
लङ्काप्राकारारोहणम् / Assault on Lanka’s Ramparts and the Opening Clash
युद्धकाण्ड
இந்த ஸர்கத்தில் முற்றுகை நிலையிலிருந்து வெளிப்படைப் போருக்கான மாற்றம் விளக்கப்படுகிறது. ராக்ஷஸ உளவாளர்கள், ராமரும் வானரப் படையும் லங்கையின் அணுகுமார்க்கங்களை முழுமையாகக் கைப்பற்றியுள்ளனர் என்று ராவணனிடம் அறிவிக்கின்றனர்; அதைக் கேட்ட ராவணன் கோபம் கொண்டு உடனே படைத் தயாரிப்பைச் செய்ய ஆணையிடுகிறான். மறுபுறம் சீதையின் துயரத்தை நினைத்து கலங்கிய ஸ்ரீராமன், எதிரிப் படைகள்மீது விரைவாகச் செயல்பட உத்தரவு அளிக்கிறார்; வானரர்கள் சிங்கநாதம் செய்து மரங்கள், பாறைகள், மலைச்சிகரங்களையே ஆயுதங்களாகக் கொண்டு முன்னேறுகின்றனர். அவர்கள் மதில்களையும் வாயில்களையும் ஏறி, நீரால் நிரம்பிய அகழிகளை மண்‑மரம்‑கழிவுகளால் நிரப்பி, கைலாசம் போன்ற உயர்ந்த கோபுரங்களையும் பொன்னாலான தோரணங்களையும் உடைத்து நகர்வாயில்களை அணைகின்றனர். பின்னர் வாயில்களில் ஒழுங்கான முகாம் அமைக்கப்படுகிறது—கிழக்கில் குமுதன், தெற்கில் சதபலி, மேற்கில் சுஷேணன், வடக்கில் ராமன் லக்ஷ்மணன் சுக்ரீவனுடன்; கவாக்ஷன், தூம்ரன், மேலும் விபீஷணன் தன் அமைச்சர்களுடன் உதவி மற்றும் பாதுகாப்பிற்காக நிறுத்தப்படுகின்றனர். ராவணன் எல்லா ராக்ஷஸர்களும் வெளியே வந்து போரிடுமாறு ஆணையிடுகிறான்; பேரி‑முரசும் சங்கநாதமும் எழுந்து, அதன் ஒலி மலைகள், பூமி, வானம், கடல் என அனைத்திலும் பரவுகிறது. இறுதியில் பயங்கர கலப்புப் போர் வெடிக்கிறது—ராக்ஷஸர்கள் கதைகள், சக்திகள், திரிசூல்கள், வாள்கள், பிந்திபாலங்களால் தாக்க, வானரர்கள் மரங்கள்‑பாறைகள், நகங்கள்‑பற்களால் எதிர்த்தடிக்கின்றனர்; ரணபூமி இரத்த‑மாமிசக் களிமண்ணாகி, அளவிறந்த அதிசயமான கொடுமைக் காட்சியாகிறது।
Verse 1
ततस्तेराक्षसास्तत्रगत्वारावणमन्दिरम् ।न्यवेदयन्पुरींरुद्धांरामेणसहवानरैः ।।।।
அப்போது அந்த ராக்ஷசர்கள் ராவணன் அரண்மனைக்கு சென்று அறிவித்தனர்—ராமன் வானரர்களுடன் நகரை முற்றுகையிட்டு கட்டுப்படுத்தி வைத்துள்ளான்.
Verse 2
रुद्धांतुनगरींश्रुत्वाजातक्रोधोनिशाचरः ।विधानंद्विगुणंश्रुत्वाप्रासादंसोऽध्यरोहत ।।।।
நகரம் முற்றுகையிடப்பட்டதெனக் கேட்டு நிசாசராதிபதி ராவணன் கோபம் கொண்டான்; பாதுகாப்பு ஏற்பாடுகளின் நிலை அறிந்து அவற்றை இரட்டிப்பாக்க ஆணையிட்டு, பின்னர் அரண்மனை மாடத்திற்கேறினான்.
