
भरत-गुहसंवादः (Bharata and Guha: Trust, Hospitality, and the Burden of Grief)
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டம் 85ஆம் ஸர்கத்தில், பரதனும் நிஷாதராஜன் குகனும் இடையே நுணுக்கமாக அமைந்த உரையாடல் நிகழ்ந்து, சந்தேகம் நீங்கி கங்கைத் துறைமுகத்தின் கடின நிலப்பரப்பில் பாரத்வாஜ ஆசிரமம் நோக்கி பாதுகாப்பான வழிச்செலுத்தல் உறுதியாகிறது. பெரும் படையுடன் வந்த பரதனைப் பார்த்து குகன்—இது ராமனுக்கு எதிரான நோக்கமா? என்று காவலுணர்வுடன் கேட்கிறான். பரதன் மென்மையான சொற்களால்—ராமன் எனக்கு வணங்கத்தக்க மூத்தவர், தந்தைக்கு ஒப்பானவர்; அவரை மீண்டும் அழைத்து வருவதே என் நோக்கம்—என்று தெளிவுபடுத்தி, சந்தேகத்தை விட்டுவிட்டு வழிக்காப்பு செய்யுமாறு வேண்டுகிறான். பின்னர் விருந்தோம்பல் தர்மமும் நட்புறவும் பேசப்படுகின்றன. முழுப் படையையும் விருந்தினராகப் போற்றத் தயாரான குகனின் பெருந்தன்மையை பரதன் புகழ்கிறான்; குகன் மகிழ்ந்து பரதனின் துறவுணர்வைச் சாற்றி, அவன் புகழ் நீடித்திருக்கும் என முன்னுரைக்கிறான். பகல் சாய்ந்து இரவு வந்ததும் பரதன் படைவீடு அமைத்து சத்ருக்னனுடன் ஓய்வெடுக்கிறான். இறுதியில் பரதனின் துயரம் மலை–காட்டுத்தீ உவமைகளால் வரையப்படுகிறது—உள்ளெரிச்சல் வியர்வை, இதயக் காய்ச்சல், மனக்குழப்பம் ஆகியவற்றை உண்டாக்குகிறது; குகன் ராமனை நினைவூட்டி ஆறுதல் கூற முயல்கிறான்.
Verse 1
एवमुक्तस्तु भरतो निषादाधिपतिं गुहम्।प्रत्युवाच महाप्राज्ञो वाक्यं हेत्वर्थसंहितम्।।2.85.1।।
இவ்வாறு சொல்லப்பட்டபோது, மஹாப்ராஜ்ஞனான பரதன் நிஷாதாதிபதி குகனிடம் காரணமும் பொருளும் நிறைந்த வாக்கியங்களால் மறுமொழி கூறினான்.
Verse 2
ऊर्जितः खलु ते कामः कृतो मम गुरोस्सखे।यो मे त्वमीदृशीं सेनामेकोऽभ्यर्चितुमिच्छसि।।2.85.2।।
என் மூத்த அண்ணனின் நண்பனே! உன் விருப்பம் நிச்சயமாக உயர்ந்தது—நீ ஒருவனே என் இத்தனைப் பெரிய சேனையை உபசரிக்க விரும்புகிறாய்.
Verse 3
इत्युक्त्वा तु महातेजा गुहं वचनमुत्तमम्।अब्रवीद्भरत श्श्रीमाननिषादाधिपतिं पुनः।।2.85.3।।
இவ்வாறு குகனிடம் உயர்ந்த சொற்களை உரைத்த மகாதேஜஸ்வி ஸ்ரீமான் பரதன், மீண்டும் நிஷாதர்களின் அதிபதி குகனை நோக்கி பேசினான்.
Verse 4
कतरेण गमिष्यामि भरद्वाजाश्रमं गुह।गहनोऽयं भृशं देशो गङ्गाऽनूपो दुरत्ययः।।2.85.4।।
குகா! நான் எந்த வழியில் பரத்வாஜ முனிவரின் ஆசிரமத்தை அடைவேன்? கங்கையின் சதுப்புநிலத் துறைசார்ந்த இப்பகுதி மிக அடர்ந்தது; கடக்கவும் மிகக் கடினம்.
Verse 5
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं गुहो गहनगोचरः।।2.85.5।।
அறிவுடைய அரசகுமாரனின் அந்தச் சொற்களை கேட்டதும், அடர்ந்த காடுவழிகளை அறிந்த குகன் கைகூப்பி மரியாதையுடன் பதிலுரைத்தான்.
Verse 6
दाशास्त्वाऽनुऽगमिष्यन्ति धन्विनस्सुसमाहिताः।अहं त्वानुगमिष्यामि राजपुत्र महायशः।।2.85.6।।
மிகப் புகழ்மிக்க அரசகுமாரா! வில்லேந்தி நன்கு தயாரான இம்மீனவர்கள் உம்மைத் தொடர்ந்து வருவர்; நானும் உம்முடன் பின்தொடர்ந்து வருவேன்.
