गवां माता जानती गात् । धन्वर्णसो नद्यः खादोअर्णाः स्थूणेव सुमिता दृंहत द्यौः ॥
சூரியன் மயக்கத்தை அகற்றுவது போல, ஸ்ரீ-ஒளியைப் பரப்புகிறான்; வாசஸ்தலத்திலிருந்து, பசுக்களின் அறிந்த தாய் முன்னே செல்கிறாள். அகன்ற நீருள்ள நதிகளைப் போல, வேகமாக ஓடும் கால்வாய்களைப் போல—த்யௌः (வானம்) நன்றாக நாட்டப்பட்ட தூணைப் போல் உறுதியாக்கப்பட்டுள்ளது.
Mantra 3
अस्मा उक्थाय पर्वतस्य गर्भो महीनां जनुषे पूर्व्याय । वि पर्वतो जिहीत साधत द्यौराविवासन्तो दसयन्त भूम ॥
இந்த உக்தம் (ஸ்துதி) பொருட்டு, மலைக்குள் மறைந்த கர்ப்பம்—மகத்தோரிடையே பிறப்பில் பழமையானது—திறக்கப்படுகிறது. மலை அகலமாக வாய்திறக்கிறது; த்யௌः (வானம்) தன் நிறைவேற்றத்தில் நிலைபெறுகிறது; வணங்கி அவர்கள் பரந்த அடித்தளமான பூமியை விளையச்/வழங்கச் செய்கிறார்கள்.
Mantra 4
सूक्तेभिर्वो वचोभिर्देवजुष्टैरिन्द्रा न्वग्नी अवसे हुवध्यै । उक्थेभिर्हि ष्मा कवयः सुयज्ञा आविवासन्तो मरुतो यजन्ति ॥
தேவரால் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட, நன்கு உரைக்கப்பட்ட சூக்தங்களாலும் வாக்குகளாலும், உதவிக்கும் வலமளிப்பதற்கும் இப்போது இந்திரனையும் அக்னியையும் நாம் அழைக்கிறோம். ஏனெனில் உக்தங்களால்—யாகத்தில் திறமைமிக்க கவிஞர்-ரிஷிகள்—மருதர்களை மரியாதையுடன் போற்றி யஜனம் செய்கிறார்கள்.
Mantra 5
एतो न्वद्य सुध्यो भवाम प्र दुच्छुना मिनवामा वरीयः । आरे द्वेषांसि सनुतर्दधामायाम प्राञ्चो यजमानमच्छ ॥
ஆகவே இன்று நாம் சுத்தமான, சரியான விவேகத்துடன் இருப்போமாக; துஷ்சுனா—தீய துரதிர்ஷ்டத்தை—அகற்றி, உயர்ந்த விரிந்த பாதையை விரிவாக்குவோமாக. வெறுப்புகளை வெகு தூரத்தில் வைப்போமாக, அவற்றைத் தள்ளிவிட்டு; யஜமானனை நோக்கி முன்னே சென்று அவனை அடைவோமாக.
Mantra 6
एता धियं कृणवामा सखायोऽप या माताँ ऋणुत व्रजं गोः । यया मनुर्विशिशिप्रं जिगाय यया वणिग्वङ्कुरापा पुरीषम् ॥
நண்பர்களே, இந்தத் திய்—ஊக்கமூட்டும் ஞானத்தை—நாம் உருவாக்குவோமாக; அதனால் தாய் (அதிதி/பிரகృతి) ஒளியின் கோகூட்டத்தின் வ்ரஜம்—காப்பகம்/கட்டுப்பாடு—திறக்கிறாள். அதனால் மனு ‘விசிசிப்ர’—தெளிவாகக் காணும் வலிமையை—வெல்கிறான்; அதனால் வணிக் (சாதக-வணிகன்) வங்கு செழுமையான நிறைவு (புரீஷம்) அடைகிறான்.
