Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 22
Ayodhya KandaSarga 2230 Verses

Sarga 22

अभिषेक-निवृत्ति-उपदेशः (Withdrawal of the Coronation: Rama’s Counsel to Lakshmana)

अयोध्याकाण्ड

இந்த ஸர்கத்தில் அபிஷேகம் தடைபட்டதால் லக்ஷ்மணனின் கடும் கோபம் எழ, ஸ்ரீ ராமர் அமைதியான மனத்துடன் அவனிடம் சென்று அதை அடக்குகிறார். ‘அரச நாகம் போல சீறி’ கோபத்தால் விரிந்த கண்களுடன் நிற்கும் லக்ஷ்மணனுக்கு அவர் தைரியத்தை உபதேசித்து, உடனடியாக நிர்வாக நடவடிக்கை எடுக்கச் சொல்கிறார்—அபிஷேக ஏற்பாடுகளை எந்தப் புதிய தடையும் உண்டாக்காமல் திரும்பப் பெற வேண்டும்; இல்லையெனில் சத்தியம் குலையுமோ என்ற அச்சத்தால் தசரதரின் மனவேதனை மேலும் பெருகும். கைகேயியின் கடுஞ்சொற்களும் உறுதியும் தெய்வம்/கிருதாந்தம் தூண்டியவை என ராமர் கூறி, குற்றஞ்சாட்டலும் பழிவாங்கலும் வேண்டாம் எனத் தடுக்கிறார். விதியின் அழுத்தத்தில் முனிவர்களும் கலங்கலாம் என்று நினைவூட்டி, குலத்தின் அஹிம்சையும் மரியாதையும் மக்கள் ஒழுங்கும் காக்கப்பட வேண்டும் என வலியுறுத்துகிறார். அபிஷேகக் கலசங்கள் போன்ற அரசச் சடங்கு பொருட்களை வனவாசத் தயாரிப்பாக மாற்றிக் கொள்ளச் சொல்லி, தர்மத்தோடு இணைந்த வனவாசம் அரசாட்சியைவிடவும் அதிகப் பெருமை தரக்கூடும் என விளக்குகிறார். இவ்வாறு இந்த அத்தியாயம் ராஜதர்மத்திலிருந்து தபோதர்மத்திற்கான மாற்றத்தை காட்டி, குடும்ப அமைதியும் பொது ஒழுங்கும் நிலைத்திருக்கச் செய்கிறது.

Shlokas

Verse 1

अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्।श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम्।।।।आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान्।।।।

அப்போது தன்னடக்கம் கொண்ட ராமன், தைரியத்தால் மன உறுதியைத் தாங்கி, வேதனையால் துயருற்று, மிகுந்த கோபத்தால் பொறுக்காதவனாய், சினத்தால் விரிந்த கண்களுடன், நாகேந்திரன் போல சீறிக்கொண்டிருந்த தன் அன்புச் சகோதரனும் நெருங்கிய நண்பனுமான சௌமித்ரி லக்ஷ்மணனை அணுகி, இவ்வாறு கூறினான்.

Verse 2

अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्। श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम्।।2.22.1।।आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान्।।2.22.2।।

அப்போது தன்னடக்கம் கொண்டும் திடமனத்துடனும் இருந்த ஸ்ரீராமன், தன் அன்புத் தம்பியும் நெருங்கிய நண்பனுமான சௌமித்ரியை அணுகினான். அவன் வேதனையால் தளர்ந்து, அமர்ஷத்தால் எரிந்து, கோபத்தால் விரிந்த கண்களுடன், சீறி மூச்செடுக்கும் நாகேந்திரனைப் போலத் தோன்றினான். ராமன் மன உறுதியைத் தாங்கி, தைரியத்துடன் இவ்வசனத்தை உரைத்தான்.

Verse 3

निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।अवमानं निरस्येमं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम्।।।।उपक्लृप्तं हि यत्किञ्चिदभिषेकार्थमद्य मेसर्वं विसर्जय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरत्ययम्।।।।

கோபத்தையும் துயரத்தையும் அடக்கி, உறுதியையே ஒரே அடைக்கலமாகக் கொள். இந்த அவமான உணர்வை நீக்கி, உயர்ந்த ஆனந்தத்தைப் பற்றிக் கொள்.

