Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 79

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

आचम्य च यथाशास्त्रं नदीं तां सह सीतया।प्राणमत्प्रीतिसंहृष्टो लक्ष्मणश्चामितप्रभः।।2.52.79।।

ācamya ca yathāśāstraṃ nadīṃ tāṃ saha sītayā | prāṇamat prītisaṃhṛṣṭo lakṣmaṇaś cāmitaprabhaḥ || 2.52.79 ||

சாஸ்திர விதிப்படி ஆச்சமனம் செய்து அவர் சீதையுடன் அந்த நதிக்கு வணங்கினார்; அமித ஒளியுடைய லக்ஷ்மணனும் மகிழ்ந்து பக்தியுடன் பணிந்தான்।

आचम्यhaving sipped (water)
आचम्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ-चम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive): ‘having sipped (water)’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
यथा-शास्त्रम्according to the scriptures
यथा-शास्त्रम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + शास्त्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: शास्त्रानुसारम् (according to scripture), अव्ययवत् प्रयोग
नदीम्river
नदीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ताम्that
ताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नदीम् विशेषयति
सहwith
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय
सीतयाwith Sita
सीतया:
Sahakari (सहकारी/Companion)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सह इत्यस्य योगे
प्राणमत्bowed, paid obeisance
प्राणमत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
प्रीति-संहृष्टःthrilled with joy
प्रीति-संहृष्टः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + संहृष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष: प्रीत्या संहृष्टः (thrilled with joy), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
also
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
अमित-प्रभःof boundless splendor
अमित-प्रभः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: अमिता प्रभा यस्य (of immeasurable radiance), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; लक्ष्मणम् विशेषयति

Then Guha with folded palms said to Rama: O king, the boat ready. Tell me what else can I do for you.

S
Sītā
L
Lakṣmaṇa
G
Gaṅgā (river; implied by context)

FAQs

Maryādā (right conduct): even in exile, the protagonists uphold śāstric discipline and reverence toward sacred nature.

Before/while crossing the Gaṅgā, the party ritually sips water and offers respectful salutations to the river.

Religious attentiveness and gratitude—honoring the river as sacred support for their journey.