Verse 7
कच्छिन्नदुष्टो व्रजसि रामस्याक्लिष्टकर्मणः।इयं ते महती सेना शङ्कां जनयतीव मे।।2.85.7।।
அயராத செயல்களையுடைய ஸ்ரீராமனை நோக்கி நீ தீய எண்ணத்துடன் செல்லவில்லை அல்லவா? உன் இந்தப் பெரும் சேனை எனக்குச் சந்தேகத்தை எழுப்புகிறது.
Verse 8
तमेवमभिभाषन्तमाकाश इव निर्मलः।भरतश्श्लक्ष्णया वाचा गुहं वचनमब्रवीत्।।2.85.8।।
குகன் இவ்வாறு உரைத்தபோது, ஆகாயம்போல் நிர்மலமும் அமைதியும் கொண்ட பரதன் மென்மையான மொழியால் குகனுக்கு மறுமொழி கூறினான்.
Verse 9
माभूत्स कालो यत्कष्टं न मां शङ्कितुमर्हसि।राघव स्सहि मे भ्राता ज्येष्ठः पितुसमो मतः।।2.85.9।।
அந்த துயர்காலம் ஒருபோதும் வராதிருக்கட்டும்; என்னை நீ சந்தேகிக்க வேண்டாம். ராகவ ராமன் என் மூத்த அண்ணன்; அவரை நான் எப்போதும் தந்தைக்கு ஒப்பாகவே மதிக்கிறேன்.
Verse 10
तं निवर्तयितुं यामि काकुत्स्थं वनवासिनम्।बुद्धिरन्या न ते कार्या गुह सत्यं ब्रवीमि ते।।2.85.10।।
வனத்தில் வாழும் அந்த காகுத்ஸ்தனை (ராமனை) மீண்டும் அழைத்து வர நான் செல்கிறேன். குகா, வேறு எண்ணம் கொள்ளாதே; உனக்கு நான் உண்மையையே சொல்கிறேன்.
Verse 11
स तु संहृष्टवदन श्श्रुत्वा भरतभाषितम्।पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं भरतं प्रति हर्षितः।।2.85.11।।
பரதன் கூறியவற்றைக் கேட்டு முகம் மகிழ்ச்சியால் மலர்ந்த குகன், பேரானந்தத்துடன் மீண்டும் பரதனை நோக்கி உரையாடினான்.
Verse 12
धन्यस्त्वं न त्वया तुल्यं पश्यामि जगतीतले।अयत्नादागतं राज्यं यस्त्वं त्यक्तुमिहेच्छसि।।2.85.12।।
நீ பாக்கியவான்; இந்தப் பூமியில் உனக்கு இணையானவர் யாரையும் நான் காணவில்லை—ஏனெனில் முயற்சியின்றி வந்த அரசாட்சியையும் நீ இங்கே துறக்க விரும்புகிறாய்.
Verse 13
शाश्वती खलु ते कीर्तिर्लोकाननुचरिष्यति।यस्त्वं कृच्छ्रगतं रामं प्रत्यानयितुमिच्छसि।।2.85.13।।
உன் புகழ் நிச்சயமாகச் சாச்வதமாய் உலகமெங்கும் பரவி நிலைக்கும்; ஏனெனில் துன்பத்தில் அகப்பட்டுள்ள ஸ்ரீராமனை மீண்டும் அழைத்து வர விரும்புகிறாய்.
Verse 14
एवं सम्भाषमाणस्य गुहस्य भरतं तदा।बभौ नष्टप्रभस्सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत।।2.85.14।।
குகன் இவ்வாறு பரதனுடன் உரையாடிக் கொண்டிருக்கையில், சூரியனின் ஒளி மங்கியது; இரவும் வந்து சேர்ந்தது.
Verse 15
सन्निवेश्य स तां सेनां गुहेन परितोषितः।शत्रुघ्नेन सह श्रीमाञ्छयनं समुपागमत्।।2.85.15।।
அந்த சேனையை முகாமிடச் செய்து, குகனால் மனநிறைவு பெற்ற ஸ்ரீமான் பரதன், சத்ருக்னனுடன் சேர்ந்து ஓய்வுக்குச் சென்றான்.
Verse 16
रामचिन्तामय श्शोको भरतस्य महात्मनः।उपस्थितो ह्यनर्हस्य धर्मप्रेक्षस्य तादृशः।।2.85.16।।
தர்மத்தை நோக்கிப் பார்ப்பவனும், இத்தகைய துயருக்கு உரியவன் அல்லாத மகாத்மா பரதனை, ராமச் சிந்தனையால் நிறைந்த சோகம் வந்து சூழ்ந்தது.
Verse 17
अन्तर्दाहेन दहनस्सन्तापयति राघवम्।वनदाहाभिसन्तप्तं गूढोऽग्निरिव पादपम्।।2.85.17।।
உள்ளெரிச்சலெனும் தீ ராகவனை (பரதனை) உள்ளிருந்து சுட்டது—காட்டுத்தீயால் கருகிய மரத்தை, உள்ளே மறைந்த தீ எரிப்பதுபோல்.