Verse 3
सददर्शावृतांलङ्कांसशैलवनकाननाम् ।असङ्ख्येयैर्हरिगणैःसर्वतोयुद्धकाङ्क्षिभिः ।।।।
அவன் லங்கையை—மலைகளும் காடுகளும் தோப்புகளும் உடனாக—எல்லாத் திசைகளிலும் சூழப்பட்டதாய் கண்டான். எண்ணற்ற வானரக் கூட்டங்கள் அனைத்துப் புறங்களிலும் போர்க்காமத்துடன் நிறைந்திருந்தன॥
Verse 4
सदृष्ट्वावानरैःसर्वांवसुधांकवलीकृताम् ।कथंक्षपयितव्याःस्युरितिचिन्तापरोऽभवत् ।।।।
வானரர்கள் முழு பூமியையும் விழுங்கியதுபோல் பரவி நிற்பதைப் பார்த்த அவன் கலக்கத்தில் ஆழ்ந்தான்—“இவர்களை எவ்வாறு அழிக்கலாம்?”
Verse 5
सचिन्तयित्वासुचिरंधैर्यमालम्ब्यरावणः ।राघवंहरियूथांश्चददर्शायतलोचनः ।।।।
ராவணன் நீண்ட நேரம் சிந்தித்து தைரியத்தைத் தாங்கிக் கொண்டு, நீளமான நிலையான பார்வையுடன் ராகவனையும் வானரப் படையணிகளையும் நோக்கினான்।
Verse 6
राघवःसहसैन्येनमुदितोनामपुप्लुवे ।लङ्कांददर्शगुप्तांवैसर्वतोराक्षसैर्वृताम् ।।।।
ராகவன் படையுடன் மகிழ்ச்சியோடு முன்னேறி, லங்கையைப் பார்த்தான்—அது உறுதியாகக் காக்கப்பட்டு, எல்லாத் திசைகளிலும் ராட்சசர்களால் சூழப்பட்டிருந்தது।
Verse 7
दृष्ट्वादाशरथिर्लङ्कांचित्रध्वजपताकिनीम् ।जगामसहसासीतांदूयमानेनचेतसा ।।।।
தசரதியின் புதல்வன் பலவகை கொடிகளும் பதாகைகளும் அலங்கரித்த லங்கையைப் பார்த்தவுடன், கலங்கிய மனத்துடன் உடனே சீதையை நினைத்தான்; அவன் உள்ளம் கவலையால் எரிந்தது।
Verse 8
अत्रसामृगशावाक्षीमत्कृतेजनकात्मजा ।पीड्यतेशोकसन्तप्ताकृशास्थण्डिलशायिनी ।।।।
இங்கேயே மான் குட்டி போன்ற கண்களையுடைய ஜனகநந்தினி சீதை என் காரணத்தாலே துயரால் தகித்து வேதனைப்படுகிறாள்; மெலிந்து வெறும் தரையில் படுத்திருக்கிறாள்।
Verse 9
पीड्यमानांसधर्मात्मावैदेहीमनुचिन्तयन् ।क्षिप्रमाज्ञापयामासवानरान्द्विषतांवधे ।।।।
வேதனைப்படும் வைதேஹியை இடையறாது நினைத்த அந்த தர்மாத்மா, பகைவரை வதைக்க வானரர்களுக்கு விரைவாக ஆணையிட்டார்।
Verse 10
एवमुक्तेतुवचनेरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।संघर्षमाणाःप्लवगाःसिम्हनादैरनादयन् ।।।।
அக்லிஷ்டகர்மனான ராமன் இவ்வாறு கூறியதும், போருக்கு துடித்த ப்லவகர்கள் சிங்கநாதம் போன்ற கர்ஜனைகளை எழுப்பினர்.
Verse 11
शिखरैर्विकिरामैनांलङ्कांमुष्टिभिरेववा ।इतिस्मदधिरेसर्वेमनांसिहरियूथपाः ।।।।
அனைத்து ஹரியூதபதிகளும் மனத்தில் உறுதி கொண்டனர்—“மலைச் சிகரங்களைப் பறித்து எடுத்து இந்த லங்கையை நொறுக்குவோம்; இல்லையெனில் வெறும் குத்துகளாலேயே அதை உடைத்தெறிவோம்.”
