Sarga 104
भरतस्य प्रार्थना—रामस्य धर्मोपदेशः (Bharata’s Petition and Rama’s Dharma-Reasoning)
अयोध्याकाण्ड
இந்த ஸர்கத்தில் அரசுரிமை, குற்றநிர்ணயம், ஆணைக்கீழ்ப்படிதல் ஆகியவற்றை மையமாகக் கொண்ட ஒழுங்கமைந்த உரையாடல் நிகழ்கிறது. லக்ஷ்மணன் அருகில் இருக்க, ராமன் பரதனை ஆறுதல் கூறி—நீ ஏன் தவவுருவில் வந்தாய்? என்று கேட்கிறான். பரதன், ராமனை வனவாசத்திற்கு அனுப்பிய ‘அசாத்தியச் செயல்’ நடந்த பின் துக்கத்தால் தசரதன் உயிர்நீத்தான் என்று அறிவித்து, கைகேயியின் தூண்டுதலைக் கண்டித்து, விதவையான ராணிகளும் குடிமக்களும் திருப்தியடைய ராமனுக்கு உடனடி பட்டாபிஷேகம் வேண்டும் என்று வேண்டுகிறான். மூத்த உரிமை, மக்கள் சம்மதி, அமைச்சர்களின் ஆதரவு ஆகியவற்றை முன்வைத்து பரதன் பணிவுடன் வணங்கி ராமனின் பாதங்களைப் பற்றிக் கொண்டு முறையாக விண்ணப்பிக்கிறான். ராமன் பரதனின் உயர்ந்த பண்பை பாராட்டி அவனில் குற்றமில்லை என்று உறுதிப்படுத்தி, தாயை குழந்தைத்தனமாகப் பழிப்பது தகாது என்று அறிவுறுத்துகிறான். சாஸ்திரப்படி மூத்தோருக்கு மனைவி-மகன் முதலியோரிடம் உள்ள விரிவான அதிகாரத்தை நினைவூட்டி, தந்தையின் ஆணை கட்டாயம் என நிலைநிறுத்துகிறான். தசரதன் பொதுமக்கள் முன்னிலையில் செய்த ‘பங்கீடு’—பரதன் அயோத்தியை ஆள வேண்டும், ராமன் பதினான்கு ஆண்டுகள் தண்டக வனத்தில் வாழ வேண்டும்—இதையே பிரமாணமாக ஏற்று, தனிப்பட்ட ஆசையை விட தர்மத்தின் மேலாதிக்கத்தை நிலைநாட்டுகிறான்.
Shlokas
Verse 1
तं तु राम स्समाश्वास्य भ्रातरं गुरवत्सलम्।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।
மூத்தோரிடம் பக்தியுடைய அந்த சகோதரன் பரதனை ஆறுதல் கூறிய பின், ராமன் இலக்குமணனுடன் சேர்ந்து அவனை வினவத் தொடங்கினான்.
Verse 2
किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया।यस्मात्त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनः।।।।
நீ கூறிய இவ்வார்த்தை என்னவென்று நான் கேட்க விரும்புகிறேன். எந்த காரணத்தால் நீ இந்நாட்டிற்கு பட்டை ஆடை, சடைமுடி, கரிய மான் தோல் (கிருஷ்ணாஜினம்) அணிந்து வந்தாய்?
Verse 3
यन्निमित्तमिमं देशं कृष्णाजिनजटाधरः।हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि।।।।
கரிய மான் தோலும் சடையும் தரித்து, அரசைத் துறந்து நீங்கள் எந்த காரணத்தால் இந்நாட்டில் நுழைந்தீர்கள்—அதனை முழுவதும் நீங்கள் சொல்ல வேண்டும்।
Verse 4
इत्युक्तः कैकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना।प्रगृह्य बलवद्भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।।।
மகாத்மா காகுத்ஸ்தர் ஸ்ரீராமர் இவ்வாறு கூறியதும், கைகேயீபுத்திரன் பரதன் மீண்டும் உறுதியடைந்து, கைகூப்பி பணிவுடன் இவ்வார்த்தைகளை உரைத்தான்.
Verse 5
आर्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम्।गत: स्वर्ग महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः।।।।
ஆர்யனே! உன்னை விட்டு, மிகக் கடினமான செயலைச் செய்து, எங்கள் மகாபாகு தந்தை புத்திரசோகத்தால் வாடி ஸ்வர்க்கம் சென்றார்.