Mantra 7
अनूनोदत्र हस्तयतो अद्रिरार्चन्येन दश मासो नवग्वाः । ऋतं यती सरमा गा अविन्दद्विश्वानि सत्याङ्गिराश्चकार ॥
கைகளால் பிழியும் கல் (அத்ரி) இயக்கப்பட்டது; அதனால் நவக்வர்கள் பத்து மாதங்கள் முழுதும் ஸ்தோத்திரம் பாடினர். ṛதத்தில் நடக்கும் சரமா பசுக்கள்/கதிர்களை கண்டடைந்தாள்; அங்கிரஸர்கள் அனைத்தையும் சத்தியமாக்கி நிறைவேற்றினர்.
Mantra 8
विश्वे अस्या व्युषि माहिनायाः सं यद्गोभिरङ्गिरसो नवन्त । उत्स आसां परमे सधस्थ ऋतस्य पथा सरमा विदद्गाः ॥
அவளின் மாபெரும் வெளிப்பாட்டின் இந்த ‘வ்யுஷ்டி’யில்—அங்கிரஸர்கள் பசுக்கள்/கதிர்களுடன் பிழிந்து செயல்படும்போது—இவை அனைத்தும் ஒன்றிணைகின்றன. அவர்களின் ஊற்று பரம சதஸ்தத்தில் உள்ளது; ṛதத்தின் பாதையில் சரமா பசுக்கள்/கதிர்களை கண்டறிகிறாள்.
Mantra 9
आ सूर्यो यातु सप्ताश्वः क्षेत्रं यदस्योर्विया दीर्घयाथे । रघुः श्येनः पतयदन्धो अच्छा युवा कविर्दीदयद्गोषु गच्छन् ॥
ஏழு குதிரைகள் உடைய சூரியன், தன் விரிந்த ஆட்சி மற்றும் நீண்ட பயணமாகிய அந்தக் களத்திற்கே வருக. வேகமான ஷ்யேனன் சோம-ஆனந்தத்தை நோக்கிப் பறக்கிறது; இளைய கவி பசுக்கள்/கதிர்களிடையே சென்று ஒளிர்கிறான்.
Mantra 10
आ सूर्यो अरुहच्छुक्रमर्णोऽयुक्त यद्धरितो वीतपृष्ठाः । उद्ना न नावमनयन्त धीरा आशृण्वतीरापो अर्वागतिष्ठन् ॥
சூரியன் ஒளிமிகு பெருவெள்ளத்தில் ஏறினான்; ஒளிரும் முதுகுகளையுடைய ஹரித (செம்மஞ்சள்) குதிரைகளை அவன் யோகித்தபோது. நீரால் படகை நடத்தி வருவது போல, கேட்கும் இயல்புடைய ஆபः (நீர்த் தேவியர்) அருகே வந்து நின்றனர்—இங்கே நோக்கி நகர்ந்து, தேடுபவனின் கடத்தலைத் தாங்கினர்.
Mantra 11
धियं वो अप्सु दधिषे स्वर्षां ययातरन्दश मासो नवग्वाः । अया धिया स्याम देवगोपा अया धिया तुतुर्यामात्यंहः ॥
உங்களுக்காக நான் ஆபஸ்ஸில் (நீரில்) அந்தத் திய் (dhī—உந்தப்பட்ட ஞானத் தரிசனம்) வை வைக்கிறேன்—ஸ்வர் (ஒளி) வெல்லும் திய்—அதனால் நவக்வர்கள் பத்து மாதங்களைத் தாண்டினர். இந்தத் தியால் நாம் தேவகோபா—தேவரால் காக்கப்படுவோமாக; இந்தத் தியால் எல்லா அம்ʼஹஸ் (துன்பம்/வழுவல்) மற்றும் வளைவான பாதையையும் கடந்து விடுவோமாக.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
The Dawns arrive flaming and advancing, breaking open obstruction and widening the human doors toward the luminous world.
