Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 83, Shloka 13
अयोध्याकाण्डे त्र्यशीति तमः सर्गः — Bharata’s Departure and Encampment on the Gaṅgā
Śṛṅgīberapura
मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।
maṇikārāś ca ye kecit kumbhakārāś ca śobhanāḥ | sūtrakarmakṛtaś caiva ye ca śastropajīvinaḥ ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakās tathā | dantakārāḥ sudhākārāḥ tathā gandhopajīvinaḥ ||
suvarṇakārāḥ prakhyātās tathā kambaladhāvakāḥ | snāpakōṣṇodakā vaidyā dhūpakāḥ śauṇḍikās tathā ||
rajakās tunnavāyāś ca grāmagoṣamahattarāḥ | śailūṣāś ca saha strībhir yayuḥ kaivartakās tathā ||
மணிக்காரர்கள், அழகிய குயவர்கள், நெசவாளர்கள் மற்றும் ஆயுதத் தொழிலால் வாழ்பவர்கள்; மயிலிறகுக் கலைப்பொருள் செய்பவர்கள், அரிவாளர்கள், சிறுசிறு அலங்காரப் பொருள் செய்பவர்கள், துளையிடுபவர்கள்; தந்தக்காரர்கள், சுண்ணாம்பு வேலை செய்பவர்கள், நறுமணப் பொருள் விற்பவர்கள்; புகழ்பெற்ற பொற்கொல்லர்கள், கம்பளத்தைத் துவைப்பவர்கள்; வெந்நீர் குளியல் பணியாளர்கள், வைத்தியர்கள், தூபம் விற்பவர்கள், மதுவிற்பவர்கள்; வண்ணார்கள், தையல்காரர்கள், கிராமம்-சேரி தலைவர்கள்; பெண்களுடன் கூடிய நடிகர்கள் மற்றும் மீனவர்கள்—இவர்கள் அனைவரும் பரதனைத் தொடர்ந்து ஸ்ரீராம தரிசன விருப்பத்துடன் சென்றனர்॥
Gem-polishers, potters, weapon-smiths, weavers, makers of adornments with peacock feathers, sawyers, makers of artificial ornaments, perforators of shells and ornaments, ivory-workers, whitewashers, purveyors of fragrant essences, renowned goldsmiths, blanket-cleaners, hot-bath attendants, physicians, vintners, incense merchants, washermen, tailors, headmen of villages and hamlets, actors along with their wives, fishermen -- all followed Bharata.
FAQs
Dharma is presented as a shared societal undertaking: every profession and community group participates in supporting the righteous resolution centered on Rama and Bharata’s moral stance.
A wide cross-section of Ayodhya’s populace—artisans, service providers, leaders, performers, and others—joins the procession accompanying Bharata.
Bharata’s moral legitimacy and public trust: the breadth of followers implies confidence in his dharmic intent rather than personal ambition.