Verse 12
उद्यम्यगिरिशृङ्गाणिशिखराणिमहान्तिच ।तरूंश्चोत्पाट्यविविधांस्तिष्ठन्तिहरियूथपाः ।।।।
மலைச் சிகரங்களையும் பெருஞ்சிகரங்களையும் தூக்கி, பலவகை மரங்களையும் வேரோடு பிடுங்கி, வானர யூதபதிகள் போருக்கு ஆயத்தமாய் நின்றனர்.
Verse 13
प्रेक्षतोराक्षसेन्द्रस्यतान्यनीकानिभागशः ।राघवप्रियकामार्थंलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।
ராட்சசேந்திரன் பார்த்துக் கொண்டிருக்க, அந்த வானரப் படைப் பிரிவுகள் ஒவ்வொன்றாக, ராகவனுக்கு உகந்த காரியத்தை நிறைவேற்றும் பேராவலுடன் அப்போது லங்கைக்குள் ஏறின.
Verse 14
तेताम्रवक्त्राहेमाभारामार्थेत्यक्तजीविताः ।लङ्कामेवाभ्यवर्तन्तसालतालशिलायुधाः ।।।।
அந்த வானரர்கள்—சிலர் செம்புநிற முகத்தினர், சிலர் பொன்னொளி உடையோர்—ராமகாரியத்திற்காக உயிரையும் துறக்கத் துணிந்து, சால-தால மரங்களையும் கற்களையும் ஆயுதமாகக் கொண்டு, நேரே லங்கையை நோக்கி பாய்ந்தனர்.
Verse 15
तेद्रुमैःपर्वताग्रैश्चमुष्टिभिश्चप्लवङ्गमाः ।प्राकाराग्राण्यरण्यानिममन्थुस्तोरणानिच ।।।।
மரங்களாலும் மலைச் சிகரங்களாலும் தம் குத்துகளாலும் கூட, அந்த ப்லவங்கமர்கள் மதிலின் உச்சிகளை இடித்துத் தகர்த்து, நகரின் தோரண வாயில்களையும் நொறுக்கினர்.
Verse 16
पारिखाःपूरयन्तिस्मप्रसन्नसलिलायुताः ।पांसुभिःपर्वताग्रैश्चतृणैःकाष्ठैश्चवानराः ।। ।।
தெளிந்த நீர் நிறைந்த அகழிகளையும் வானரர்கள் மண், மலைச் சிகரத் துண்டுகள், புல், மரத்துண்டுகள் ஆகியவற்றால் நிரப்பத் தொடங்கினர்.
Verse 17
ततःसहस्रयूथाश्चकोटीयूथाश्चवानराः ।कोटीशतयुताश्चान्येलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।
அப்போது ஆயிரக் கூட்டங்களாகவும், கோடிக் கூட்டங்களாகவும், மேலும் நூறு கோடிகளாகவும் இருந்த வானர வீரர்கள் அந்த வேளையில் லங்கையின் மீது ஏறிச் சென்றனர்.
Verse 18
काञ्चनानिप्रमृद्नन्तस्तोरणानिप्लवङ्गमाः ।कैलासशिखराभानिगोपुराणिप्रमथ्यच ।।।।
ப்லவங்கர்கள் பொன்னாலான தோரணங்களை நசுக்கி, கைலாசச் சிகரங்களைப் போல் உயர்ந்த கோபுரங்களையும் உடைத்துத் தகர்த்தனர்.
Verse 19
आप्लवन्तःप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।लङ्कांतामभिधावन्तिमहावारणसंनिभाः ।।।।
தாவியும் பாய்ந்தும் கர்ஜித்தும், பெரிய யானைகளைப் போல் பேருருவமுடைய வானர வீரர்கள் அந்த லங்கையை நோக்கி விரைந்தனர்.
Verse 20
जयत्यतिबलोरामोलक्ष्मणश्चमहाबलः ।राजाजयतिसुग्रीवोराघवेणाभिपालितः ।।।।
அதிபலமுடைய ராமனுக்கு ஜயம்; மகாபலமுடைய லக்ஷ்மணனுக்கு ஜயம்! ராகவனின் பாதுகாப்பில் நிலைபெற்ற அரசன் சுக்ரீவனுக்கும் ஜயம்!
