Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 44, Shloka 1

सुमित्रोपदेशः

Sumitra’s Consolation to Kausalya

विलपन्ती तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत्।।।।

vilapantī tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām | idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyam abravīt ||

இவ்வாறு புலம்பிய பெண்களில் சிறந்த கௌசல்யையை நோக்கி, தர்மத்தில் நிலைத்த சுமித்ரை இந்தத் தர்மமிகு சொற்களை உரைத்தாள்.

विलपन्तीlamenting
विलपन्ती:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeVerb
Rootvi√lap (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (lamenting)
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्धः/manner)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (thus/then)
ताम्to her/that (woman)
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात (but/indeed)
कौसल्याम्Kausalya
कौसल्याम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkausalyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रमद-उत्तमाम्best among women
प्रमद-उत्तमाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpramadā (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रमदानाम् उत्तमा)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (of वाक्यम्)
धर्मेin dharma
धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण/Domain)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
स्थितāabiding/standing
स्थितā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of सुमित्रा)
धर्म्यम्righteous
धर्म्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of वाक्यम्)
सुमित्राSumitra
सुमित्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsumitrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

While Kausalya, the best of women was thus lamenting, virtuous Sumitra spoke to her these righteous words:

K
Kausalyā
S
Sumitrā
D
dharma

FAQs

Dharma is presented as a stabilizing force in crisis: the dharmic person offers guidance that aligns emotion with righteous action.

After Kausalyā’s lament, Sumitrā begins to console and instruct her, framing her advice as dharma-consistent.

Sumitrā’s steadiness and discernment—she can counsel rightly even when others are overwhelmed.