- Development
The hymn links this cosmic opening with the practical means: uktha and dhī—effective inspired speech and intelligence that open the ‘pen of the cows/light’ and empower exemplary ancestors and seekers.
- Climax
Dhī is explicitly established as light-winning and salvific: placed in the Waters, it is the means by which the Navagvas accomplish their decisive crossing and attain the goal.
- Where it settles
A closing petition: by that same dhī may the worshippers be guarded by the gods and pass beyond all distress and crookedness.
The deity: Uṣas–Sūrya complex
- In the VedaUṣas is portrayed as flaming and advancing, a revealer who opens enclosures and doors, brings vision, and sets the world in motion; Sūrya’s presence is felt as the upward pull toward svarga and the winning of light. The hymn also treats dhī as a quasi-deified power—an inspired, effective intelligence placed “in the Waters,” through which the ancient helpers (Navagvas) achieved their crossing.
- Cosmic functionTo renew time and order each day, dispel darkness, release the hidden radiance (‘cows’/light), and guide beings from confinement to the wide world of light (svarga).
- Inner significanceAwakening: the opening of inner ‘doors’ of perception; dhī as clarified insight that breaks mental stone, releases blocked energies, and carries one beyond anxiety and crookedness (aṃhas).
The seer
- Atri BhaumaĀtreya (Atri gotra); Bhauma epithet within the Atri lineage · Atri is among the most ancient Rigvedic seers; the Ātreyas are especially noted for hymns of illumination, dawn, and the recovery/release of light (the ‘cows’) through inspired speech (uktha) and dhī.
Famous verses
वि दुरो मानुषीर् (vi duro mānuṣīḥ) — “the human doors [were opened]”एता धियं कृणवामा (etā dhiyaṃ kṛṇavāmā) — “Let us fashion this dhī”अया धिया (ayā dhiyā) — “by this dhī”Attributes of the deity
- Light-bringing and door-opening
- Breaker of obstruction (‘stone’/adrí) through hymn and insight
- Releaser of the ‘cows’/hidden radiance
- Upward-leading toward svarga
- Protective and guidance-giving
- Linked with Waters as a seat of inspiration (dhī in āpaḥ)
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 5 (large portions of the Ātreya family book)
- Hymns to Uṣas, Agni, Indra, and allied powers of light in RV 5
- Later Vedic memory associates Atri with rishi-lineage transmission and exemplary tapas/visionary insight (smṛti-purāṇa reception)
The rite, step by step
- Purification and orientation to the east at first light
- Kindling or honoring the household fire (Agni) as witness of the dawn praise
- Recitation of the sukta with emphasis on ‘opening’ imagery (doors/pen/cows) and the request for dhī
- Silent contemplation on dhī as ‘placed in the Waters’—clarity settling and spreading
- Concluding prayer for protection (devagopāḥ) and safe passage beyond aṃhas (distress)
- Optional distribution/consumption of prasāda-like remnants with a resolve for right action through the day
Offerings
- Ghee (ājya) into fire
- Milk or soma-substitute libation (where appropriate to tradition)
- Water offering/ācamana with intention toward ‘dhī in the Waters’
- Simple dawn oblation (samidhs, grains) according to household custom
Frequently Asked Questions
Primarily Uṣas (Dawn), with an accompanying solar impulse (Sūrya) that lifts beings toward the world of light. The hymn also highlights dhī— inspired intelligence—as the effective spiritual power behind the ascent.
These are Vedic images for removing obstruction and releasing hidden light. “Doors” suggest access to vision and right action, while the “pen of cows” symbolizes concealed radiance/wealth that becomes available when darkness is broken.
Waters (āpaḥ) often symbolize a pure, generative source in Vedic thought. Placing dhī in the Waters means establishing insight in a deep, cleansing foundation—so it becomes ‘light-winning’ and helps one cross beyond distress (aṃhas).
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