Verse 4

निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।अवमानं निरस्येमं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम्।।2.22.3।।उपक्लृप्तं हि यत्किञ्चिदभिषेकार्थमद्य मेसर्वं विसर्जय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरत्ययम्।।2.22.4।।

இன்று என் அபிஷேகத்திற்காக செய்யப்பட்ட எல்லா ஏற்பாடுகளையும் உடனே நிறுத்திவிடு. விரைந்து செயல் புரிந்து, செய்ய வேண்டியதை எந்தத் தடையும் இன்றி நிறைவேற்று।

Verse 5

सौमित्रे योऽभिषेकार्थे मम सम्भार सम्भ्रमः।अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सोऽस्तु संभारसम्भ्रमः।।।।

சௌமித்ரே, என் அபிஷேகத்திற்காக எத்தகைய உற்சாகத்துடன் ஏற்பாடுகள் செய்யப்பட்டனவோ, அதே உற்சாகத்துடன் இப்போது அவற்றை நிறுத்தும் பணியைச் செய்।

Verse 6

यस्या मदभिषेकार्थे मानसं परितप्यते।माता मे सा यथा न स्यात्सविशङ्का तथा कुरु।।।।

என் அபிஷேகத்தை நினைத்து மனம் எரிந்த என் தாய், சந்தேகத்தால் கலங்காமல் இருக்குமாறு நீ செயல் புரி।

Verse 7

तस्याश्शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तमपि नोत्सहे।मनसि प्रतिसंजातं सौमित्रेऽहमुपेक्षितुम्।।।।

சௌமித்ரே, அவள் மனத்தில் எழுந்த சந்தேகமயமான துயரத்தை நான் ஒரு கணம்கூட புறக்கணிக்க இயலாது।

Verse 8

न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन।मातृ़णां वा पितुर्वाऽहं कृतमल्पं च विप्रियम्।।।।

நான் ஒருபோதும்—அறிந்தோ அறியாமலோ—என் தாய்மார்களையோ தந்தையையோ சிறிதளவும் வருத்தியதாக நினைவில்லை।

Verse 9

सत्यस्सत्याभिसन्धश्च नित्यं सत्यपराक्रमः।परलोकभयाद्भीतो निर्भयोऽस्तु पिता मम।।।।

என் தந்தை சத்தியவான், சத்தியநிச்சயமுடையவன், எப்போதும் சத்தியப் பராக்கிரமம் கொண்டவன்; பரலோகப் பயனால் அஞ்சிய அவர் இப்போது அஞ்சாமலிருப்பாராக।

Verse 10

तस्याऽपि हि भवेदस्मिन्कर्मण्यप्रतिसंहृते।सत्यं नेति मनस्तापस्तस्य तापस्तपेच्च माम्।।।।

என் அபிஷேகத்திற்கான இந்த ஏற்பாடுகள் திரும்பப் பெறப்படாவிட்டால், ‘என் சத்தியம் நிறைவேறவில்லை’ என்ற மனவேதனையால் என் தந்தையும் தகிப்பார்; அவருடைய அதே தாபமே என்னையும் தகிக்கும்।

Verse 11

अभिषेकविधानं तु तस्मात्संहृत्य लक्ष्मण।अन्वगेवाहमिच्छामि वनं गन्तुमितःपुनः।।।।

ஆகையால், இலக்குமணா, அபிஷேக ஏற்பாடுகளைத் திரும்பப் பெறு; அதன் பின்னரே நான் இங்கிருந்து மீண்டும் வனத்திற்குச் செல்ல விரும்புகிறேன்।

Verse 12

मम प्रव्राजनादद्य कृतकृत्या नृपात्मजा।सुतं भरतमव्यग्रमभिषेचयिता ततः।।।।

இன்று என் வனவாசப் புறப்பாடு நிகழ்ந்தவுடன், அரசகுமாரி (கைகேயி) தன் நோக்கம் நிறைவேறியது எனக் கருதி, பின்னர் தயக்கமின்றி தன் மகன் பரதனுக்கு அபிஷேகம் செய்வாள்।

Verse 13

मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि।गतेऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनस्सुखम्।।।।

நான் மரப்பட்டை ஆடையும் மான் தோலும் அணிந்து, சடாமுடி வளையம் தரித்து வனத்திற்குச் சென்றபோது, கைகேயியின் மனம் நிம்மதியடையும்।