Verse 21
इत्येवंघोषयन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।अभ्यधावन्तलङ्कायाःप्राकारंकामरूपिणः ।।।।
இவ்வாறு முழங்கியும் பேரொலி கர்ஜித்தும், விரும்பிய வடிவம் எடுக்கும் வானரர்கள் லங்கையின் மதில்மேல் வேகமாகப் பாய்ந்தனர்।
Verse 22
वीरबाहुःसुबाहुश्चनलश्चवनगोचरः ।निपीड्योपनिविष्टास्तेप्राकारंहरियूथपाः ।एतस्मिन्नन्तरेचक्रुःस्कन्धावारनिवेशनम् ।। ।।
வீரபாகு, சுபாகு, வனவழிகளில் இயங்கும் நலன்—இவ்வானர யூதபதிகள் மதிலை வலியுறுத்தி அங்கேயே நிலை கொண்டனர்; அதற்கிடையில் அவர்கள் ஸ்கந்தாவாரமாகிய படை முகாமையும் அமைத்தனர்।
Verse 23
पूर्वद्वारंतुकुमुदःकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौहरिभिर्जितकाशिभिः ।।।।
குமுதன் பத்து கோடி வானரர்களால் சூழப்பட்டு, கிழக்குவாயிலை முற்றுகையிட்டு வலிமையுடன் அங்கே நின்றான்; அவன் ஹரி படை வெற்றிபெற்றதுபோல் ஒளிர்ந்தது।
Verse 24
साहाय्यार्थंतुतस्यैवनिविष्टःप्रघसोहरिः ।पनसश्चमहाबाहुर्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।।।।
அவனுக்குத் துணையாக ஹரி பிரகசன் அங்கே நிலை கொண்டான்; மேலும் பல வானரர்கள் சூழ்ந்த மகாபாகுவான பனசனும் உதவத் தயாராய் நின்றான்।
Verse 25
दक्षिणंद्वारमागम्यवीरःशतबलिःकपिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौविंशत्याकोटिभिर्वृतः ।।।।
தெற்குவாயிலை அணைந்து வீர கபி சதபலி அதை முற்றுகையிட்டு, இருபது கோடி வானரர்கள் சூழ வலிமையுடன் அங்கே நிலை கொண்டான்।
Verse 26
सुषेणःपश्चिमद्वारंगतस्तारापिताहरिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौषष्टिकोटिभिरावृतः ।।।।
தாரையின் தந்தையான வீர வானரன் சுஷேணன் மேற்கு வாயிலுக்குச் சென்றான். அறுபது கோடி வானரர்கள் சூழ, வலிமையுடன் அந்த வாயிலை முற்றுகையிட்டு உறுதியாக நின்றான்॥
Verse 27
उत्तरंद्वारमासाद्यरामःसौमित्रिणासह ।आवृत्यबलवांस्तस्थौसुग्रीवश्चहरीश्वरः ।।।।
வடக்கு வாயிலை அடைந்த ராமன் சௌமித்ரி (லக்ஷ்மணன்) உடன் அந்த வாயிலை முற்றுகையிட்டு வலிமையுடன் உறுதியாக நின்றான்; வானராதிபதி சுக்ரீவனும் அங்கேயே நிலை கொண்டான்॥
Verse 28
गोलाङ्गूलोमहाकायोगवाक्षोभीमदर्शनः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।
கோலாங்கூல இனத்தைச் சேர்ந்த, பெருங்காயமும் பயங்கரத் தோற்றமும் உடைய கவாக்ஷன், மிகுந்த வீரியமுடையவன்; ஒரு கோடி வீர வானரர்கள் சூழ ராமனின் அருகில் நின்றான்॥
Verse 29
ऋक्षाणांभीमवेगानांधूम्रःशत्रुनिबर्हणः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।
பயங்கர வேகமுடைய கரடிகளில் பகைவரை அழிப்பவன் தூம்ரன், மிகுந்த வீரியமுடையவன்; ஒரு கோடி கரடிகள் சூழ ராமனின் அருகில் நின்றான்॥
Verse 30
सन्नद्धस्तुमहावीर्योगदापाणिर्विभीषणः ।वृतोयस्तैस्तुसचिवैस्तस्थौतत्रमहाबलः ।।।।
மகாவீரனும் மகாபலனுமான விபீஷணன், கதை கையில் கொண்டு முழுமையாக ஆயத்தமாய், தன் அமைச்சர்களால் சூழப்பட்டு அங்கே நிலைத்து நின்றான்.