Verse 6
स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परन्तप।चकार सा महत्पापमिदमात्मयशोहरम्।।।।
பரந்தப ராமா! ஒரு பெண்ணின் தூண்டுதலால் என் தாய் கைகேயீ தன் புகழை அழிக்கும் இந்த மகாபாபத்தைச் செய்தாள்.
Verse 7
सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता।पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम।।।।
அரசாட்சியின் பலனை அடையாமல், விதவையாகி சோகத்தால் சோர்ந்த என் தாய் மிகக் கொடிய நரகத்தில் வீழ்வாள்.
Verse 8
तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।अभिषिञ्चस्व चाद्येव राज्येन मघवानिव।।।।
நான் உமது அடியனாய் நிற்கிறேன்; என்மேல் அருள் புரிவது உமக்கே உரியது. மவான் இந்திரனைப் போல இன்றே அரசால் அபிஷேகம் பெறுவீராக.
Verse 9
इमाः प्रकृतय स्सर्वा विधवा मातरश्च याः।त्वत्सकाशमनुप्राप्ता प्रसादं कर्तुमर्हसि।।।।
இந்த எல்லாப் பிரஜைகளும், அந்த விதவைத் தாய்மார்களும் உம்மிடத்தே வந்துள்ளனர்; அவர்களுக்கு இவ்வருளை அளிப்பது உமக்கே உரியது.
Verse 10
तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद।राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान्सुहृदः कुरु।।।।
மாநதா! மரபின்படி நியாயமானதும் உனக்கே பொருத்தமானதும் ஆகிய இந்த அரசாட்சியை தர்மப்படி ஏற்று, உன் நல்வாழ்த்துநர்களின் ஆசைகளை நிறைவேற்று॥
Verse 11
भवत्वविधवा भूमि स्समग्रा पतिना त्वया।शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा।।।।
நீ அரசனாக இருப்பதால் இந்த முழு பூமி விதவையாய் இராதிருக்கட்டும்—தூய நிலவால் சரத்கால இரவு ஒளிர்வதுபோல்॥
Verse 12
एभिश्च सचिवैस्सार्धं शिरसा याचितो मया।भ्रातु शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।।।।
இந்த அமைச்சர்களுடன் நான் தலைவணங்கி வேண்டுகிறேன்—நான் உமது சகோதரன், சீடன், அடியேன்; என்மேல் அருள் புரிவது உமக்கே உரியது॥
Verse 13
तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं प्रकृतिमण्डलम्।पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि।।।।
ஆகவே, மனிதப் புலியே! பித்ரு மரபால் நிலைத்த இந்தச் சாச்வதமான, போற்றப்படும் முழுப் பிரஜாமண்டலத்தின் ஒழுங்கை மீறுவது உமக்குச் சரியல்ல॥
Verse 14
एवमुक्त्वा महाबाहु स्सबाष्पः कैकयीसुतः।रामस्य शिरसा पादौ जग्राह भरत: पुन:।।।।
இவ்வாறு கூறி, மகாபாகுவான கைகேயீபுத்திரன் பரதன் கண்ணீர் மல்க, தலைவணங்கி மீண்டும் ராமனின் திருவடிகளைப் பற்றினான்॥
Verse 15
तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसन्तं पुन पुनः।भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत्।।।।
மத்த யானைபோல் மீண்டும் மீண்டும் ஆழ்ந்த மூச்செறிந்து கொண்டிருந்த தம் சகோதரன் பரதனை ஸ்ரீராமன் அணைத்துக்கொண்டு, பின்னர் இவ்வாறு உரைத்தான்।
Verse 16
कुलीन:सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः।राज्यहेतोः कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जनः।।।।
குலீனனாய், சத்துவம் நிறைந்தவனாய், தேஜஸ்ஸுடன் விளங்குபவனாய், விரதநெறியில் நிலைத்தவனாய் உள்ள நீ போன்றவன், அரசுக்காக எவ்வாறு பாவத்தைச் செய்ய முடியும்?