Verse 14

बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश्च सुसमाहितम्।तं तु नार्हामि संक्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि मा चिरम्।।।।

இந்தத் தீர்மானம் உறுதியாகி, என் மனமும் நன்கு அமைந்துள்ளது; அவரை நான் துன்புறுத்தக் கூடாது—நான் தாமதமின்றி வனவாசத்திற்கு புறப்படுவேன்।

Verse 15

कृतान्तस्त्वेव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने।राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनरेव निवर्तने।।।।

ஓ சௌமித்ரியே! என் வனவாசத்திலும், எனக்குக் கொடுக்கப்பட்ட அரசாட்சி மீண்டும் திரும்பப் பெறப்பட்டதிலும், காரணமாக விதி (கிருதாந்தம்) ஒன்றையே காண வேண்டும்।

Verse 16

कैकेय्याः प्रतिपत्तिर्हि कथं स्यान्मम पीडने।यदि भावो न दैवोऽयं कृतान्तविहितो भवेत्।।।।

இந்த மனநிலைவும் இந்தத் துன்பமும் கிருதாந்தம் விதித்த தெய்வவிதி அல்லையெனில், கைகேயி என்னைத் துன்புறுத்தும் இத்தகைய உறுதியை எவ்வாறு அடைந்திருப்பாள்?

Verse 17

जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम्।भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुतेऽपि वा।।।।

அன்பனே! என் தாய்மார்களிடையே நான் ஒருபோதும் வேறுபாடு எண்ணியதில்லை என்பதை நீ அறிவாய்; அவளும் முன்பு என்னிடமும் தன் மகனிடமும் எந்தச் சிறப்புப் பேதமும் காட்டியதில்லை।

Verse 18

सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैप्रवासार्थैश्च दुर्वचैः।उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद्दैवात्समर्थये।।।।

என் பட்டாபிஷேகத்தைத் தடுக்கவும் என்னை வனவாசம் அனுப்பவும் அவள் கூறிய கடுமையான, தீவிரமான சொற்களுக்கு, விதியைத் தவிர வேறு காரணம் ஒன்றையும் நான் ஏற்கவில்லை।

Verse 19

कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा।ब्रूयात्सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीडां भर्तृसन्निधौ।।।।

விதி செயல்படவில்லை என்றால், இயல்பில் உயர்ந்தவளும் நற்குணங்கள் நிறைந்தவளுமான அரசகுமாரி கைகேயி, கணவன் முன்னிலையில் சாதாரணப் பெண்ணைப் போல என்னைத் துன்புறுத்தும் சொற்களை எவ்வாறு கூறுவாள்?

Verse 20

यदचिन्त्यन्तु तद्दैवं भूतेष्वपि न विहन्यते।व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः।।।।

அசிந்த்யமான தெய்வவிதியின் வலிமையை எந்த உயிரினத்திலும் தடுக்க இயலாது. வெளிப்படையாகவே—அந்தத் துன்பம் என்மேலும் அவள்மேலும் விழுந்துள்ளது.

Verse 21

कश्चिद्दैवेन सौमित्रे योद्धुमुत्सहते पुमान्।यस्य न ग्रहणं किञ्चित्कर्मणोऽन्यत्र दृश्यते।।।।

சௌமித்ரியே! விதியுடன் போரிட யார் துணிவார்? அதன் பிடி எங்கும் நேரடியாகத் தெரியாது; நிகழும் செயல்களின் போக்கும் விளைவும் மூலமே அது அறியப்படுகிறது.

Verse 22

सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ।यच्च किञ्चित्तथाभूतं ननु दैवस्य कर्म तत्।।।।

இன்பம்-துன்பம், அச்சம்-கோபம், லாபம்-நஷ்டம், பிறப்பு-இறப்பு—இவ்வாறு எது நிகழ்ந்தாலும், அது நிச்சயமாக விதியின் செயலே.

Verse 23

ऋषयोऽप्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रपीडिताः।उत्सृज्य नियमांस्तीव्रान्भ्रश्यन्ते काममन्युभिः।।।।

கடுந்தவம் புரியும் ரிஷிகளும் கூட, விதியால் கடுமையாக ஒடுக்கப்படும்போது, தங்கள் கடுமையான நியமங்களை விட்டுவிட்டு, காமமும் கோபமும் ஆட்கொள்ளச் சறுக்கிவிடுகின்றனர்.

