यह सोपान ‘अहंकार-निवृत्ति और धर्म-प्रतिष्ठा’ का द्वार है। साधक-चित्त के भीतर ‘लंका’ रज-तम से घिरी दुर्ग-मानसिकता है; यहाँ राम-प्रताप का अर्थ बाह्य विजय नहीं, वरन् अधर्म (रावण-भाव) के गढ़ में विवेक (अंगद) और भक्ति-बल (हनुमान/कपीदल) द्वारा प्रवेश कर ‘अहं’ का मुकुट गिराना है। इस चरण में दूत-वाणी, नीति-उपदेश, और शत्रु-सभा में निर्भय सत्य—ये मुक्ति की सीढ़ी पर ‘वैराग्य-युक्त साहस’ की परीक्षा हैं।
லங்கா காண்டத்தின் பிரதான ரசம் ‘வீர’ என்றாலும் அது வெறும் रण-வீரம் அல்ல—‘தர்மவீரம்’. அதனுடன் கருணை (ராம-கிருபை), ஹாஸ்ய/வினோதம் (அங்கதன்–ராவணன் வாக்கிய-பிரத்யுத்தரம்), ரௌத்ரம் (ராவண நிந்தனையில் கபிகளின் கோபம்) ஆகியவை துணைநடையாக வருகின்றன. இப்பகுதியில் அங்கதன் தூத-ரூபம் ‘தாஸ்ய-பக்தி’யின் மரியாதை: ராவணனை கொல்ல இயன்றும் ‘ராம-அவமான்’ என்ற பாவ-பயத்தால் தன்னை அடக்கிக் கொள்கிறான்—இது துளசியின் நெறி-தர்மசாஸ்திரம்: சக்தி, சீலத்தின் கீழ் நிற்பதே பக்தியின் அழகு. ராவணனின் அபிமானம், சபையின் பயம், கிரீடங்கள் விழுதல்—இவை அனைத்தும் ‘அஹம்’ சிதைவின் சின்னங்கள். மந்தோதரியின் உபதேசம் கருணை-நீதியின் சிகரம்: மரீசன், வாலி, கர-தூஷணன் போன்ற வரலாற்றுச் சுட்டுகளால் ராவணனுக்கு காலம் நெருங்கியதை உணர்த்துகிறாள். இறுதியில் ராமரின் மந்திரணையும் சதுரங்க (நான்கு அணி) அமைப்பும் ‘லீலை’யை ‘தர்ம-வ்யவஸ்தை’யாக மாற்றுகின்றன—இந்த சோபானம் சாதகனுக்கு சொல்லுவது: முக்திக்குப் பக்தியுடன் சேர்ந்து நீதி, ஒழுக்கம், சமூகவழித் தர்மமும் அவசியம்.
No verses available for this prakarana yet.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.