Verse 18
प्रसृतस्सर्वगात्रेभ्यस्स्वेदं शोकाग्निसम्भवम्।यथा सूर्यांशुसन्तप्तो हिमवान् प्रसृतोहिमम्।।2.85.18।।
சோகஅக்னியால் உண்டான வியர்வை அவன் உடலெங்கும் இருந்து வழிந்தது—சூரியக் கதிர்களால் சூடேறிய இமவான் தன் பனியை உருகச் செய்து ஓடவிடுவது போல.
Verse 19
ध्याननिर्धरशैलेन विनिश्श्वसितधातुना।दैन्यपादपसंघेन शोकायासाधिशृङ्गिणा।।2.85.19।।प्रमोहानन्तसत्त्वेन सन्तापौषधिवेणुना।आक्रान्तो दुःखशैलेन महता कैकयीसुतः।।2.85.20।।
கைகேயியின் புதல்வன் பரதன் பெரும் துக்கமெனும் மலைக்குள் அகப்பட்டான். அவன் ஆழ்ந்த சிந்தனை அசையா பாறைகளாய், கனத்த நெடுமூச்சுகள் தாதுச் சுரங்கங்களாய், தாழ்வு மரக்கூட்டங்களாய்; சோகம் மற்றும் களைப்பு உயர்ந்த சிகரங்களாய்; மயக்கம் எண்ணற்ற உயிர்களாய், எரிச்சல்-சந்தாபமே மூலிகைவும் மூங்கில் காடுமாய்—மருந்தெனத் தோன்றி வேதனையை மேலும் ஊட்டியது.
Verse 20
ध्याननिर्धरशैलेन विनिश्श्वसितधातुना।दैन्यपादपसंघेन शोकायासाधिशृङ्गिणा।।2.85.19।।प्रमोहानन्तसत्त्वेन सन्तापौषधिवेणुना।आक्रान्तो दुःखशैलेन महता कैकयीसुतः।।2.85.20।।
கைகேயியின் புதல்வன் பரதன் பெரும் துக்கமெனும் மலைக்குள் அகப்பட்டான். அவன் ஆழ்ந்த சிந்தனை அசையா பாறைகளாய், கனத்த நெடுமூச்சுகள் தாதுச் சுரங்கங்களாய், தாழ்வு மரக்கூட்டங்களாய்; சோகம் மற்றும் களைப்பு உயர்ந்த சிகரங்களாய்; மயக்கம் எண்ணற்ற உயிர்களாய், எரிச்சல்-சந்தாபமே மூலிகைவும் மூங்கில் காடுமாய்—மருந்தெனத் தோன்றி வேதனையை மேலும் ஊட்டியது.
Verse 21
विनिश्श्वसन्वै भृशदुर्मनास्ततः प्रमूढसंज्ञः परमापदं गतः।शमं न लेभे हृदयज्वरार्दितो नरर्षभो यूथहतो यथर्षभः।।2.85.21।।
அப்போது பரதன் மிகுந்த மனவேதனையுடன் ஆழ்ந்த நெடுமூச்சுகளை விட்டபடி, உணர்வு மயங்கி, பேராபத்தில் வீழ்ந்தான். இதயக் காய்ச்சலால் சுட்டெரிந்த அந்த நரசிறந்தவன் அமைதியை அடையவில்லை—மந்தையிலிருந்து துண்டிக்கப்பட்ட காளை போல.
Verse 22
गुहेन सार्धं भरतस्समागतो महानुभावस्सजनस्समाहितः।सुदुर्मनास्तं भरतं तदा पुनर्गुह स्समाश्वासयदग्रजं प्रति।।2.85.22।।
மகத்தான உள்ளமுடைய பரதன் தன் மக்களுடன் மனத்தை அடக்கிக் கொண்டு குகனுடன் வந்து சேர்ந்தான். அப்போது குகன் தானும் மிகுந்த துயரத்தில் இருந்தபோதிலும், மூத்தவன் ராமனைப் பற்றிப் பரதனை மீண்டும் ஆறுதல் கூறினான்.
The dilemma is political suspicion versus dharmic intent: Guha must judge whether Bharata’s army signals aggression toward the exiled Rāma. Bharata resolves the tension by transparent declaration of purpose (to bring Rāma back) and by affirming filial reverence for his elder brother, converting a security challenge into a trust-based alliance.
The chapter teaches that righteous aims should be communicated with restraint and clarity: gentle, reasoned speech can dissolve mistrust, while genuine renunciation (refusal to exploit effortless power) becomes a marker of moral authority. It also frames grief as an inward fire that must be acknowledged without allowing it to corrupt duty.
The marshy, forested banks of the Gaṅgā are emphasized as difficult terrain, and Bharadvāja’s āśrama is the immediate destination—functioning as a cultural waypoint where royal travelers seek guidance from ascetic authority. The Niṣāda domain and Guha’s fishermen/boatmen indicate riverine mobility and local guardianship of crossings.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.