Verse 31
गजोगवाक्षोगवयःशरभोगन्धमादनः ।समन्तात्परिधावन्तोररक्षुर्हरिवाहिनीम् ।।।।
கஜன், கவாக்ஷன், கவயன், சரபன், கந்தமாதனன்—எல்லாத் திசைகளிலும் ஓடிச் சுற்றி வானரப் படையைப் பாதுகாத்தனர்.
Verse 32
ततःकोपपरीतात्मारावणोराक्षसेश्वरः ।निर्याणंसर्वसैन्यानांद्रुतमाज्ञापयत्तदा ।।।।
அப்போது கோபத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட ராக்ஷசேஸ்வரன் ராவணன், எல்லாப் படைகளும் உடனே வெளியே புறப்படுமாறு ஆணையிட்டான்.
Verse 33
एतच्छ्रुत्वाततोवाक्यंरावणस्यमुखोद्गतम् ।सहसाभीमनिर्घोषमुद्घुष्टंरजनीचरैः ।।।।
ராவணன் வாயிலிருந்து வந்த அந்த வார்த்தைகளை கேட்டவுடனே, இரவுலாவும் ராக்ஷசர்கள் திடீரென பயங்கர முழக்கம் எழுப்பினர்.
Verse 34
ततःप्रचोदिताभेर्यश्चन्द्रपाण्डरपुष्कराः ।हेमकोणाहताभीमाराक्षसानांसमन्ततः ।।।।
பின்னர் நிலவுபோல் வெண்மையான முகத்தையுடைய பேரிகள், ராக்ஷசர்கள் பொன்னாலான குச்சிகளால் எல்லாத் திசைகளிலும் அடிக்கப் பட்டன; பயங்கர ஒலி பரவியது.
Verse 35
विनेदुश्चमहाघोषाःशङ्खाःशतसहस्रशः ।राक्षसानांसुघोराणांमुखमारुतपूरिताः ।।।।
அரிய பயங்கர ராக்ஷசர்கள் தம் வாய்க்காற்றால் ஊதிய சங்கு ஒலிகள் நூறாயிரக் கணக்கில் பேரொலியாய் முழங்கின.
Verse 36
तेबभुःशुभनीलाङ्गाःसशङ्खारजनीचराः ।विद्युन्मण्डलसन्नद्धाःसबलाकाइवाम्बुदाः ।।।।
சங்கு தாங்கிய, அழகிய கருநீல அங்கங்களையுடைய அந்த இரவுலாவிகள் மின்னல் வட்டங்களால் சூழப்பட்ட மேகங்களைப் போலத் தோன்றினர்—கொக்குகளுடன் வரும் மழைமேகங்கள் போல்.
Verse 37
निष्पतन्तिततःसैन्याहृष्टारावणचोदिताः ।समयेपूर्यमाणस्यवेगाइवमहोदधेः ।।।।
அப்போது ராவணன் தூண்ட, மகிழ்ச்சியுற்ற படைகள் பாய்ந்து வந்தன—பிரளய நேரத்தில் மகாசமுத்திரம் நிரம்பி உப்பெழும் வேகமிகு அலைகளைப் போல.
Verse 38
ततोवानरसैन्येनमुक्तोनादःसमन्ततः ।मलयःपूरितोयेनससानुप्रस्थकन्दरः ।।।।
பின்னர் வானர சேனை எல்லாத் திசைகளிலும் எழுப்பிய பேர்நாதத்தால் மலய மலை அதன் சரிவுகள், மேட்டுப்பகுதிகள், குகைகள் அனைத்தும் ஒலியால் நிரம்பி முழங்கியது.
Verse 39
शङ्खदुन्दुभिसंघुष्टःसिम्हनादस्तरस्विनाम् ।पृथिवींचान्तरिक्षंचसागरंचैवनादयन् ।।।।
சங்கு முழக்கமும் துந்துபி இடியொலியும் கலந்த வலிமைமிக்கோரின் சிங்கநாதம் பூமியையும் ஆகாயத்தையும் கடலையும் கூட முழங்கச் செய்தது.