Verse 24

असङ्कल्पितमेवेह यदकस्मात्प्रवर्तते।निवर्त्यारम्भमारब्धं ननु दैवस्य कर्म तत्।।।।

இங்கே எண்ணாத விதமாகத் திடீரென எழும் தடையால் தொடங்கிய செயல் நிறுத்தப்படுமானால், அதுவும் நிச்சயமாக விதியின் (தெய்வத்தின்) செயலே.

Verse 25

एतया तत्त्वया बुद्ध्या संस्तभ्यात्मानमात्मना।व्याहतेऽप्यभिषेके मे परितापो न विद्यते।।।।

இந்தத் தத்துவமயமான அறிவால் நான் என்னை நானே உறுதிப்படுத்திக் கொண்டேன்; என் அபிஷேகம் தடைபட்டாலும் எனக்குள் எந்தத் துயரும் இல்லை.

Verse 26

तस्मादपरितापस्संस्त्वमप्यनुविधाय माम्।प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम्।।।।

ஆகையால் நீயும் என்னைப் போலத் துயரமின்றி இருந்து, என் வழியைப் பின்பற்றி, பட்டாபிஷேகத்திற்காக ஏற்படுத்திய சடங்குகளையும் ஏற்பாடுகளையும் விரைவில் திரும்பப் பெற்று நிறுத்து.

Verse 27

एभिरेव घटै स्सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः।मम लक्ष्मण तापस्ये व्रतस्नानं भविष्यति।।।।

லட்சுமணா! பட்டாபிஷேகத்திற்காகச் சேர்த்த இந்த நீர்க்கலசங்களாலேயே, இனி எனக்குக் காத்திருக்கும் தவவிரத வாழ்வின் விரதஸ்நானம் நடைபெறும்.

Verse 28

अथवा किं ममैतेन राजद्रव्यमयेन तु।उद्धृतं मे स्वयं तोयं व्रतादेशं करिष्यति।।।।

அல்லது அரசரின் பொருளாகிய பாத்திரங்களில் வைத்துள்ள இந்த நீர் எனக்கு எதற்கு? நான் என் கைகளால் எடுத்த நீரே என் விரதநியமங்களை நிறைவேற்றப் போதுமானது।

Verse 29

मा च लक्ष्मण सन्तापं कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये।राज्यं वा वनवासो वा वनवासो महोदयः।।।।

லக்ஷ்மணா, செல்வத்தின் மாற்றத்தால் நீ வருந்தாதே. அரசாட்சியோ வனவாசமோ—வனவாசமே மிகுந்த மகிமை.

Verse 30

न लक्ष्मणास्मिन्खलु कर्मविघ्नेमाता यवीयस्यतिशङ्कनीया।दैवाभिपन्ना हि वदत्यनिष्टंजानासि दैवं च तथा प्रभावम्।।।।

லக்ஷ்மணா, இந்தக் காரியத் தடையில் நம் இளைய தாயை மிகையாக சந்தேகிக்க வேண்டாம். விதியின் ஆட்பட்டதால் அவள் விருப்பமற்ற சொற்களைச் சொல்கிறாள்; விதியின் வலிமையும் அதன் தாக்கமும் உனக்குத் தெரியும்.

Frequently Asked Questions

The dilemma is whether to resist the coronation’s cancellation through anger and confrontation or to preserve dharma by orderly withdrawal. Rāma chooses institutional and familial stability: he instructs Lakṣmaṇa to revoke the abhiṣeka arrangements promptly and proceed toward exile without provoking further harm.

Rāma teaches that composure (sattva) and truth-protection outweigh immediate power. By attributing the crisis to daiva/kṛtānta, he redirects blame away from individuals, preventing violence and enabling a disciplined shift from kingship to tapas as a dharmic response.

Culturally, the sarga highlights the abhiṣeka ritual system (consecration pots, preparations) and the ascetic markers of exile—bark garments, antelope skin, and matted hair. Geographically, the key transition is from Ayodhyā’s palace order toward the forest (vana) as a new ethical and social arena.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App