Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 54

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

तव शुश्रूषणं मूर्ध्ना करिष्यामि वने वसन्।अयोध्यां देवलोकं वा सर्वथा प्रजहाम्यहम्।।2.52.54।।

tava śuśrūṣaṇaṃ mūrdhnā kariṣyāmi vane vasan |

ayodhyāṃ devalokaṃ vā sarvathā prajahāmy aham ||2.52.54||

வனத்தில் வாழ்ந்து தலை வணங்கி உமக்கு சேவை செய்வேன். அந்தச் சேவைக்காக அயோத்தியையையும், தேவலோகத்தையும் கூட, நான் முற்றிலும் துறப்பேன்॥

tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः 6 (षष्ठी/Genitive), वचनम् एकवचनम्
śuśrūṣaṇamservice/attendance
śuśrūṣaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśuśrūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
mūrdhnāwith (my) head
mūrdhnā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; विभक्तिः 3 (तृतीया), वचनम् एकवचनम्
kariṣyāmiI will do
kariṣyāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलकारः लृट् (Future), परस्मैपदम्; पुरुषः 1, वचनम् एकवचनम्
vanein the forest
vane:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; विभक्तिः 7 (सप्तमी), वचनम् एकवचनम्
vasandwelling
vasan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formकृदन्तः शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle); पुंलिङ्ग; विभक्तिः 1 (प्रथमा), वचनम् एकवचनम्; कर्तरि, 'अहम्' इत्यस्य विशेषणम्
ayodhyāmAyodhya
ayodhyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootayodhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
devalokamthe world of the gods
devalokam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdevaloka (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः (deva-loka = 'world of gods'); पुंलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
sarvathāentirely
sarvathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsarvathā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
prajahāmiI abandon
prajahāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√hā (धातु)
Formलकारः लट् (Present), परस्मैपदम्; पुरुषः 1, वचनम् एकवचनम्; उपसर्गः प्र
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः 1 (प्रथमा), वचनम् एकवचनम्

As I dwell in the forest, I shall serve you with my head bowed. For this I may altogether relinquish Ayodhya or even heaven.

S
Sumantra
R
Rama
A
Ayodhya
D
devaloka (heaven)
V
vana (forest)

FAQs

Dharma is prioritized over worldly reward: true duty is service to righteousness, even if it means relinquishing status, city-life, or heavenly aspirations.

Sumantra intensifies his request, declaring that serving Rama in exile is worth more than returning to Ayodhya or attaining heaven.

Self-sacrifice and reverent obedience—service performed with humility (head bowed) and without attachment to personal gain.