Verse 40
गजानांबृंहितैःसार्धंहयानांहेषितैरपि ।रथानांनेमिघोषैश्चरक्षसाम्वदनस्वनः ।। ।।
யானைகளின் முழக்கம், குதிரைகளின் கிண்கிணப்பு, தேர்சக்கரங்களின் இடியொலி, ராட்சசர்களின் கூச்சல்—இவையெல்லாம் சேர்ந்து பேரொலி எங்கும் பரவியது।
Verse 41
एतस्मिन्नन्तरेघोरःसङ्ग्रामःसमवर्तत ।रक्षसांवानराणांचयथादेवासुरेपुरा ।।।।
அந்த வேளையில் ராட்சசர்களுக்கும் வானரர்களுக்கும் இடையில் பயங்கரப் போர் வெடித்தது—பண்டைக் கால தேவர்-அசுரப் போரைப் போல।
Verse 42
तेगदाभिःप्रदीप्ताभिःशक्तिशूलपरश्वधैः ।निजघ्नुर्वानरान्घोराःकथयन्तःस्वविक्रमान् ।।।।
தம் வீரத்தைப் புகழ்ந்து கூறிக்கொண்டே அந்தக் கொடிய ராட்சசர்கள் எரியும் கதைகள், சக்திகள், திரிசூல்கள், கோடாரிகளால் வானரர்களைத் தாக்கி வீழ்த்தினர்।
Verse 43
राजाजयतिसुग्रीवइतिशब्दोमहानभूत् ।राजन्जयजयेत्युक्त्वास्वस्वनामकथान्ततः ।।।।
“அரசன் சுக்ரீவன் வெற்றி பெறுகிறான்!” என்று பேரொலி எழுந்தது. “அரசே, வெற்றி! வெற்றி!” என்று கூறிக்கொண்டு போர்க் கலகலப்பில் தத்தம் பெயர்களையும் உரக்கச் சொன்னார்கள்।
Verse 44
तथावृक्षैर्महाकायाःपर्वताग्रैश्चवानराः ।निजघ्नुस्तानिरक्षांसिनखैर्दन्तैश्चवेगिताः ।।।।
அப்போது பெருங்காய வானரர்கள் மரங்களாலும் மலைச் சிகரங்களாலும் அந்த ராட்சசர்களைத் தாக்கினர்; வேகமாகப் பாய்ந்து நகங்களாலும் பற்களாலும் அவர்களைப் பிளந்து கிழித்தனர்।
Verse 45
राक्षसास्त्वपरेभीमाःप्राकारस्थामहीगतान् ।भिन्दिपालैश्चखड्गैश्चशूलैश्चैवव्यदारयन् ।।।।
ஆனால் மற்ற கொடிய ராட்சசர்கள் மதில்மேல் நின்று, தரையில் இருந்த வானரர்களை பிந்திபாலம், வாள், சூலம் ஆகியவற்றால் குத்திக் கிழித்தனர்।
Verse 46
वानराश्चापिसङ्क्रुद्धाःप्राकारस्थान्महीगताः ।राक्षसान्पातयामासुःसमाप्लुत्यप्लवङ्गमाः ।।।।
கோபமுற்ற வானரர்களும் தாவிப் பாய்ந்து மதில்மேல் நின்ற ராக்ஷஸர்களை இழுத்து நிலத்தில் வீழ்த்தினர்।
Verse 47
ससम्प्रहारस्तुमुलोमांसशोणितकर्दमः ।रक्षसांवानराणांचसम्बभूवाद्भुतोपमाः।।।।
ராக்ஷஸர்-வானரர் மோதல் மாம்சமும் இரத்தமும் கலந்த சேற்றைப் போலக் கொந்தளித்து, காண்போர்க்கு அச்சமூட்டும் அதிசயத் திகிலாய் வளர்ந்தது।
Rāma’s pivotal action is to convert grief for Sītā into disciplined command: he orders immediate engagement against hostile forces, directing collective violence toward liberation and justice rather than personal rage—an applied model of rājadharma under emotional strain.
The sarga presents warfare as a moral test: inner sorrow is acknowledged, yet action must be regulated by purpose and duty. Leadership is shown through structured deployment and protection of allies, while uncontrolled fury (as in Rāvaṇa’s reaction) accelerates destructive escalation.
Laṅkā’s fortifications—ramparts, moats, gateways, and gopuras—are central, with evocative similes to Kailāsa and an acoustic expansion to Malaya mountain, earth, sky, and ocean, emphasizing the battle’s cosmological scale and the city’s engineered defenses.