Verse 17
न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन।न चापि जननीं बाल्यात्त्वं विगर्हितुमर्हसि।।।।
எதிரிகளை அழிப்பவனே! உன்னில் மிகச் சிறிய குறையும் நான் காணவில்லை; மேலும் குழந்தைமனப் போக்கினால்கூட நீ உன் தாயை இகழ்ந்து பேசுதல் உனக்குத் தகாது।
Verse 18
कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदाऽनघ।उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते।।।।
மிகுந்த ஞானமுடையவனே, குற்றமற்றவனே! முறையாக அமைந்த மனைவியரும் மக்களும் உள்ளபோது, அவர்களைப் பற்றிய காரியங்களில் பெரியோர் தம் விருப்பத்தின்படி நடத்தலாம் என்று சாஸ்திரம் விதிக்கிறது।
Verse 19
वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याता: सौम्य साधुभिः।भार्याः पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमनुज्ञातुमर्हसि।।।।
மென்மையானவனே! இந்த உலகில் சான்றோர் மனைவி, மகன், சீடர் ஆகியோரை உரிய வழிகாட்டுதலின் கீழ் இருப்பவர்களாகக் கருதுவது போல, நாங்களும் உன் நியாயமான ஆணைக்கீழ் இருப்பவர்களாகக் கருதப்பட அனுமதி அளிப்பாயாக।
Verse 20
वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम्।राज्ये वाऽपि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः।।।।
அன்பரே! நான் வனத்தில் பட்டை ஆடையும் கிருஷ்ணாஜினமும் அணிந்து வாழ்ந்தாலும், அல்லது அரசிலேயே இருந்தாலும்—என்னை எங்கு வாழச் செய்வது என்பது மகாராஜருக்கே உரிய அதிகாரம்.
Verse 21
यावत पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम्।तावद्धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम्।।।।
தர்மத்தைத் தாங்குவோரில் சிறந்தவரே! தர்மஞானியும் உலகால் போற்றப்படுபவருமான நம் தந்தைக்கு எவ்வளவு மரியாதை அளிக்கப்படுகிறதோ, அதே மரியாதை நம் தாய்க்கும் அளிக்கப்பட வேண்டும்.
Verse 22
एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव।मातापितृभ्यामुक्तोऽहं कथमन्यत्समाचरे।।।।
ராகவா (பரதா)! தர்மசீலமுடைய இவ்விரு தாய்-தந்தையரும் ‘வனத்திற்குச் செல்’ என்று எனக்குக் கூறினர். தாய்-தந்தையரின் ஆணை பெற்ற நான் வேறெப்படி நடக்க முடியும்?
Verse 23
त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम्।वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा।।।।
மக்களால் போற்றப்படும் அயோத்தியில் நீ அரசை அடைந்து ஆள வேண்டும்; நான் பட்டை ஆடை அணிந்து தண்டகாரண்யத்தில் வாழ வேண்டும்.
Verse 24
एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ।व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गतः।।।।
இவ்வாறு மக்கள் முன்னிலையில் பங்கீட்டைச் செய்து, மகாதேஜஸ்வியான மகாராஜா தசரதர் ஆணையிட்ட பின் ஸ்வர்க்கலோகம் சென்றார்।
Verse 25
स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव।पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि।।।।
தர்மாத்மாவும் உலககுருவுமான உங்கள் தந்தை அரசரே அளவுகோல்; ஆகவே தந்தை அளித்த உங்கள் உரிய பங்கை ஏற்று அனுபவிப்பது உமக்கு உரியது।
Verse 26
चतुर्दश समास्सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः।उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना।।।।
அன்பரே! நான் பதினான்கு ஆண்டுகள் தண்டகாரண்யத்தில் தங்கிக் கொண்டு, மகாத்மையான தந்தை அளித்த என் பங்கை நிறைவேற்றி அனுபவிப்பேன்।
Verse 27
यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृतः पिता महात्मा विबुधाधिपोपमः।तदेव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वर भावमप्ययम्।।।।
மனிதர்களால் போற்றப்படும், தேவராஜனுக்கு ஒப்பான மகாத்மையான தந்தை எனக்குச் சொன்னதையே நான் பரமாத்மனின் உச்ச நன்மை எனக் கருதுகிறேன்; எல்லா உலகங்களின் ஈசனின் இந்த ஆணை-நிலை கெடாமல் நிலைத்திருக்கட்டும்।
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether Rama should accept kingship to satisfy subjects and ministers (as Bharata urges) or adhere to the binding parental command of exile; Rama chooses dharma as articulated through the father’s public proclamation and vow-consistency.
Authority is not merely political but moral: a righteous command (pramāṇa) and vow-keeping outweigh opportunistic power. The sarga also teaches filial and maternal reverence—avoid imputing blame impulsively, and preserve social order through disciplined restraint.
Ayodhya functions as the locus of legitimate rule and civic consent (prakṛti-maṇḍala), while Dandaka forest signifies the ascetic domain of vow-fulfilment; culturally, the scene foregrounds ministerial counsel, public proclamation, and the ritual of pāda-grahaṇa as markers of dharmic polity.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.